Στο «Μάτι» του κυκλώνα

Οι μνήμες ξυπνούν εφιαλτικές ακόμη και στον πιο απαθή θεατή των γεγονότων – αν υπάρχουν και τα παραμικρά περιθώρια απάθειας απέναντι σε τέτοιες τραγωδίες. Ηταν σαν εκείνο το βράδυ πριν από έναν χρόνο παρά κάτι μέρες. Εμείς ταμπουρωμένοι στην γκρίνια της ασφάλειας. Να τρωγόμαστε με τα ρούχα μας επειδή κάνει ζέστη (τι περίεργο μέσα στο κατακαλόκαιρο!), επειδή φυσάει και έγινε ρεύμα και έκλεισε με δύναμη η πόρτα και έσκουξαν οι μεντεσέδες. Και να μακαρίζουμε αυτούς που έχουν ήδη ξεκινήσει τις διακοπές τους.

Και ξαφνικά, στην οθόνη του κινητού, της τηλεόρασης, του λαπ τοπ, σε κάποια τέλος πάντων από τις οθόνες που μας συνδέουν με την επικαιρότητα, αρχίζουν να προβάλλονται τα καρέ της καταστροφής. Οι πρώτες λήψεις πρόχειρες, από κινητά τηλέφωνα. Δείχνουν αποσπασματικά το τι έχει συμβεί. Το «μία εικόνα ίσον με χίλιες λέξεις» εδώ ανατρέπεται. Ο φυσικός θόρυβος – της φωτιάς, του αέρα, της βροχής – η αγωνία στη φωνή κάποιου που λέει κάτι σαν «από δω, από δω» μπορεί να μεταφέρουν πιο παραστατικά τον σπαραγμό. Οι συνειρμοί δημιουργούνται αυτόματα. Εκείνο το «όχι πάλι!» σκάει αυθόρμητα στα χείλη. Λες και τα μετεωρολογικά φαινόμενα θυμούνται επετείους ή μπορούν να συγκινηθούν από τους συνειρμούς μας. Τότε αποφάσισε το σύμπαν να συγκρουστούν μετωπικά δύο μετεωρολογικά μέτωπα – όπως άκουσα να λέει ο καθηγητής Κωνσταντίνος Συνολάκης -, τότε συγκρούστηκαν. Και εμείς, έχοντας πλέον μάθει απ’ έξω την ορολογία των φυσικών καταστροφών, ακούμε πάλι για σχέδια αντιμετώπισης, για ετοιμότητα της κρατικής μηχανής και ευχόμαστε να μην ξαναζήσουμε αυτή την εφιαλτική καταμέτρηση του περσινού καλοκαιριού που ανέβαζε μέρα με τη μέρα τον αριθμό των νεκρών από την πυρκαγιά στο Μάτι. Αν όμως προκαλεί, σε εμάς, η προχθεσινή φονική κακοκαιρία στη Χαλκιδική συνειρμούς με ό,τι έγινε πέρυσι στην Αττική, ανάβει φιτίλια σε μια διχασμένη από τις εκλογές κοινωνία και στα επιτελεία μιας παράταξης που μόλις απήλθε από την εξουσία και μιας που μόλις ανέλαβε την κυβέρνηση.

ΟΙ ΣΥΓΚΥΡΙΕΣ. Να ξεκαθαρίσουμε πρώτα απ’ όλα κάτι. Οταν μιλάμε για νεκρούς, θα έπρεπε να σαρώνονται από το τραπέζι οι συγκρίσεις τύπου «η δική μας καταστροφή είναι καλύτερη από τη δική σας» και οι συμψηφισμοί. Θα έπρεπε. Εξαιρετικά δύσκολο για το κλίμα των ημερών. Είναι αυτές οι άτιμες οι συγκυρίες που δεν σε αφήνουν να αγιάσεις. Μια κυβέρνηση, την επόμενη της ορκωμοσίας της και πριν ακόμη στελεχώσει τις δομές της, έρχεται αντιμέτωπη με μια καταστροφή η οποία παραπέμπει επικοινωνιακά σε αυτήν που αντιμετώπισε πριν από έναν χρόνο η προηγούμενη κυβέρνηση και που, κατά πολλούς, τής στοίχισε στα ποσοστά της. Και αυτή η προηγούμενη κυβέρνηση μοιάζει έτοιμη να εγκαλέσει την καινούργια για το ότι δεν έκανε μέσα σε λιγότερες από 24 ώρες αυτά που η ίδια δεν μπόρεσε να κάνει μέσα σε ένα χρόνο. …Κι εγώ που το είπα μπερδεύτηκα.

