Δεν θέλουν {LF}τον πόλεμο, αλλά…

Οι χθεσινές επιθέσεις εναντίον δύο δεξαμενοπλοίων στον Κόλπο του Ομάν αυξάνουν την ένταση στην περιοχή και τις πιθανότητες μιας πολεμικής αναμέτρησης των Ηνωμένων Πολιτειών με το Ιράν. Υπέρ μιας τέτοιας λύσης είναι ο Τζον Μπόλτον, σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας του προέδρου Τραμπ, ενώ και στους Ισλαμικούς Επαναστατικούς Φρουρούς του Ιράν υπάρχει μια τάση που επιθυμεί τη σύγκρουση.

Οπως επισημαίνει το ίδρυμα Stratfor, μια τέτοια αντιπαράθεση δεν θα είχε μόνο περιφερειακές συνέπειες, αλλά και παγκόσμιες επιπτώσεις στον χώρο της οικονομίας και της ενέργειας. Θα εμπόδιζε επίσης τις Ηνωμένες Πολιτείες να επικεντρωθούν στον ανταγωνισμό τους με την Κίνα και τη Ρωσία. Γι’ αυτό και πολλοί συνεργάτες του προέδρου Τραμπ θα προτιμούσαν να αποφύγουν έναν πόλεμο.

Η Τεχεράνη, πάλι, γνωρίζει ότι με δεδομένη τη μεγάλη δυσαναλογία δυνάμεων ανάμεσα στις δύο πλευρές, ένας πόλεμος θα επιφέρει τεράστιο πλήγμα τόσο στον λαό όσο και στην κυβέρνηση. Εδώ και δεκαετίες, λοιπόν, το Ιράν έχει επενδύσει σε ασύμμετρες δυνάμεις για την επίθεση σε στρατηγικούς στόχους της περιοχής: χρηματοδότηση ξένων οργανώσεων,  ανάπτυξη βαλιστικών πυραύλων, νάρκες θαλάσσης και επιθέσεις από ταχύπλοα.

Πολλές από αυτές τις δυνάμεις όμως είναι εκτεθειμένες σε αμερικανικές «χειρουργικές» επιθέσεις τόσο στα λιμάνια και τις βάσεις τους όσο και σε περίπτωση που ενεργοποιηθούν πριν ξεκινήσει ο πόλεμος. Αυτό περιορίζει σημαντικά τις δυνατότητες του Ιράν να αποκλείσει τα στενά του Ορμούζ, όπως έχει επανειλημμένα απειλήσει. Το ίδιο ισχύει και για τη δυνατότητα της Τεχεράνης να πλήξει με βαλιστικούς πυραύλους αμερικανικές βάσεις και ενεργειακές εγκαταστάσεις. Αν η ιρανική πλευρά δεν μπορέσει να εκτοξεύσει τέτοιους πυραύλους εγκαίρως, η Ουάσιγκτον θα τους καταστρέψει.

Το Ιράν αντιμετωπίζει λοιπόν το δίλημμα να χρησιμοποιήσει το οπλοστάσιό του πριν το χάσει, αναφέρει η έκθεση του Stratfor. Με άλλα λόγια, δεν έχει συμφέρον μόνο να απαντήσει γρήγορα σε μια επίθεση, αλλά και να δράσει προληπτικά επιφέροντας όσο το δυνατόν μεγαλύτερη καταστροφή προτού οι αντίπαλοί του καταστρέψουν τα όπλα του.

Ενας άλλος παράγων που μπορεί να προκαλέσει κλιμάκωση της αμερικανοϊρανικής σύγκρουσης είναι η έλλειψη άμεσης επικοινωνίας μεταξύ των δυνάμεων των δύο χωρών, που θα μπορούσε να δράσει κατευναστικά. Οταν ρωτήθηκε πρόσφατα αν το Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν να επικοινωνήσουν γρήγορα για να αποτρέψουν μια κρίση, ο ιρανός υπουργός Εξωτερικών Τζαβάντ Ζαρίφ απάντησε ότι, αντίθετα με τις συνομιλίες που είχε με τον προηγούμενο υπουργό Εξωτερικών Τζον Κέρι, δεν έχει μιλήσει ποτέ απευθείας με τον Μάικ Πομπέο.

Αν βέβαια η κατάσταση κλιμακωθεί, οι ιρανοί και οι αμερικανοί αξιωματούχοι θα μπορέσουν να έρθουν σε επαφή αν το επιθυμούν. Σε μια κατάσταση όμως όπου μετρούν ακόμη και τα λεπτά, η έλλειψη ενός ιστορικού επικοινωνιών ή κάποιων διαύλων για την επίλυση των συγκρούσεων είναι βέβαιο ότι θα δυσκολέψει τις προσπάθειες αποκλιμάκωσης. Οταν τελικά συνομιλήσουν οι αξιωματούχοι των δύο χωρών, ο κύκλος των επιθέσεων και των αντεπιθέσεων θα έχει αποκτήσει μια τέτοια ορμή που οι δύο πρωτεύουσες θα δυσκολευτούν να τη σταματήσουν με μερικές συνομιλίες.

Υπάρχουν λοιπόν πολλοί λόγοι για τους οποίους οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν θέλουν να αποφύγουν έναν πόλεμο. Ο συνδυασμός όμως της βαθιάς δυσπιστίας, της ανάμιξης πολλών ξένων οργανώσεων, της ανάγκης του Ιράν να δράσει γρήγορα όταν αισθανθεί ότι απειλείται και της έλλειψης διαύλων άμεσης επικοινωνίας ενισχύει τους φόβους ότι ένα ατύχημα, ή ένας κακός υπολογισμός, μπορεί να ανάψει μια φωτιά που οι πλέον ψύχραιμοι στις δύο πλευρές θα δυσκολευτούν να σβήσουν.