Στις επτά το πρωί ακριβώς

Εκεί λοιπόν, την ώρα που τα επιτελεία των κομμάτων στην πρωτεύουσα μελετούσαν τις δημοσκοπήσεις, έκαναν προσθαφαιρέσεις, έβγαζαν ονόματα και έδρες, ο 22χρονος Βιτάλ, λιποτάκτης του καμερουνέζικου στρατού που βρίσκεται εδώ και πέντε μήνες πρόσφυγας στη Μόρια, έπαιρνε στα χέρια του το επίσημο έγγραφο που περίμενε: η πρώτη του συνέντευξη σχετικά με το αίτημά του για χορήγηση ασύλου καθορίστηκε για τις 28 Ιουλίου του 2020. Στις επτά το πρωί ακριβώς.

Την ίδια στιγμή, σε έναν ξύλινο πάγκο στη μέση των σκηνών, η 13χρονη Ενίς από τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό περίμενε να εξεταστεί από έναν παιδίατρο του καταυλισμού. Αμίλητη, όπως ζει εδώ και εβδομάδες. Δίπλα της, η 5χρονη Παρβάνα από το Αφγανιστάν, αποστεωμένη, αφού δεν βάζει πια τίποτα στο στόμα της. Κάθε τόσο την πιάνουν νευρικές κρίσεις, χτυπάει το κεφάλι της στον τοίχο, αυτοτραυματίζεται, φωνάζει πως θέλει να πεθάνει. Το παθαίνουν πολλά παιδιά εδώ αυτό, είναι από την απελπισία.

Η Παγκόσμια Ημέρα Προσφύγων έφερε πάλι πολλούς ξένους δημοσιογράφους στη Μόρια, αυτό το παλιό στρατόπεδο που είχε κτιστεί για να στεγάσει 800 στρατιώτες, στη συνέχεια αναμορφώθηκε για να φιλοξενήσει (τι λέξη!) 3.200 πρόσφυγες και τώρα συνωστίζονται εκεί πάνω από 5.500. Το περασμένο φθινόπωρο μάλιστα, είχαν φτάσει τους 9.000. Οι συνθήκες διαβίωσης είναι γνωστές: βαριά δυσωδία, παιδιά μέσα στη λάσπη, ελάχιστες και μονίμως βουλωμένες τουαλέτες, ουρές τεσσάρων, πέντε ή και έξι ωρών για το συσσίτιο. Η γαλλίδα δημοσιογράφος Σάρα Χαλιφά-Λεγκράν, απεσταλμένη του περιοδικού L’Obs, προσθέτει μια ακόμη διάσταση. Το νησί αυτό, γράφει, οδηγεί στην τρέλα. Οι έξι ψυχολόγοι και ο ψυχίατρος που στελεχώνουν την κλινική ψυχολογικής υποστήριξης στη Μυτιλήνη δεν επαρκούν για να αντιμετωπίσουν όλους αυτούς τους ανθρώπους που πάσχουν από μετατραυματικό στρες, κατάθλιψη, άγχος, διαταραχή προσωπικότητας, τάσεις αυτοκτονίας. «Σε πολλά παιδιά η ανάπτυξή τους σταματά απότομα, είναι η πρώτη φορά που βλέπω κάτι τέτοιο», λέει η Δήμητρα, μια από τους ψυχολόγους των Γιατρών Χωρίς Σύνορα. «Στην Ιταλία, τα συμπτώματα των προσφύγων αρχίζουν να μειώνονται όταν μπαίνουν στους καταυλισμούς, κι ας έχουν ζήσει τραυματικές εμπειρίες διασχίζοντας τη Λιβύη», παρατηρεί ο ιταλός ψυχολόγος Φαμπρίτσιο που διευθύνει την κλινική. «Εδώ, όσο περισσότερο μένουν στους καταυλισμούς, τόσο χειρότερα γίνονται τα συμπτώματά τους».

Tους πολιτικούς τούς καταγγείλαμε: την κουτοπονηριά της Τασίας, την ανικανότητα του Μουζάλα, τις κραυγές του Καμμένου, την αναλγησία των Τούρκων, τον στρουθοκαμηλισμό των Ευρωπαίων. Αλλά οι πρόσφυγες δεν είδαν τη ζωή τους να βελτιώνεται, το αντίθετο. Ούτε από την αλλαγή κυβέρνησης μπορούν να περιμένουν πολλά πράγματα, εκτός ίσως από μεγαλύτερη ειλικρίνεια. Το χρειάζονται κι αυτό, τους έχουν εκμεταλλευτεί τόσο πολύ, τους έχουν κοροϊδέψει τόσο πολύ, τους έχουν βασανίσει τόσο πολύ, που ακόμη κι ένα χαμόγελο μπορεί να είναι βάλσαμο. Κι ας γνωρίζουν καλά ότι είναι καταραμένοι.