Κόκκινο από Γιούνκερ στον Ερντογάν

Πράσινο φως στην Αλβανία και τη Βόρεια Μακεδονία, κόκκινο στην Τουρκία άναψε χθες η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Στην ετήσια έκθεση προόδου για τα Δυτικά Βαλκάνια, η Κομισιόν πρότεινε την έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την Αλβανία και τη Βόρεια Μακεδονία, κρίνοντας πως εφάρμοσαν τις απαραίτητες μεταρρυθμίσεις – «είναι μια μακρά διαδικασία, μιλάμε για πολλά χρόνια» επισήμανε σε κάθε περίπτωση ο αρμόδιος ευρωπαίος επίτροπος, Γιοχάνες Χαν. Οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις της Τουρκίας μετρούν ήδη πολλά χρόνια – ξεκίνησαν το 2005. Στην ετήσια έκθεση προόδου, ωστόσο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατέστησε σαφές πως οι ελπίδες της γείτονος να ενταχθεί στην ΕΕ σιγά σιγά σβήνουν.

Παρότι «παραμένει βασικός εταίρος της Ευρωπαϊκής Ενωσης» και παρά τη διατήρηση της στενής συνεργασίας σε τομείς κοινού ενδιαφέροντος όπως η μετανάστευση, «η Τουρκία εξακολούθησε να απομακρύνεται από την ΕΕ, με σοβαρές παρεκτροπές στους τομείς του κράτους δικαίου και των θεμελιωδών δικαιωμάτων και μέσω της αποδυνάμωσης των αποτελεσματικών ελέγχων και ισορροπιών στο πολιτικό σύστημα, που προέκυψαν από την έναρξη ισχύος της συνταγματικής αναθεώρησης» σημείωσε η Κομισιόν. «Οι διαπραγματεύσεις… έχουν ουσιαστικά παγώσει» πρόσθεσε, υπενθυμίζοντας την ομόφωνη σημείωση του Συμβουλίου, τον Ιούνιο του 2018, ότι δεν είναι δυνατόν να ανοίξουν ή να ολοκληρωθούν άλλα κεφάλαια.  Κάνοντας μεταξύ άλλων και αναλυτική αναφορά στις παράνομες ενέργειες της Τουρκίας στο Αιγαίο και στην κυπριακή ΑΟΖ, η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι «η επαναλαμβανόμενη δέσμευση της τουρκικής κυβέρνησης για την επίτευξη του στόχου της προσχώρησης στην ΕΕ δεν συνοδεύθηκε από αντίστοιχα μέτρα και μεταρρυθμίσεις και δεν εξετάστηκαν οι σοβαρές ανησυχίες της ΕΕ σχετικά με τις συνεχιζόμενες αρνητικές εξελίξεις στο κράτος δικαίου, τα θεμελιώδη δικαιώματα και το δικαστικό σώμα». Οι εκθέσεις προόδου της Κομισιόν για την Τουρκία είναι εδώ και αρκετά χρόνια αυστηρές, καμία άλλη ωστόσο δεν υπήρξε τόσο σκληρή σε τόσο πολλούς τομείς, συμπεριλαμβανομένης της νομισματικής πολιτικής, της δημόσιας διοίκησης και της «απούσας» μάχης κατά της διαφθοράς. Για «άδικες και δυσανάλογες επικρίσεις» έκανε λόγο ο τούρκος υφυπουργός Εξωτερικών Φαρούκ Καϊμακτσί, διαμαρτυρόμενος πως η έκθεση, που δημοσιοποιήθηκε σε μια περίοδο έντασης και στις σχέσεις της Αγκυρας με την Ουάσιγκτον, δεν αξιολογεί με ακρίβεια την τρέχουσα κατάσταση στη χώρα.

Οι σχέσεις της Τουρκίας με τις ΗΠΑ δοκιμάζονται ιδιαίτερα λόγω της σχεδιαζόμενης από την Τουρκία αγοράς του ρωσικού αμυντικού πυραυλικού συστήματος S-400, το οποίο η Ουάσιγκτον θεωρεί μη συμβατό με τα νατοϊκά συστήματα και δυνητική απειλή για τα προηγμένα μαχητικά F-35 τα οποία φιλοδοξεί να αποκτήσει η Αγκυρα. Σε χθεσινή τους τηλεφωνική επικοινωνία, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και Ντόναλντ Τραμπ συμφώνησαν να συναντηθούν στο περιθώριο της Συνόδου του G20 που έχει προγραμματιστεί για τις 28-29 Ιουνίου στην Ιαπωνία. Σύμφωνα μάλιστα με την τουρκική προεδρία, ο τούρκος πρόεδρος επανέλαβε την τουρκική πρόταση περί συγκρότησης μιας ομάδας εργασίας σχετικά με τη σχεδιαζόμενη αγορά των S-400. Νωρίτερα πάντως, αμερικανικές πηγές είχαν δηλώσει στο Reuters ότι η κυβέρνηση των ΗΠΑ, που έχει ήδη αναστείλει τις παραδόσεις εξοπλισμού σχετικού με τα F-35 στην Τουρκία, εξετάζει τώρα σοβαρά το ενδεχόμενο να αναστείλει και την εκπαίδευση των τούρκων πιλότων σε αυτά.