«Απιστο» πλήθος, συμπτωματική εντολή

Η Σοβιετική Ενωση το 1989 κατέρρευσε και στέρησε την ελληνική Αριστερά από το εργαλείο με το οποίο αναγνώριζε τον εαυτό της και τους αντιπάλους. Τόσο η αριστερά του Κομμουνιστικού κινήματος, όσο η ανανεωτική, αλλά  και σοσιαλιστική εκδοχή της, έχασαν ένα «φάρο», στην «έρημο του – διωκτικού – πραγματικού». Κριτικά ή οπαδικά η ελληνική Αριστερά αναγνώριζε τον εαυτό της, μέσα από τα διεθνοπολιτικά σχήματα που είχαν ως βασικό πόλο τη Σοβιετική Ενωση. Εξάλλου στη μακρά και βασανιστική περίοδο του μετεμφυλίου, χρειάζονταν τη χώρα – «μάνα», ως εργαλείο προσανατολισμού και πολιτικών εννοιοδοτήσεων. Νομίζω η απώλεια αυτής της μεγάλης αναφοράς, αποκάλυψε ότι η Αριστερά, εκτός ίσως του χώρου της ιστορίας, δεν έχει συμπαγές θεωρητικό σώμα, αλλά ένα χαλαρό πλέγμα από διάσπαρτες ουμανιστικές ενσωματώσεις, συχνά μεταμφιεσμένες σε ένα δικαιωματικό φορμαλισμό. Με τα χρόνια, εντάθηκε ο διεκδικητικός εμπειρισμός – ίσως και μια οίηση – αλλά και η θεωρητική διαπραγμάτευση πλευρών και αντινομιών του «κοινωνικού σώματος».

Σήμερα πολλοί θεωρούν ότι, σημείο τομής της «πολύ-προσανατολισμένης» Αριστεράς είναι η κυβερνητική εμπειρία. Σίγουρα είναι  το σημείο ιλίγγου, από το οποίο, μεταξύ άλλων, αντιμετώπισε όλα τα πολιτικά ρεύματα, ως συστατικά ενός ζωτικού πλήθους. Οχι ως ανταγωνιστικές υποομάδες, αλλά ως στοιχεία μιας πολύπλευρης και θραυσματικής ολότητας που πρέπει η ίδια, ως πολιτικό υποκείμενο, να ενοποιήσει. Αλλωστε από το 2004 και μετά, κατά στάδια, έγινε το πείραμα της αφομοίωσης ή συστέγασης ομάδων, γλωσσών, μικροκινημάτων σε ένα σφριγηλό, αντιφατικό και συχνά αρρύθμιστο πεδίο-κόμμα. Ο ΣΥΡΙΖΑ, εξ αυτού, είχε προφανείς αδυναμίες ως προς τις αποφάσεις και τη δράση, αλλά είχε την εγγενή ιδιότητα να μπορεί να προβάλει ο καθένας πάνω του, το δικό του σχήμα ή τη δική του φαντασίωση.

Ο ΣΥΡΙΖΑ, ιδίως τα χρόνια της κρίσης, έγινε ο χάρτης εγγραφής, εικονογράφησης, προβολής όλων των αντιρρήσεων, των αρνήσεων, των φαντασιώσεων, των βουλήσεων του πλήθους. Ισως αυτό του εξασφάλισε μια ιδιότυπη λαϊκή επιείκεια, μια πίστωση χρόνου, μια ανανέωση της λαϊκής προσδοκίας για το «άλλο». Μόνο που το λαϊκό «άλλο», είναι πολλά, αντίδικα, αχανή «ίδια» και «άλλα». Είναι πάμπολλες αποκλίνουσες επιθυμίες που δεν συνδέονται, ούτε καν συγκολλούνται σε μια συλλογική ώση.

Η Νέα Δημοκρατία θεωρεί (απολύτως επιπόλαια), ότι η αναπόφευκτη απομάγευση ή διάψευση του λαϊκού φαντασιακού, από την κυβερνητική Αριστερά, στρώνει το χαλί στην ίδια, ως φορέα πραγματισμού (που μάλιστα, ενίοτε, απολήγει στον πολιτικό μπρουταλισμό και την ωμότητα). Μα η ίδια η σύσταση του πλήθους είναι που υπερκαθορίζει και την πολιτική του απαίτηση, άρα και τη μορφή των κομμάτων. Οι απίστευτες μετακινήσεις που συμβαίνουν σε ολόκληρη την Ευρώπη, αποκαλύπτουν όχι το «άπιστο» πλήθος, αλλά τον ρευστό και αχανή χαρακτήρα του. Ενα δείγμα είναι το φαινόμενο Φάρατζ. Η απίστευτη άμπωτη και πλημμυρίδα, η απίστευτη εξαφάνιση και επανεμφάνιση, δεν δηλώνει την ικανότητα ενός πολιτικού ή ενός πολιτικού κόμματος, αλλά την ιδιότητα του νέου, ασύνδετου πλήθους, να αναπροσανατολίζει ακαριαία, τη συμπτωματική εντολή, την επιθυμία, την αισθητική του. Αυτό που θα συμβεί, ήδη προεικονίζεται.

Ο Δημήτρης είναι βουλευτής ΣΥΡΙΖΑ Νομού Σάμου