Ας προσπαθήσουμε να το ξεμπερδέψουμε. Για τη νέα κυβέρνηση ήταν μια εξαιρετικά δύσκολη συνθήκη, συγχρόνως όμως και μία πρόκληση. Κλήθηκε, πριν ακόμη σβήσει καλά καλά το φλας από την πρώτη αναμνηστική φωτογραφία, να αποδείξει ότι «στραβές στις βάρδιες» μπορεί να σκάσουν σε όλους, το θέμα όμως είναι πώς τις αντιμετωπίζουν. Και το ρεπορτάζ της Ελένης Ευαγγελοδήμου στις παρακάτω σελίδες δείχνει ότι προσπάθησε. Ολοι οι πιθανοί και απίθανοι εμπλεκόμενοι επί ποδός κι ας περισσέψουν παρά να λείψουν. Για παράδειγμα, το σύστημα για την έγκαιρη προειδοποίηση που δεν είχε μπει σε λειτουργία έναν χρόνο μετά το Μάτι, θα ενεργοποιηθεί μέσα στις επόμενες ημέρες.

Η ΠΡΟΚΛΗΣΗ. Για την προηγούμενη κυβέρνηση ήταν επίσης μια πρόκληση. Να μην παρασυρθεί από τις λαϊκίστικες σειρήνες των συμψηφισμών. Μεγάλα παιδιά είμαστε, ας κρίνει ο καθένας. Θα σταθώ όμως σε ένα σημείο από το tweet για τη Χαλκιδική του Αλέξη Τσίπρα: «Αυτές οι στιγμές δεν είναι για πολιτική εκμετάλλευση. Τουλάχιστον εγώ δεν θα το κάνω ποτέ». Και κάποιες γειτόνισσες της γιαγιάς μου, συχωρεμένες από χρόνια, άλλαξαν πλευρό. Αυτές που έλεγαν «εγώ δεν είμαι κουτσομπόλα και δεν μιλώ γιατί, αν ήμουν κουτσομπόλα, θα έλεγα ότι ο τάδε απατά τη γυναίκα του με τη δείνα». Διότι συγχρόνως με το tweet του πρώην πρωθυπουργού, ήρθε και η ανακοίνωση του ΣΥΡΙΖΑ όπου, μεταξύ άλλων, γράφει: «Αλλωστε η Χαλκιδική, ως γνωστόν, δεν βρίσκεται στην Αττική οπότε, ευτυχώς, αυτήν τη φορά δεν θα ρίξουν στον περιφερειάρχη το ανάθεμα των ευθυνών για τις χαμένες ζωές». Ενας παροξυσμός «μπηχτής» που δεν αφήνει περιθώρια πολιτικού σχολιασμού.

ΤΟ ΑΤΟΠΗΜΑ. Για να τελειώνουμε, μόνο σε εμάς, τους τηλεοπτικούς και διαδικτυακούς «καταναλωτές», η Χαλκιδική μπορεί να δημιουργεί, στο επίπεδο του θυμικού συνειρμούς με το Μάτι. Πρόκειται για εντελώς διαφορετικές περιπτώσεις. Στο Μάτι δεν είχαμε θεομηνία (και ας με συγχωρέσει η εμπροσθοφυλακή της πολιτικής ορθότητας που ανακαλύπτει θεοκρατικούς δράκους στη λέξη «θεομηνία»). Επίσης κανείς ποτέ δεν κατηγόρησε την, τότε, κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ, γι’ αυτή καθαυτήν την πυρκαγιά. Το πολιτικό και, κυρίως, ηθικό ατόπημα αφορά την επικοινωνιακή διαχείριση. Τη διακίνηση του ψεύδους, τις στημένες συσκέψεις, την εχθροπάθεια που καλλιεργήθηκε εναντίον των θυμάτων. Τόσο πολύ που κάτι μου λέει ότι κάποιοι από τους συριζαίους – και δεν μιλάω για επίσημα στελέχη αλλά για εμπαθείς οπαδούς – ότι δεν θα τους χαλούσε να υπήρχαν 101 θύματα στη Χαλκιδική ώστε να έρθουν ίσα βάρκα ίσα πανιά.

ΥΓ: Πρόσωπο των ημερών, με μια ακόμη ευκαιρία, ο Μιχάλης Χρυσοχοΐδης, ο πρώτος που ξεκίνησε οδικώς από την Αθήνα για τη Χαλκιδική.