Η «χρυσή ευκαιρία» και οι μεγάλες προκλήσεις

Η ραγδαία αποκλιμάκωση των αποδόσεων των ελληνικών ομολόγων τις τελευταίες εβδομάδες μόνο και μόνο με την προοπτική επικράτησης της Νέας Δημοκρατίας, διαμορφώνει περιβάλλον «χρυσής ευκαιρίας» για τη νέα  κυβέρνηση.

Οικονομολόγοι και αναλυτές συμφωνούν ότι η πτώση των αποδόσεων των δεκαετών ομολόγων σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, στην περιοχή του 2%, ανοίγει παράθυρο ευκαιρίας για νέα έξοδο στις αγορές με έκδοση ακόμα και 15ετούς ομολόγου, η επιτυχία του οποίου σε συνδυασμό με το μήνυμα που θα εκπέμψει προς την επενδυτική κοινότητα η νέα κυβέρνηση με τις προγραμματικές της δηλώσεις και τις πρώτες πρωτοβουλίες της στο πεδίο των μεταρρυθμίσεων θα μπορούσε να πυροδοτήσει ένα κύμα αναβαθμίσεων της πιστοληπτικής ικανότητας της ελληνικής οικονομίας.

«Η μεγάλη ευκαιρία», δηλώνει στα «ΝΕΑ» ο καθηγητής του Οικονομικού Πανεπιστημίου Πάνος Τσακλόγλου «έχει να κάνει με την κατακρήμνιση των αποδόσεων των ελληνικών ομολόγων μόλις ανακοινώθηκε το αποτέλεσμα των ευρωεκλογών. Προφανώς, οι αγορές δείχνουν να εμπιστεύονται τις προοπτικές της οικονομίας με τη νέα κυβέρνηση. Σε αυτό το πλαίσιο, στο αμέσως επόμενο διάστημα η Ελλάδα μπορεί να εκδώσει ομόλογο μεγάλης διάρκειας με χαμηλό επιτόκιο και να εξασφαλίσει αναβάθμιση της πιστοληπτικής της ικανότητας».

Σε ανάλογο μήκος κύματος και ο δρ. Τάσος Αναστασάτος, πρόεδρος του επιστημονικού συμβουλίου της Ελληνικής Ενωσης Τραπεζών, τονίζει στα «ΝΕΑ» ότι «η νέα κυβέρνηση θα ξεκινήσει τη θητεία της με ένα πολύ σημαντικό κεφάλαιο: τη θετική προσδοκία των αγορών, όπως αυτή εκφράστηκε με το πρόσφατο ράλι του Χρηματιστηρίου Αθηνών και των ελληνικών ομολόγων».

«Ωστόσο»,  προσθέτει ο Τάσος  Αναστασάτος, «η επίτευξη ταχύτερης ανάπτυξης θα αντιμετωπίσει τους ενάντιους ανέμους της οικονομικής επιβράδυνσης στην ευρωζώνη, των περιοριστικών στόχων για τη δημοσιονομική πολιτική, του υψηλού ακόμη αποθέματος μη εξυπηρετούμενων δανείων και των τάσεων αναστροφής μεταρρυθμίσεων που εκδηλώνεται μετά τη λήξη των προγραμμάτων προσαρμογής. Η οικοδομούμενη εμπιστοσύνη των αγορών είναι κρίσιμης σημασίας για την προσέλκυση επενδύσεων, τη μείωση του κόστους δανεισμού της ελληνικής οικονομίας, αλλά και ως όπλο στις συζητήσεις με τους ευρωπαίους εταίρους. Επομένως, η ταχεία και συνεπής προώθηση μίας φιλοαναπτυξιακής και μεταρρυθμιστικής ατζέντας είναι απαραίτητη ώστε αυτή η νέα εμπιστοσύνη να μη φθίσει».

Τα προδιαγεγραμμένα, υπό συνθήκες, ευχάριστα νέα φαίνεται να εξαντλούνται στο μέτωπο των αγορών καθώς παράλληλα η νέα κυβέρνηση έχει να διαχειριστεί μια σειρά σοβαρών προκλήσεων η διαχείριση των οποίων θα κρίνει πολλά και για την τύχη της ίδιας της κυβέρνησης και -κυρίως – αναφορικά με το μέλλον της ελληνικής οικονομίας και της κοινωνίας. Ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννης Στουρνάρας με την τελευταία έκθεση νομισματικής πολιτικής είχε στείλει το μήνυμα ότι το ευνοϊκό περιβάλλον που διαμορφώθηκε στις αγορές συνιστά καλό οιωνό για το μέλλον σημειώνοντας την κρισιμότητα των επόμενων κυβερνητικών κινήσεων.

