Εσύ ποιο tweet θα έσβηνες;

Το πόσο πολύ μπορεί να σε αποκόψουν η εξουσία και η δημοσιότητα από την πραγματικότητα και την κοινωνία είναι κάτι απολύτως αποδεκτό παντού και από πάντα. Σκεφτείτε πόσο κοινό είναι που περιγράφεται με ένα κάρο εκφράσεις και ιδιωματισμούς στις πιο πολλές γλώσσες. Οι Γάλλοι το λένε «folie de grandeur», ψευδαίσθηση μεγαλείου, μερικοί αναφέρονται σε αυτό ως την κατάρα του Ναπολέοντα, εμείς μεταξύ μας λέμε ότι «την ψώνισε» ή ότι μπερδεύει τα πτύελα με σταγόνες της βροχής. Είναι ζήτημα χρόνου το να αποκτήσουμε και κάποιες φράσεις που θα περιγράφουν τον άνθρωπο, και δη τον πολιτικό, που εκδηλώνει την αλαζονεία ή την αίσθηση παντοδυναμίας του από τα κοινωνικά δίκτυα. Και αν ποτέ μελετηθεί στην ντόπια πολιτική επιστήμη το φαινόμενο αυτό, το corpus της μελέτης θα περιλαμβάνει, δυστυχώς για τους πρωταγωνιστές της, ως ανθολόγιο, τις μεγαλόστομες δημόσιες βεβαιότητες της προεκλογικής περιόδου που προηγήθηκε των ευρωεκλογών του 2019. Μην το γελάτε. Στο εξωτερικό το μελετάνε ήδη.

Είναι ένα σύμπτωμα, όχι μόνο της εποχής, αλλά και της απότομης πολιτικοποίησης όλης της περιόδου της κρίσης, υποπροϊόν της οποίας είναι και ένα μέρος της κατακόρυφης ανάδειξης του ΣΥΡΙΖΑ από το 4% σε κόμμα εξουσίας και πόλο δικομματισμού.

Εγινε μεγάλη συζήτηση τις προηγούμενες ημέρες για το αν η εικόνα ντέρμπι που εξέφραζαν τα στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ και τα φιλικά ΜΜΕ ήταν γνήσια άποψη ή όχι. Για το αν, δηλαδή, πίστευαν πραγματικά πως θα διαψευστούν όλες οι δημοσκοπήσεις των κανονικών δημοσκοπικών εταιρειών, των εταιρειών που διαθέτουν επιστήμονες και λειτουργούν υπό την εποπτεία του συλλόγου τους, του ΣΕΔΕΑ. Γράφτηκαν επίσης αρκετά ρεπορτάζ για το κατά πόσο ήξερε ή όχι ο ίδιος ο Πρωθυπουργός τα νούμερα που κατέγραφαν κι υπολόγιζαν οι έγκριτοι επιστήμονες της ερευνητικής κοινότητας εκτός από αυτόν που ανήκε σε αυτήν και τώρα κατοικοεδρεύει στο Μέγαρο Μαξίμου, τον Χριστόφορο Βερναρδάκη.

ΧΑΝΟΥΝ ΤΗΝ ΕΠΑΦΗ. Η πραγματικότητα είναι, ως συνήθως, λίγο πιο πολύπλοκη από ένα σκέτο «ήξεραν ή όχι». Οι πρωθυπουργοί, άλλωστε, δεν είναι και φοβερά πρωτότυπο να χάνουν την επαφή με τον παλμό της κοινωνίας ή και να περιτριγυρίζονται από ανθρώπους που τους διαβεβαιώνουν ότι τα πράγματα πάνε πολύ καλύτερα από ό,τι είναι. Είναι κι αυτό ένα ανθρώπινο σύμπτωμα του κυβερνητισμού. Οπως είναι κι η υπερπροσπάθεια κάποιων χειροκροτητών και παρατρεχάμενων της εξουσίας να αποδείξουν την πίστη τους σε αυτήν και κάποιων εκπροσώπων της εξουσίας να κρύψουν πίσω από την επιθετικότητα και το αυταρχικό τους ύφος την ανασφάλεια και τον φόβο της αποκαθήλωσης.

