Επικίνδυνο τάνγκο για Ιράν και ΗΠΑ

To Iράν αποδεικνύει ότι η εξωτερική πολιτική και η διπλωματία πολλές φορές συναντούν την τέχνη του χορού. Απαιτούν απόλυτη αίσθηση του ρυθμού, σίγουρα και σταθερά βήματα, πίστη στην τήρηση της χορογραφίας αλλά και εμπιστοσύνη στο ένστικτο και τον θαρραλέο αυτοσχεδιασμό. Οχι τυχαία, λοιπόν, η Ρούλα Κάλαφ των «Financial Times» περιγράφει τη στάση του Ιράν στην τρέχουσα κρίση των σχέσεών του με τις ΗΠΑ, ως μία «τέλεια χορογραφία». Ετσι, αντιμέτωπη με την υπέρμετρη πίεση της κυβέρνησης Τραμπ, η Τεχεράνη, με σίγουρα βήματα καταφεύγει σε αυτό που εδώ και δεκαετίες αποτελούσε το σήμα κατατεθέν της: τη χρήση στρατιωτικών τακτικών.

Οπως υποστηρίζει η Κάλαφ, οι πρόσφατες επιθέσεις στα πετρελαιοφόρα στον Κόλπο του Ομάν και η κατάρριψη του αμερικανικού κατασκοπευτικού drone σχεδιάστηκαν από τους Ιρανούς περισσότερο για να αποτρέψουν την αμερικανική στρατιωτική επιθετικότητα παρά για να την προκαλέσουν.

Παράλληλα, ως απάντηση στην υπογραφή των νέων κυρώσεων εις βάρος του Ιράν από τον Τραμπ, οι ιρανοί αξιωματούχοι «στοχεύουν» ευθέως κατά του προέδρου των ΗΠΑ, δηλώνοντας ότι επί των ημερών του ο Λευκός Οίκος «κατέστη πνευματικά ανάπηρος».

Με ένα φλογερό τηλεοπτικό διάγγελμα χθες, ο ιρανός πρόεδρος Χασάν Ροχανί αποκάλεσε τις κυρώσεις ενάντια στον ανώτατο ηγέτη του Ιράν Αλί Χαμενεΐ «εξοργιστικές και ηλίθιες», προσθέτοντας ότι προδιαγράφουν «σίγουρη αποτυχία» για την προσπάθεια της κυβέρνησης Τραμπ να απομονώσει το Ιράν.

«Ζητάτε διαπραγματεύσεις. Αν όμως λέτε την αλήθεια, γιατί ταυτοχρόνως επιδιώκετε να επιβάλλετε κυρώσεις στον ανώτατο ηγέτη μας;» αναρωτήθηκε.  Επιπλέον, ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών Αμπάς Μουσαβί ανέφερε ότι οι «αχρείαστες κυρώσεις σημαίνουν το οριστικό κλείσιμο των θυρών της διπλωματίας» καθώς και ότι η κυβέρνηση του αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ «καταστρέφει τους καθιερωμένους διεθνείς μηχανισμούς για τη διατήρηση της παγκόσμιας ειρήνης και ασφάλειας».

Ο Τραμπ από την πλευρά του, λίγες ημέρες πριν, ακύρωσε στο παρά πέντε τις επιθέσεις που είχε εξαγγείλει κατά ιρανικών στόχων. Σύμφωνα πάντως με τους «Financial Times» είναι εξαιρετικά αμφίβολο αν ο πραγματικός λόγος αυτής της αλλαγής στρατηγικής είναι αυτός που προφασίστηκε ο αμερικανός πρόεδρος: η αποφυγή παράπλευρων απωλειών. Παρά τους θορυβώδεις κομπασμούς του, ο Τραμπ είναι απομονωτιστής από ένστικτο, και επιπλέον γνωρίζει πολύ καλά την ιστορία των αμερικανικών παρεμβάσεων στη Μέση Ανατολή: είναι εύκολο να αρχίσεις έναν πόλεμο εκεί αλλά εξαιρετικά δύσκολο να τον κερδίσεις ή ακόμα και να τον τερματίσεις.

Η απειλή ενός πολέμου συνεχίζει να υφίσταται και «κατοικεί» στην πιθανότητα μιας λανθασμένης αξιολόγησης από την πλευρά των ΗΠΑ ή μιας υπέρβασης των ορίων από το Ιράν. Μια λάθος κίνηση από οποιαδήποτε πλευρά θα μπορούσε εύκολα να οδηγήσει σε μια αλυσιδωτή απώλεια του ελέγχου.

Η Ουάσιγκτον πάντως συνεχίζει να πιέζει, επιδιώκοντας να στερήσει από το Ιράν κάθε έσοδο από την εξαγωγή πετρελαίων και χαρακτηρίζοντας τρομοκρατική οργάνωση την Επαναστατική Φρουρά του Ιράν, που αποτελεί την κορυφαία μονάδα του ιρανικού στρατού.

Η ιρανική υπομονή όμως εξαντλήθηκε. Τον Μάιο, ο Χασάν Ροχανί, αρχιτέκτονας της πυρηνικής συμφωνίας, προειδοποίησε ότι η Τεχεράνη θα σταματήσει να τηρεί τους όρους, εντός περιόδου εξήντα ημερών που λήγει στις αρχές του προσεχούς Ιουλίου.

Οσο πάντως δυσάρεστο και αν είναι και για τους δύο, σημειώνουν οι «FT», το Ιράν και οι ΗΠΑ θα πρέπει να επιστρέψουν στις διαπραγματεύσεις. Αυτό θα μπορούσε ίσως να επιτευχθεί με την παρέμβαση των Ευρωπαίων, αν για παράδειγμα έπειθαν τον Τραμπ να ορίσει ως απεσταλμένο του στο Ιράν, κάποιον που δεν ανήκει στην ομάδα των «γερακιών» που τον περιβάλλουν και που ενδεχομένως είναι πιο άνετος με τον χορό.