Πρεμιέρα Επιδαύρου με Ουίλσον

Δύο λευκές φωτισμένες οθόνες κυριαρχούσαν πίσω από την ντυμένη στα μαύρα ορχήστρα του θεάτρου της αρχαίας Επιδαύρου, από την οποία ξεχώριζε η διακριτικά φωτισμένη θυμέλη, το βράδυ της περασμένης Παρασκευής. Μπροστά τους δύο κάθετες μεταξύ τους «πασαρέλες» και πίσω τους τα πεύκα που άλλαζαν χρώμα, καθώς ο μάγος – μεταξύ άλλων – του φωτός Μπομπ Ουίλσον τα «έβαφε» σε έντονο πράσινο κι άλλοτε σε μοβ αποχρώσεις. Κι ήταν λίγο μετά τις 21.00 όταν τα φώτα έσβησαν κι έμειναν μόνο οι τελευταίες αχτίδες του σούρουπου να παίρνουν ενεργό ρόλο στην παράσταση που μόλις ξεκινούσε – «Οιδίποδας» – και σήμαινε την πρεμιέρα του φετινού Φεστιβάλ Επιδαύρου.

Ενας δυνατός παρατεταμένος κι ενοχλητικός ήχος – από εκείνους που αποτελούν «κλειδιά» στη δουλειά του πολυπράγμονος αμερικανού δημιουργού – έδωσε το σύνθημα ότι η βασισμένη στην τραγωδία του Σοφοκλή παράσταση είχε μόλις ξεκινήσει, κάνοντας ορισμένους από τους 3.500 θεατές (το Σάββατο κάθισαν 5.000 στο κοίλο βάσει των επίσημων στοιχείων του φεστιβάλ) να δυσανασχετήσουν μεγαλόφωνα. Τον ήχο αυτό διαδέχτηκε ένας άλλος, τελετουργικός, ο οποίος άφηνε αναλλοίωτο το τραγούδι των τζιτζικιών και συνόδευε τον Οιδίποδα που περπατούσε αργά με την πλάτη προς το κοινό για να πλησιάσει την πορτοκαλί – σαν ήλιο – πηγή φωτός που αναδυόταν σαν από χαραμάδα ανάμεσα στις δύο λευκές φωτισμένες οθόνες. Με βήμα αργό και ήρεμος, σαν υπνωτισμένος, βάδιζε προς το πεπρωμένο του.

Λίγα λεπτά αργότερα, η φωνή της Λυδίας Κονιόρδου τάραξε την ησυχία του αργολικού τοπίου. Με μακρύ, βαρύ, σκούρο φόρεμα, όπως θα ταίριαζε σε άνασσα, εξηγούσε πως θα ακούσουμε την ιστορία του Οιδίποδα. Με στόφα μεγάλης τραγωδού σε μία από τις καλύτερες ερμηνείες της, ακίνητη σχεδόν, κατάφερνε με τη φωνή της και μόνο να δημιουργήσει μια σειρά από εικόνες σχετικά με τη ζωή του Οιδίποδα, σκόρπιες, κι όχι ακολουθώντας τη σειρά του σοφόκλειου κειμένου, ανάμεσα στις οποίες ακούγονταν τα ονόματα και οι ιδιότητες όσων είχαν πρωταγωνιστικό ρόλο στην ιστορία, στα ιταλικά και τα λατινικά, σαν σε ένα ιδιότυπο προσκλητήριο με ιδιαίτερο τονισμό: Iokasta, Rex, Pastore…

Ο ήχος του σαξοφώνου ζωντανά επί σκηνής, οι επαναλήψεις των περιστατικών που αναφέρονταν από την υπόθεση του έργου, η ανάμειξη των γλωσσών – (αρχαία) ελληνικά, αγγλικά, γαλλικά, γερμανικά και λατινικά – αλλά και το γεγονός ότι η Λυδία Κονιόρδου χωρίς να αλλάζει θέση έδινε ρεσιτάλ, υποδυόμενη ταυτοχρόνως πολλούς ρόλους, έκαναν σαφές από τα πρώτα κιόλας λεπτά της παράστασης ότι δεν επρόκειτο για μια κλασική και γραμμική παρουσίαση της ζωής του μυθικού βασιλιά. Αντιθέτως, επρόκειτο για μια εναλλακτική προσέγγισή της όπου τα γεγονότα είχαν ανακατευτεί σαν τραπουλόχαρτα, τα χορικά είχαν αντικατασταθεί από χορευτικά, η ποπ διάθεση είχε βρει τη θέση της στην ορχήστρα και οι περισσότεροι συμμετέχοντες βουβοί παρήλαυναν στην πασαρέλα με λιγότερο ή περισσότερο στυλιζαρισμένες κινήσεις, θυμίζοντας έντονα στιγμές από την τελετή έναρξης των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας.

ΟΙ ΥΠΟΤΙΤΛΟΙ. Στις ξεχωριστές στιγμές της παράστασης ήταν εκείνες που ακουγόταν η φωνή του ίδιου του Μπομπ Ουίλσον, η ερμηνεία της Ανγκελα Βίνκλερ, αλλά και της Καγίγε Καγκάμε, τόσο από την ορχήστρα όσο και λίγο πριν από το φινάλε ψηλά από το κοίλο, και οι σκηνές με έμφαση στην κίνηση και στο χορευτικό στοιχείο. Στις ατυχείς, η επιλογή του σκηνοθέτη να μην υπάρχουν υπότιτλοι σε ένα επαναλαμβανόμενο απόσπασμα στα γερμανικά που σχετιζόταν με τον θετό πατέρα του Οιδίποδα, Πόλυβο, γεγονός που προκάλεσε τη δυσφορία του κοινού, το οποίο θεώρησε ότι επρόκειτο για τεχνικό πρόβλημα. Οι αντιδράσεις είχαν ως αποτέλεσμα στην παράσταση του Σαββάτου να υπάρχει υποτιτλισμός και για το συγκεκριμένο χωρίο.

Σε ένα σχετικά απρόσμενο και σαφώς εντυπωσιακό – χωρίς να επιδιώκει τον εντυπωσιασμό – φινάλε ο Οιδίποδας διαλύει την όποια τάξη είχαν οι τοποθετημένες στο σκηνικό καρέκλες, σκορπίζοντάς τες με μανία στο έδαφος. Κι ενώ εκείνος τυφλός πλέον βάδιζε την οικτρή του μοίρα, τα πάντα γύρω του έχουν βυθιστεί σε ένα φωσφορίζον πράσινο χρώμα και στον ρυθμό ενός χορού Αβοριγίνων.

Το παρατεταμένο χειροκρότημα και τα πολλά μπράβο από το κοίλο δικαίωσαν την επιλογή του Μπομπ Ουίλσον να δοκιμάσει τις δυνάμεις του και πρώτες ύλες που αποδίδουν σαφώς καλύτερα σε κλειστό χώρο για πρώτη φορά στο θέατρο της αρχαίας Επιδαύρου και να τολμήσει να καταπιαστεί με τον αρχαίο ελληνικό κόσμο ξανά, δίνοντας αυτή τη φορά την εντύπωση ότι είχε εμβαθύνει περισσότερο στην ψυχή του ήρωα και είχε αποδώσει επί σκηνής πολλά από τα ανομολόγητα εκείνα που τάρασσαν το μυαλό και την ψυχή του.