Ατλαντική Συμμαχία και ελληνική πολιτική

Η πρωτοβουλία που ανέλαβε το ΕΛΙΑΜΕΠ και που τόσο φιλόξενα υποστηρίζουν «ΤΑ ΝΕΑ» προσφέροντας τον χώρο τους είναι πολύ σημαντική για να συζητηθούν θέματα υψίστης σημασίας που θα έπρεπε να αποτελούν αντικείμενο υπερκομματικής προσέγγισης και εθνικής συναίνεσης. Η επικαιρότητα δεν παύει άλλωστε να το υπογραμμίζει.

Συζητούμε βεβαίως το αυτονόητο: τι προσφέρει η Ατλαντική Συμμαχία στην Ελλάδα σαν να μην είναι αυταπόδεικτο, όπως και το συμπληρωματικό αξίωμα, τι προσφέρει η Ελλάδα στην Ατλαντική Συμμαχία.

Ας ξεκινήσουμε από το πρώτο σκέλος: η Ατλαντική Συμμαχία παραμένει, εβδομήντα χρόνια μετά τη δημιουργία της, η μοναδική πολιτική και ταυτόχρονα στρατιωτική συμμαχία στον πλανήτη έχοντας εξασφαλίσει στα μέλη της καθ’ όλη τη διάρκεια αυτής της διαδρομής μη εξωτερική επίθεση από άλλη χώρα ή συνασπισμό, με εξαίρεση την τρομοκρατική επίθεση της 11ης  Σεπτεμβρίου που θεωρήθηκε εξωτερική επίθεση κατά των ΗΠΑ και οδήγησε σε ενεργοποίηση του άρθρου 5.

Εάν δεν υπήρχε η Ατλαντική Συμμαχία και η συνεπαγόμενη δύναμη αποτροπής που προβάλλει, θα πρέπει να θεωρείται βέβαιο ότι πολεμικές ενέργειες κατά χωρών που είναι μέλη της θα είχαν επισυμβεί. Αυτό ισχύει και ως προς την επίλυση διακρατικών διαφορών, γιατί διαφορές μεταξύ κρατών δεν παύουν να υφίστανται – το ζητούμενο είναι πώς επιλύονται.

Η αποτρεπτική ομπρέλα καλύπτει και την Ελλάδα από την είσοδό της το 1952. Μια χώρα εκτεθειμένη σε πολλαπλούς κινδύνους λόγω γεωγραφικής θέσης θα είχε αντιμετωπίσει πολύ σοβαρότερες προκλήσεις εάν δεν ήταν μέλος του ΝΑΤΟ. Η ένταξή της στο συμμαχικό περιβάλλον όπως και η ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ενωση λειτουργούν ως πολλαπλασιαστές ισχύος. Αυτό ωστόσο που πρέπει να εξετασθεί και είναι ώριμες πλέον οι συνθήκες και να επιτευχθεί, καθώς το σύνθημα «ΕΟΚ και ΝΑΤΟ το ίδιο συνδικάτο» ακούγεται γραφικό, είναι να ξεφύγει η ελληνική εξωτερική και αμυντική πολιτική από τη στατική αντιμετώπιση των πολλαπλασιαστών ισχύος. Δεν αρκεί να είμαστε απλώς αυτάρεσκα μέλη διεθνών συσσωματώσεων που ενισχύουν την εθνική μας φωνή. Πρέπει να γίνουμε δυναμικά, παραγωγικά μέλη αυτών των σχηματισμών. Μπορούμε; Ναι, μπορούμε.

Το ΝΑΤΟ, όπως και η ΕΕ, είναι οργανισμοί συναπόφασης και συλλογικής δράσης. Η Ατλαντική Συμμαχία ειδικότερα, πέραν της πολιτικής άμυνας και αποτροπής που αφορά τις χώρες – μέλη, προσφέρει και μια πολύ μεγάλη γκάμα πολιτικών συνεργασίας με χώρες που δεν είναι μέλη, με στόχο την ενίσχυση της σταθερότητας.

Οι περισσότερες από τις χώρες αυτές βρίσκονται στην ευρύτερη γεωγραφική μας περιοχή: λεκάνη της Μεσογείου, Βαλκάνια, Καύκασος. Είναι περιοχές με ιστορικές σχέσεις με την Ελλάδα. Εχουν ανάγκη τεχνογνωσίας για την ανάπτυξη των αμυντικών τους δυνατοτήτων, την εκπαίδευση του στελεχικού δυναμικού των ενόπλων δυνάμεων και των δυνάμεων ασφαλείας για την αντιμετώπιση απειλών και προκλήσεων που δεν είναι μόνο δικές τους και που δεν γνωρίζουν σύνορα: τρομοκρατία, ριζοσπαστικοποίηση, πορώδη σύνορα, ειδικά τα θαλάσσια, μεταναστευτικές ροές, κλιματική αλλαγή.

Είναι αυτονόητο ότι η ενίσχυση δεσμών μέσω της παροχής βοήθειας στις χώρες αυτές δεν ενισχύει μόνο την εικόνα και τη θέση του ΝΑΤΟ. Ενισχύει και την εικόνα και τις θέσεις της χώρας που την προσφέρει. Επομένως, η Ελλάδα θα είχε μόνο να κερδίσει εάν επένδυε με μεθοδικότητα και συνέπεια στις πολιτικές αυτές. Το ίδιο ισχύει και για τη συμμετοχή ελληνικών δυνάμεων στις επιχειρήσεις της Συμμαχίας, ειδικότερα τις ναυτικές.

Το διεθνές περιβάλλον έχει γίνει τα τελευταία χρόνια πολύ περισσότερο ασταθές κυρίως λόγω της αναζήτησης νέων ισορροπιών από χώρες που αποκτούν σταδιακά μεγαλύτερη ισχύ και αμφισβητούν το status quo. Η μετάβαση προσφέρει ευκαιρίες, αλλά είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα προκαλέσει ζημιές και θα έχει θύματα. Η χώρα μας ανέκαθεν είχε το πλεονέκτημα αλλά και τα μειονεκτήματα της γεωγραφικής της θέσης. Είναι χώρα – σύνορο. Αυτή η θέση προσφέρει πολύ μεγάλες δυνατότητες αν αξιοποιηθεί σωστά. Αλλά ενέχει και σοβαρούς κινδύνους αν αυτό δεν γίνει.

Η Ινώ Αφεντούλη είναι στέλεχος της Διεύθυνσης Δημόσιας Διπλωματίας της Ατλαντικής Συμμαχίας, υπεύθυνη για την Επικοινωνιακή Πολιτική με τις χώρες του Ευρωπαϊκού Νότου (Ελλάδα, Ιταλία, Ισπανία, Πορτογαλία) καθώς και για τις Εταιρικές Σχέσεις (Partnerships and Cooperative Security). Οι θέσεις που περιέχονται στο άρθρο αυτό είναι αυστηρά προσωπικές και δεν δεσμεύουν τον Οργανισμό.