Η αλήθεια είναι ότι η εξουσία, η εσωστρέφεια κι ο επικοινωνιακός μηχανισμός που έχτισε τόσα χρόνια ο ΣΥΡΙΖΑ λειτούργησαν ως ένας φοβερός παραμορφωτικός φακός για την ανάλυσή τους. Ο ΣΥΡΙΖΑ ήταν από τα πρώτα κόμματα που κατάλαβαν πραγματικά τη δύναμη των κοινωνικών δικτύων και του Ιντερνετ και, το βασικότερο, τη χρησιμοποίησαν αποτελεσματικά υπέρ τους με μεθόδους που αντέγραψαν και αντίπαλοί τους. Εκεί που οι άλλοι επικοινωνιακοί μηχανισμοί βασίζονταν κυρίως σε μεγάλα ΜΜΕ, στη δημιουργία φιλικών κομματικών ιστοσελίδων και στη διάδοση θετικών μηνυμάτων, ο ΣΥΡΙΖΑ έστησε έναν υπέροχα συντονισμένο μηχανισμό, έναν στρατό που εκμεταλλεύτηκε αλγόριθμους και hashtags και διέδιδε άμεσα και αποτελεσματικά όποια πληροφορία επιθυμούσε μέσω δεκάδων επώνυμων και ανώνυμων λογαριασμών και σελίδων.

ΟΙ… ΔΙΚΕΣ ΜΑΣ ΠΡΩΤΙΕΣ. Στο πλαίσιο αυτού του μηχανισμού εμφανίστηκαν και κάποιες, δύο οι βασικές, μονοπρόσωπες δημοσκοπικές εταιρείες που εμφάνιζαν έρευνες κοινής γνώμης με αποτελέσματα συχνά εντελώς αντίθετα από αυτά των κανονικών εταιρειών. Οι δημοσκοπήσεις αυτές, π.χ. της Bridging Europe και της Vox Pop, είχαν πολύ μεγάλη διάδοση στο Διαδίκτυο και όχι μόνο. Δημοσιεύονταν εντελώς απροβλημάτιστα και σε ΜΜΕ και εφημερίδες, όπως «Η Αυγή», το «Documento», η «Νέα Σελίδα» και «Η Εφημερίδα των Συντακτών», παρότι οι εταιρείες αυτές δεν ανήκουν στον ΣΕΔΕΑ κι άρα η λειτουργία τους δεν διέπεται από κανέναν κώδικα δεοντολογίας. Αναφέρονταν επίσης σε εκπομπές της ΕΡΤ, ενώ το Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων, το εθνικό πρακτορείο ειδήσεων, για τις υπηρεσίες του οποίου τα υπόλοιπα ΜΜΕ πληρώνουν συνδρομή, μετέδιδε ειδήσεις για «κρυφές δημοσκοπήσεις» που έδιναν πρωτιά στη δημοφιλία στον Αλέξη Τσίπρα. Στο πλαίσιο δημιουργίας κλίματος για τη συσπείρωση των αναποφάσιστων, λίγες ημέρες πριν από τις εκλογές της προηγούμενης Κυριακής, τα παραπάνω Μέσα δημοσίευαν τις μετρήσεις της Vox Pop που εμφάνιζαν τη διαφορά μεταξύ Νέας Δημοκρατίας και ΣΥΡΙΖΑ στο 1,2% και μεταξύ του Γιώργου Πατούλη και της Ρένας Δούρου στο 3,8%.

Οι μέθοδοι αυτές δούλεψαν για τη συσπείρωση του κομματιού εκείνου της κομματικής και εκλογικής (μα όχι κοινωνικής) βάσης που είχε πειστεί ότι οι επίσημες δημοσκοπήσεις είναι εργαλεία ταγμένα σε συγκεκριμένους σκοπούς και ότι το σύστημα πολεμάει τον Αλέξη Τσίπρα με ψέματα. Το πρόβλημα είναι ότι μαζί με αυτούς άρχισαν να πείθονται και πολλά στελέχη του κόμματος. Κι αυτό διότι αν χτίσεις έναν παράλληλο δικό σου κόσμο, δεν θέλει πολύ να καταλήξεις να μην μπορείς ούτε εσύ να τον ξεχωρίσεις από τον υπόλοιπο. Να αρχίσεις να ζεις χαρούμενος και ανέμελος στο «Truman show» σου. Εκεί όπου σε αγαπάνε όλοι, όπου είσαι πάντα νικητής, εκεί όπου μπλε πουλάκια τιτιβίζουν τις χάρες σου.