«Η νέα κυβέρνηση έχει να αντιμετωπίσει δύο μεγάλες και σε κάποιο βαθμό αλληλένδετες προκλήσεις» λέει ο Πάνος Τσακλόγλου. «Η μεγαλύτερη πρόκληση είναι, σίγουρα, η αύξηση του μεριδίου των επενδύσεων στο ΑΕΠ αλλά και η αλλαγή στη σύνθεσή τους με αύξηση του σχετικού βάρους των επιχειρηματικών επενδύσεων. Αυτό μπορεί να δώσει μεγάλη ώθηση στον ρυθμό οικονομικής ανάπτυξης, να δημιουργήσει νέες θέσεις εργασίας και να οδηγήσει την οικονομία σε ενάρετο κύκλο. Για να επιτύχει την αύξηση των επενδύσεων η ΝΔ επιδιώκει τη μείωση σειράς φόρων. Εδώ, όμως, βρίσκεται, η δεύτερη μεγάλη πρόκληση. Βραχυχρονίως, οι περικοπές φόρων αυξάνουν το δημοσιονομικό κενό. Τα μέτρα που έλαβε η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ πριν από τις ευρωεκλογές φαίνεται να έχουν εξαντλήσει για φέτος – και με το παραπάνω – τον διαθέσιμο χώρο για την επίτευξη πρωτογενούς πλεονάσματος 3,5% του ΑΕΠ. Προς την ίδια αρνητική κατεύθυνση ωθεί και ο χαμηλότερος από τον αναμενόμενο ρυθμός οικονομικής μεγέθυνσης».

Ο ρυθμός ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας στην παρούσα φάση στερείται δυναμικής. Το πρώτο τρίμηνο του έτους η οικονομία μεγεθύνθηκε με ρυθμό μόλις 1,1% όταν ο στόχος του προϋπολογισμό για ετήσια μεγέθυνση αφορούσε σε 2,5% (2,3% μετά από αναθεώρηση χωρίς τις αντίστοιχες όμως προσαρμογές στα προβλεπόμενα έσοδα), ενώ το προεκλογικό πακέτο Τσίπρα απειλεί να τινάξει στον αέρα τον στόχο για το πρωτογενές πλεόνασμα. Οι θεσμοί εκτιμούν ετήσιο κόστος 3 δισ. ευρώ και η Τράπεζα της Ελλάδος εκτιμά ότι το φετινό πρωτογενές πλεόνασμα μπορεί να υποχωρήσει έως και το 2,% έναντι στόχου για 3,5% του ΑΕΠ.

«Πολλές από τις προεκλογικές υποσχέσεις για περαιτέρω δημοσιονομική χαλάρωση θα πρέπει να αναβληθούν ή να ματαιωθούν» σημείωνε η Bank of America σε σημείωμα προς τους πελάτες της, λίγες ώρες πριν από τις εθνικές κάλπες προσθέτοντας όμως: «Πάντως, βλέπουμε χώρο για μείωση του φορολογικού βάρους αν η νέα κυβέρνηση βρει αρκετά οφέλη σε πεδία του προϋπολογισμού και κόψει αχρείαστα υψηλές και μερικές φορές άχρηστες δαπάνες». Συμπληρώνει ότι μπορούν να εξασφαλιστούν πρόσθετα κονδύλια αντικαθιστώντας κάποια επείγοντα μνημονιακά μέτρα, με άλλα πιο αποτελεσματικά.

Η νέα κυβέρνηση έχει περιθώριο 60 ημερών προκειμένου να καταρτίσει το πρώτο σχέδιο προϋπολογισμού για το 2020. Στις 15 Σεπτεμβρίου θα πρέπει να έχει υποβληθεί στην Κομισιόν, ενώ λίγο μετά τη ΔΕΘ οι εκπρόσωποι των θεσμών θα βρεθούν και πάλι στην Αθήνα για την τέταρτη μεταμνημονιακή αξιολόγηση. Τότε θα κριθεί εάν, στη βάση των νεότερων δημοσιονομικών στοιχείων, υπάρχει περιθώριο ευελιξίας έναντι ενδεχόμενων αποκλίσεων στο πρωτογενές πλεόνασμα και πώς θα επουλωθούν οι δημοσιονομικές πληγές που αφήνει φεύγοντας η κυβέρνηση Τσίπρα.