Αποφασισμένη να τιμωρήσει την Αγκυρα η Ουάσιγκτον

Χθες ξεκίνησαν να φορτώνονται σε ρωσικά μεταγωγικά αεροσκάφη τα συστήματα των πυραύλων S-400 και τις επόμενες ημέρες αναμένεται να αρχίσουν να φτάνουν σε τουρκικό έδαφος. Ετσι κορυφώνεται η πολύμηνη αντιπαράθεση μεταξύ Ουάσιγκτον και Αγκυρας για τη συμφωνία, καθώς και το ζήτημα του ρόλου της Τουρκίας στο πρόγραμμα κατασκευής των μαχητικών αεροσκαφών F-35 πέμπτης γενιάς.

Το Πεντάγωνο έχει ανακοινώσει ότι θα εκδιώξει την Τουρκία από το πρόγραμμα αυτό έως τις 31 Ιουλίου εάν αποδεχθεί την παραλαβή των πρώτων S-400, η οποία αναμένεται έως τα μέσα του μήνα. Ο τούρκος πρόεδρος Ταγίπ Ερντογάν έχει επανειλημμένα δηλώσει τις τελευταίες εβδομάδες ότι οι S-400 είναι «μια συμφωνία που έχει κλείσει». Ο Ερντογάν υποστηρίζει επίσης ότι με τον αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ συμφωνούν, παρά τις απειλές από την αμερικανική κυβέρνηση για επιβολή κυρώσεων στην Τουρκία σχετικά με την αγορά των S-400. Στη διάρκεια της συνάντησης μεταξύ των δύο προέδρων στην Ιαπωνία πριν από λίγες ημέρες, ο Τραμπ φάνηκε να αντιμετωπίζει με κάποια συμπάθεια τις τουρκικές θέσεις, αν και δεν απέκλεισε την πιθανότητα των κυρώσεων.

Ο τούρκος πρόεδρος έχει πει πως αν η Τουρκία εκδιωχθεί από το πρόγραμμα των F-35, θα ζητήσει αποζημίωση για τον στόλο των F-35 που ήδη έχει παραγγείλει και πληρώσει με πάνω από 1 δισ. δολάρια, τονίζοντας ότι η χώρα του θα προσφύγει στα διεθνή δικαστήρια εάν το κρίνει αναγκαίο. Παρά την απειλή του Ερντογάν για διαιτησία και την πεποίθησή του ότι ο Τραμπ τελικά δεν θα επιβάλει κυρώσεις στην Τουρκία, φαίνεται πλέον ως η πιθανότερη προοπτική να απομακρυνθεί η Αγκυρα από το πρόγραμμα των F-35 και να δεχθεί κυρώσεις μόλις φθάσουν στο τουρκικό έδαφος οι πρώτες συστοιχίες των S-400.

«Την επόμενη ημέρα δεν θα συμβεί κάτι άγνωστο, αλλά κάτι που ήδη έχει τεθεί σε λειτουργία» λέει ο Τζόζεφ Τρέβιτικ, ειδικός σε αμυντικά θέματα. «Το Πεντάγωνο έχει ήδη δώσει λεπτομέρειες για το τι πρόκειται να συμβεί όσον αφορά τα F-35». Ο Ααρον Στάιν, διευθυντής του Τμήματος Μέσης Ανατολής στο Foreign Policy Research Institute παρατηρεί ότι η «απειλή για προσφυγή στη διεθνή διαιτησία» του Ερντογάν «συζητείται, ιδιωτικά, εδώ και καιρό. Απλά τώρα δημοσιοποιείται. Οι ΗΠΑ έχουν εξετάσει λεπτομερώς το casus belli για την απομάκρυνση της Τουρκίας από το πρόγραμμα των F-35 και θεωρούν ότι έχουν σαφές νομικό έρεισμα». Προσθέτει πως οι ΗΠΑ «είναι ο πρώτος ιδιοκτήτης όλων των F-35 που παράγονται έως να μεταφερθούν στη χώρα που τα αγόρασε και έτσι να τεθούν υπό άλλο εθνικό νόμο. Η Τουρκία δεν έχει ουσιαστικά επιχειρήματα, αλλά φυσικά μπορεί να τεστάρει στα δικαστήρια τη δική της θεωρία».

Ο Ομάρ Λαμράνι, αναλυτής του Stratfor, πιστεύει ότι «η αγορά και ανάπτυξη των S-400 στην Τουρκία θα περιπλέξει οποιαδήποτε πιθανή συμφωνία στο άμεσο μέλλον». «Μακροπρόθεσμα υπάρχει ακόμα η πιθανότητα οι δύο χώρες να καταλήξουν σε συμφωνία, με τους S-400 να μπαίνουν σε αποθήκες ή να δίνονται σε άλλη χώρα με αντάλλαγμα την άρση των κυρώσεων, όμως αυτή η πιθανότητα αυτή τη στιγμή μοιάζει μακρινή» σχολιάζει. Την ίδια στιγμή, πιστεύει, το Κογκρέσο των ΗΠΑ φαίνεται αποφασισμένο να τιμωρήσει την Τουρκία με κυρώσεις και η κυβέρνηση Τραμπ θα δυσκολευτεί να ακολουθήσει μια διαφορετική πολιτική.