Η Μάρθα Γκράχαμ {LF}και οι μύθοι{CR}

«Παραμερίστε τη διάθεση για κατανόηση και αφεθείτε στο συναίσθημα», ήταν η προτροπή της Μάρθα Γκράχαμ κατά τη διάρκεια της συνάντησής της με τους δημοσιογράφους στην Αθήνα, το 1983. Η αμερικανίδα χορογράφος και το μπαλέτο της είχαν δώσει παραστάσεις στο Ηρώδειο τον Ιούνιο εκείνης της χρονιάς.

«Εξαιρετικά επιμελημένη, με τον χρόνο να έχει σταματήσει πια επάνω της, αεικίνητη με εκφράσεις  που συμπυκνώνουν τη γεμάτη κίνηση ζωή της, η διάσημη σε όλον τον κόσμο Αμερικανίδα χορεύτρια το πρώτο που επεσήμανε ήταν η σημασία του ελληνικού πολιτισμού στη ζωή της. “Υπήρξαν για μένα τα πρώτα παιδικά αναγνώσματα. Οι μύθοι και η ιστορία  της ήταν η έμπνευσή μου. Υπήρξα τυχερή που μεγάλωσα με αυτούς”.

Και στη συνέχεια αναφερόμενη στην τέχνη της τόνισε: “Συχνά με ρωτούν αν ο κόσμος θα κατανοήσει τις χορογραφίες μου. Τους απαντώ ότι δεν χρειάζεται να κατανοήσει κανείς κάτι, αλλά να το νιώσει, να αφήσει το συναίσθημά του απέναντι σε αυτά που βλέπει”.

Και για να τεκμηριώσει αυτή της την άποψη μας διηγήθηκε τις σύντομες ιστορίες των θεατών που την επαλήθευσαν. Για τον Βιρμανέζο οδηγό που στην απορία των Αμερικανών επισήμων πίσω του για το τι κατάλαβαν οι Βιρμανέζοι από τη “δύσκολη” Μάρθα Γκράχαμ, απάντησε και έδειξε ότι κατάλαβε και αυτός και ο λαός του… Για τη δακρυσμένη κυρία που επί χρόνια  παρέμενε ασυγκίνητη μπροστά σε καθετί και έκλαψε για πρώτη φορά στη ζωή της, στο έργο “Θρήνος” της Γκράχαμ, έργο που καταδείχνει το πόσο ανθρώπινο  είναι να κλαίει κανείς. Και άλλες το ίδιο περίεργες ανθρώπινες ιστορίες!

Αναφερόμενη στο πρόγραμμα που θα παρουσιάσει στο Ηρώδειο, η Μάρθα Γκράχαμ  μίλησε για την “Κλυταιμνήστρα”, έργο βασισμένο όχι απόλυτα στο ιστορικό  γεγονός, αλλά στο δράμα που υπάρχει μέσα στην καρδιά του κάθε ανθρώπου. “Περπάτησα στις Μυκήνες – μας είπε – και ένιωσα την παρουσία αυτής της γυναίκας και το δράμα της”…

Την ίδια ελευθερία έχει και το έργο “Σπηλιά μες στην καρδιά” (Ψυχής Αβυσσος) που έχει σαν θέμα του τον μύθο της Μήδειας. “Ενας ελέφαντας που παθαίνει αμόκ” ήταν ένας χαρακτηρισμός που έκαναν οι κριτικοί για το πάθος των ηρώων. Η Γκράχαμ προτιμά να λέει ότι το έργο της αυτό δείχνει την τρέλα που υπάρχει μέσα στη Μήδεια. “Αλλά και καθένας που χορεύει πρέπει να έχει μέσα του μια τρέλα”, κατέληξε. Από την Αρχαία Ελλάδα και τους μύθους της είναι εμπνευσμένη και η χορογραφία της “Νυχτερινό ταξίδι”. Ιοκάστη και Οιδίπους το παράνομο ζευγάρι, ξαναζεί στη χορογραφία αυτή. “Το κλάμα ενός παιδιού που ακούγεται όταν η Ιοκάστη έχει στην αγκαλιά της τον Οιδίποδα της δείχνει ότι ο άντρας αυτός είναι ο γιος της. Αλλά και σε κάθε γυναίκα δείχνει ότι ο άντρας της είναι ο γιος της” είναι η άποψη της καλλιτέχνιδος.

Για το καινούργιο μπαλέτο με τίτλο “Ονειρο Φαίδρας” προτίμησε να μη μας πει τίποτε. “Εχω μια προκατάληψη”, μας είπε, “να μη μιλάω πριν την πρεμιέρα”. Μιλώντας και πάλι για τη χώρα μας πολύ ποιητικά, την προσδιόρισε σαν μια “χώρα που βγαίνει μέσα από τα έγκατα της γης”. Απήγγειλε Ηράκλειτο, έδωσε ορισμούς για τη ζωή, τη μεγαλοφυΐα, είπε απλά κάποια στιγμή ότι “πρέπει να λες αυτό που έχεις να πεις”»…