Τότε η Ιαπωνία, τώρα η Κίνα

Τη δεκαετία του 1980 η Ιαπωνία χαρακτηρίστηκε ως η μεγαλύτερη οικονομική απειλή της Αμερικής – όχι μόνο λόγω καταγγελιών για κλοπή πνευματικής ιδιοκτησίας, αλλά και λόγω ανησυχιών σχετικά με τη χειραγώγηση των συναλλαγματικών ισοτιμιών, την κρατική βιομηχανική πολιτική και το μεγάλο εμπορικό της πλεόνασμα έναντι των ΗΠΑ. Σε αυτή την αντιπαράθεση με τις ΗΠΑ η Ιαπωνία τελικά έκανε πίσω, αλλά πλήρωσε για αυτό μεγάλο τίμημα – σχεδόν τρεις «χαμένες» δεκαετίες οικονομικής στασιμότητας και αποπληθωρισμού. Σήμερα το ίδιο πάει να γίνει με την Κίνα.

Η Ιαπωνία και η Κίνα είχαν και κάτι άλλο κοινό: έγιναν θύματα της ατυχούς συνήθειας της Αμερικής να αναζητεί αποδιοπομπαίο τράγο για τα δικά της οικονομικά προβλήματα. Οπως και η Ιαπωνία που δέχτηκε πλήγμα τη δεκαετία του ’80, η επίθεση στην Κίνα σήμερα αντικατοπτρίζει τις αυξανόμενες μακροοικονομικές ανισότητες της Αμερικής. Και στις δύο περιπτώσεις, ένα έλλειμμα στην εγχώρια αποταμίευση των ΗΠΑ προκάλεσε μεγάλα ελλείμματα τρεχουσών συναλλαγών και εμπορικών ελλειμμάτων, δημιουργώντας προϋποθέσεις για μάχες, με διαφορά 30 ετών, με τους δύο οικονομικούς γίγαντες της Ασίας.

Οι μεγάλοι μακροοικονομικοί περιορισμοί που αντιμετωπίζει η αμερικανική οικονομία αποταμίευσης δεν συνυπολογίζονται. Δεν υπάρχει πολιτική των ΗΠΑ για τη μείωση των εμπορικών ελλειμμάτων μέσω της μείωσης στα δημοσιονομικά ελλείμματα και μέσω της ενίσχυσης της εγχώριας αποταμίευσης. Η Αμερική θέλει να έχει και την πίτα ολόκληρη και τον σκύλο χορτάτο, με ένα σύστημα υγειονομικής περίθαλψης που απαιτεί πόρους από το 18% του ΑΕΠ, με αμυντικές δαπάνες που ξεπερνούν το συνολικό ποσό των επόμενων επτά μεγαλύτερων στρατιωτικών προϋπολογισμών στον κόσμο και με φορολογικές περικοπές που έχουν μειώσει τα έσοδα της ομοσπονδιακής κυβέρνησης στο 16,5% του ΑΕΠ, αρκετά κάτω από τον μέσο όρο των 17,4% των τελευταίων 50 ετών. Αυτή η επανέκδοση μιας παλιάς ταινίας είναι μια απογοητευτική εξέλιξη, για να πούμε το λιγότερο. Για άλλη μια φορά, οι ΗΠΑ ανακάλυψαν ότι είναι πολύ πιο εύκολο να επιτεθούν στους άλλους – στην Ιαπωνία τότε, στην Κίνα τώρα – παρά να ζήσουν με τα μέσα που έχουν. Αυτή τη φορά, ωστόσο, η ταινία μπορεί να έχει πολύ διαφορετικό τέλος.

Ο Στίβεν Ρόουτς είναι πρώην πρόεδρος της Morgan Stanley Asia και επικεφαλής οικονομολόγος της εταιρείας. Είναι συνεργάτης του Jackson Institute of Global Affairs του Yale University.