Ο πόλεμος των ιστορικών για {CR}το Μουσείο του Γκέτο της Βαρσοβίας

Το Μουσείο του Γκέτο της Βαρσοβίας δεν πρόκειται να ανοίξει παρά αρκετά χρόνια αργότερα κι όμως είναι ήδη ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα στην Ευρώπη. Με την υποστήριξη της λαϊκίστικης κυβέρνησης της Πολωνίας, η οποία έχει κατηγορηθεί πως ξαναγράφει την ιστορία για να ταιριάξει στην πολιτική της ατζέντα, έχει προκαλέσει διαμάχη ανάμεσα στους ιστορικούς του Ολοκαυτώματος σχετικά με το πώς μπορεί να ειπωθεί καλύτερα η τραγική ιστορία των Εβραίων της Βαρσοβίας. Από τη μία πλευρά βρίσκεται ο ισραηλινός επικεφαλής του μουσείου και ιστορικός Ντάνιελ Μπλάτμαν, που διδάσκει στην έδρα Σπουδών για το Ολοκαύτωμα στο πανεπιστήμιο της Ιερουσαλήμ. Και υπόσχεται ότι τα εκθέματα θα παρέχουν μία ακριβή ματιά που θα προκαλεί επίσης σκέψεις σχετικά με τον σχηματισμό και εκκαθάριση του γκέτο της Βαρσοβίας και του Ολοκαυτώματος στην Πολωνία πολύ γενικότερα. Από την άλλη πλευρά, βρίσκονται πολυάριθμοι πολωνοί και ισραηλινοί μελετητές του Ολοκαυτώματος που λένε πως ο Μπλάτμαν στην καλύτερη περίπτωση χρησιμοποιείται από την πολωνική κυβέρνηση και στη χειρότερη είναι ένας πρόθυμος συμμετέχων σε ιστορικές στρεβλώσεις.

Η Ανιέσκα Χάσκα από το Πολωνικό Κέντρο για την Ερευνα του Ολοκαυτώματος στη Βαρσοβία αναφέρει πως το μουσείο θα προσέφερε μια διαστρεβλωμένη εικόνα του Ολοκαυτώματος και θα ξανασυζητήσουμε τις περιπτώσεις συνεργασίας Πολωνών με ναζί. Τόνισε πως όταν λάνσαρε την ιδέα του μουσείου πέρυσι, ο υπουργός Πολιτισμού της Πολωνίας Πιοτρ Γκλίνκσι, ανήγγειλε ότι θα διερευνά την ιστορία της «αμοιβαίας αγάπης» ανάμεσα στους Πολωνούς και τους Εβραίους. Είπε επίσης ότι σέβεται τον Μπλάτμαν ως ιστορικό αλλά πίστευε πως χρησιμοποιούνταν από τις πολωνικές αρχές προκειμένου να δώσει μια ισραηλινή σφραγίδα έγκρισης σε μια διαστρεβλωμένη αφήγηση του Ολοκαυτώματος. «Ξέρουμε από τα αρχεία ότι στο φάσμα της συμπεριφοράς απέναντι στους Εβραίους, οι δίκαιοι ήταν η εξαίρεση, όχι κάτι που ήταν σύνηθες. Η ιστορία του Ολοκαυτώματος δεν είναι ένας μπουφές από τον οποίο μπορείς να διαλέξεις ποια κομμάτια θέλεις», ανέφερε. Σε μια συνέντευξη στα γραφεία όπου σχεδιάζεται το μουσείο στο κέντρο της Βαρσοβίας, ο Μπλάτμαν επέμεινε ότι η κριτική ήταν άδικη. Είπε ότι εκείνος δεν συναντήθηκε με κανέναν κυβερνητικό αξιωματούχο ή του έδωσαν οδηγίες και δεν πίστευε ότι κανένα κομμάτι από την ιστορία του Ολοκαυτώματος ήταν ταμπού, υποστηρίζοντας πως «προφανώς» το μουσείο θα ασχοληθεί με τον πολωνικό αντισημιτισμό και τις περιπτώσεις συνεργασίας. «Δεν υπάρχει κάτι που να είναι απαγορευμένο», είπε.

ΤΟ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟ ΓΚΕΤΟ. Το γκέτο της Βαρσοβίας ήταν το μεγαλύτερο από όλα τα εβραϊκά γκέτο στην κατακτημένη από τους ναζί Ευρώπη με περίπου 400.000 Εβραίους στοιβαγμένους σε λίγο παραπάνω από ένα τετραγωνικό μίλι γης. Οι περισσότεροι σκοτώθηκαν, είτε μέσω εκτελέσεων, πείνας ή μετά την απέλασή τους στα στρατόπεδα συγκέντρωσης. Το γκέτο κατακερματίστηκε το 1943 μετά την ηρωική αλλά καταδικασμένη εξέγερση των κατοίκων του. Σήμερα, η περιοχή του πρώην γκέτο είναι κομμάτι της Κεντρικής Βαρσοβίας, με μόνο λίγες πλάκες και μικρά μνημεία να θυμίζουν στους επισκέπτες το σκοτεινό παρελθόν του. Το μουσείο θα στεγάζεται σε ένα πρώην νοσοκομείο παιδιών, κατασκευασμένο από εβραίους φιλανθρώπους τη δεκαετία του 1870. Κούραρε χιλιάδες παιδιά κατά τη διάρκεια της περιόδου του γκέτο, πολλά για υποσιτισμό και πείνα, και οι περισσότεροι από τους ασθενείς του τελικά στάλθηκαν να πεθάνουν στο Τρεμπλίνκα. Οι γιατροί επέλεξαν την ευθανασία για κάποια από τα παιδιά αντί να τα δουν να στέλνονται στο στρατόπεδο εξόντωσης.