Ηττες

Προχθές το βράδυ, στο Νέο Φάληρο, ένας από τους βασικούς εκπροσώπους του αριστερού λαϊκισμού στην Ευρώπη παραδέχθηκε την ήττα του. Η δυσκολότερη στιγμή για τον Αλέξη Τσίπρα δεν ήταν όταν προσπάθησε να εξηγήσει γιατί έκανε εμπάργκο τόσα χρόνια στον Σκάι ή γιατί δεν μάζευε κατά καιρούς τον Καμμένο και τον Πολάκη. Ηταν όταν ο Αλέξης Παπαχελάς τον ρώτησε αν αισθάνεται την ανάγκη να ζητήσει μια συγγνώμη κι εκείνος άρχισε να ψελλίζει. Ηξερε ότι αποχαιρετά την εξουσία. Αλλά ήταν ανίκανος – είναι ανίκανος – να δείξει ενσυναίσθηση.

Λίγο νωρίτερα, στις Βρυξέλλες, οι βασικοί εκπρόσωποι του φιλελευθερισμού στην Ευρώπη προχωρούσαν σε έναν συμβιβασμό χωρίς να μπορούν να κρύψουν και μια δική τους ήττα. Η πρόταση των «Μερκρόν» να αναλάβει την προεδρία της Κομισιόν ο Φρανς Τίμερμανς προσέκρουσε στις αντιρρήσεις όχι τόσο του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (που εύκολα ή δύσκολα θα ακολουθούσε τη γραμμή), όσο των δεξιών λαϊκιστών, δηλαδή του Ορμπαν και του Σαλβίνι. Ο ούγγρος πρωθυπουργός έστειλε μια επιστολή στον πρόεδρο του ΕΛΚ όπου ανέφερε ότι ο Τίμερμανς είναι «άνθρωπος του Σόρος»! Μια άλλη εποχή, ένας τέτοιος ισχυρισμός θα προκαλούσε θυμηδία. Σήμερα είναι αρκετός για να κάψει έναν άνθρωπο.

Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν είναι βέβαια μια ένθερμη φεντεραλίστρια, έχει ταχθεί δημόσια υπέρ των «Ηνωμένων Πολιτειών της Ευρώπης». Δύσκολα όμως θα δώσει στην Ευρώπη την κρίσιμη ώθηση που χρειάζεται. Η επιλογή της ήταν άλλωστε προϊόν ανάγκης να βρεθεί λύση και να τηρηθούν διαφόρων ειδών ισορροπίες, όχι αναγνώρισης των ικανοτήτων της. Ο αγώνας για μια καλύτερη Ευρώπη – πιο δίκαιη, πιο ισότιμη, πιο αλληλέγγυα – θα είναι λοιπόν σκληρός, μακρύς και επίμονος.

«Ας είμαστε θετικοί», παρατηρούσε χθες ο διευθυντής της Libération Λοράν Ζοφρέν. «Η Ευρώπη των ονείρων μας δεν θα γίνει σε μια μέρα. Εκανε όμως ένα βήμα στη σωστή κατεύθυνση». Το ίδιο, σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, θα πουν και οι περισσότεροι Ελληνες για τη χώρα τους την Κυριακή το βράδυ. Η υπόσχεση του ΣΥΡΙΖΑ να αλλάξει πρώτα την Ελλάδα και στη συνέχεια την Ευρώπη εκπληρώθηκε – προς το χειρότερο. Την ίδια στιγμή, όμως, οι επιθέσεις στη δικαιοσύνη και στα μέσα ενημέρωσης αποκρούστηκαν, ο φιλελευθερισμός άντεξε. Τώρα πρέπει να ανανεωθεί και να ενισχυθεί. Στην Ελλάδα, όπως και στην Ευρώπη.

Οπως μας υπενθυμίζει ο δημοσιογράφος των Financial Times Μάρτιν Γουλφ, ο φιλελευθερισμός επιδιώκει μια ισορροπία ανάμεσα σε συγκρουόμενα αγαθά. Ορισμένοι φιλελεύθεροι πιστεύουν περισσότερο στην οικονομική ελευθερία και αντιτίθενται σε ένα ενεργό κράτος. Αλλοι πιστεύουν περισσότερο στην ισότητα μεταξύ των πολιτών και φοβούνται την πλουτοκρατία. Ο Αλέξης Τσίπρας θέλει την τελευταία στιγμή να πείσει ότι κατά βάθος ανήκει στη δεύτερη κατηγορία. Τον διαψεύδει όμως η τετραετία που προηγήθηκε. Κι ίσως αυτό να είναι η μεγαλύτερή του ήττα.