Το τελευταίο ντιλ της Ανγκελα Μέρκελ

Προς στιγμήν φάνηκε ότι η Ανγκελα Μέρκελ θα ήταν η μεγάλη χαμένη του σκληρού πόκερ που παίχτηκε αυτές τις ημέρες στις Βρυξέλλες για την κάλυψη των κορυφαίων θέσεων στην ΕΕ. Η επιτυχία του γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν να αποτρέψει την εκλογή του συντηρητικού επικεφαλής του ΕΛΚ Μάνφρεντ Βέμπερ ως νέου προέδρου της Κομισιόν έδειξε και τα όρια της φθίνουσας ισχύος της πανίσχυρης άλλοτε γερμανίδας καγκελαρίου. Μόνον όταν ήρθε η πρόταση για τη γερμανίδα υποψήφια πρόεδρο της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, φάνηκε ότι η Μέρκελ δεν παραδόθηκε αμαχητί στον Μακρόν, αλλά έφτασε στον στόχο της, έστω διά της τεθλασμένης: να περάσει η προεδρία της Κομισιόν στη Γερμανία για δεύτερη φορά στην ιστορία της ΕΕ.

Ηταν η τελευταία μεγάλη μάχη που έδωσε η Ανγκελα Μέρκελ στην ευρωπαϊκή σκηνή και το ντιλ που πέτυχε δεν είναι καθόλου ευκαταφρόνητο. Μπορεί η πρόταση για την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν να ήρθε από τον Μακρόν, αλλά δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ο γάλλος πρόεδρος είχε καταστήσει προηγουμένως κοινωνό των σκέψεών του τη γερμανίδα καγκελάριο. Ετσι εξηγείται και η ευκολία με την οποία η Μέρκελ αποδέχτηκε να αποσυρθεί από την κούρσα ο Βέμπερ, μπλοκάροντας όμως ταυτόχρονα και τις υποψηφιότητες των άλλων επικεφαλής των ευρωψηφοδελτίων, Φρανς Τίμερμανς και Μαργκρέτε Βεστάγκερ.

Ωστόσο, ο πόλεμος του Μακρόν στον Βέμπερ είχε ως παράπλευρη συνέπεια να θαφτεί και η ιδέα του «Σπίτσεν-καντιντάτ», δηλαδή η ανάδειξη του προέδρου της Κομισιόν από τους επικεφαλής των ευρωψηφοδελτίων. Ο τρόπος εκλογής του προέδρου της Κομισιόν είναι ενδεχομένως υποδεέστερης σημασίας στα μάτια του Μακρόν: αφού ο γάλλος πρόεδρος διορίζει τον πρωθυπουργό της χώρας, γιατί να μην μπορούν οι ηγέτες των κρατών – μελών να διορίζουν και τον «πρωθυπουργό» της ΕΕ; Στη Γερμανία όμως η εκλογή του προέδρου της Κομισιόν, ανεξαρτήτως προσώπου, αναδείχτηκε από όλα τα κόμματα σε κομβικής σημασίας ζήτημα αρχής για την κάλυψη του δημοκρατικού ελλείμματος στους θεσμούς της ΕΕ.

Η πραγματίστρια Μέρκελ κατάλαβε νωρίς ότι με τους σημερινούς συσχετισμούς στην ΕΕ δεν μπορεί να περάσει το γερμανικής κοπής μοντέλο του «Σπίτσεν-καντιντάτ». Η ίδια δεν ήταν ποτέ ένθερμος υποστηρικτής του, ακολούθησε απλά τη γραμμή του κόμματός της και την απόφαση που πήρε η κυβέρνησή της. Τη στροφή που έκανε στις Βρυξέλλες στο μοντέλο του «Σπίτσεν-καντιντάτ» πληρώνει τώρα στο Βερολίνο. Ο κυβερνητικός της εταίρος, οι Σοσιαλδημοκράτες, σήκωσε αντάρτικο, με πρωτοπόρο τον πρώην πρόεδρο Ζίγκμαρ Γκάμπριελ, ο οποίος θεωρεί τη στάση της Μέρκελ επαρκή λόγο για να αποχωρήσει το SPD από τη συγκυβέρνηση με τη Χριστιανική Ενωση.

Η δυσφορία των Σοσιαλδημοκρατών είναι δικαιολογημένη διότι χάθηκε η ευκαιρία υποψηφιότητας του Σοσιαλδημοκράτη Ολλανδού Τίμερμανς. Αλλά η έμφαση είναι προσχηματική και στοχεύει μάλλον στην καλλιέργεια του εδάφους για να αποφασίσει το SPD την έξοδο από τον μισητό μεγάλο συνασπισμό με το CDU, μετά τον ενδιάμεσο απολογισμό του κυβερνητικού έργου τον Οκτώβριο και την αναμενόμενη νέα ήττα στις περιφερειακές εκλογές του φθινοπώρου.