«Δεν πρέπει να οχυρωθούμε στον φόβο της Ακροδεξιάς»

Υποψήφια για την Ευρωβουλή με την Πλεύση Ελευθερίας, η Ναταλία Αθανασούλη, φοιτήτρια Νομικής, ενεργή στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του διεθνούς ποινικού δικαίου – και η νεότερη του ψηφοδελτίου -, λέει πως «η απειλή της Ακροδεξιάς είναι μεγάλη, όμως πρωταρχικό μέλημα είναι να αντιληφθούμε τις αιτίες ανόδου της και να μην οχυρωθούμε στον φόβο». Υπογραμμίζει δε πως μια εκ βάθρων αναδόμηση της ΕΕ, «μορφοποιούμενη είτε σε ένα νέο “ευρωπαϊκό New Deal” ή σαν ένα νέο “Bretton Woods”, θα πρέπει de facto να περιλαμβάνει θεσμικές και ασφαλιστικές δικλίδες». Για το δε Προσφυγικό αποσαφηνίζει πως μαζί με την Πλεύση «είναι κόντρα σε μια Ευρώπη-φρούριο» και «αξιώνουμε την τήρηση όλων των συνταγματικώς καθιερωμένων εγγυήσεων που καθιστούν την Ευρώπη τόπο δικαιοκρατικής προστασίας κάθε ανθρώπου».

Πώς θα εργαζόσασταν για τη μεγαλύτερη διαφάνεια και για δημοκρατία στην Ευρώπη αν εκλεγείτε;
Οι πυλώνες της Πλεύσης Ελευθερίας, τα έξι πανιά μας, στηρίζονται στη Δημοκρατία, στη Διαφάνεια, στη Δικαιοσύνη, στα Δικαιώματα, στη Διαγραφή του χρέους και στη Διεκδίκηση των γερμανικών οφειλών. Γύρω από αυτούς τους θεμελιώδεις άξονες της διακήρυξής μας θα στηρίξουμε την αλλαγή της πολιτικοοικονομικής δόμησης της Ενωσης με την καλλιέργεια ενός αλληλέγγυου κοινωνικού κράτους δικαίου, με υψηλό αίσθημα κοινωνικής δικαιοσύνης, που αντιμάχεται τη φοροδιαφυγή και τα στρατευμένα οικονομικά και χρηματοοικονομικά συμφέροντα και προτάσσει τη διαφάνεια θέτοντας στο επίκεντρο τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα σε πρακτικό επίπεδο.

Πού πάει αλήθεια η ΕΕ; Υπάρχει πιθανότητα να έχουμε ευρωεκλογές της Ακροδεξιάς;
Η ΕΕ βιώνει μια βαθιά και άκρως οργανική κρίση. Η άνοδος της λαϊκής δυσαρέσκειας μεταξύ των χωρών της Ευρώπης είναι άμεσο απότοκο της ανάπτυξης της ΕΕ και της απώλειας της λαϊκής κυριαρχίας που αυτή η ανάπτυξη συνεπάγεται. Οι στρατηγικές της ΕΕ για την αντιμετώπιση της κρίσης υποσκέλισαν κάθε έννοια ισότητας και ταυτόχρονα αφενός ισχυροποίησαν το κεφάλαιο και αφετέρου συνέβαλαν και στην επιδείνωση των εργασιακών συνθηκών. Παράλληλα, η οικονομική ανισότητα και η συνακόλουθη αυξανόμενη οικονομική ανασφάλεια μεταξύ των ατόμων, που τέθηκαν στο περιθώριο λόγω των αλλαγών της παγκοσμιοποίησης και των διεθνών αγορών, καλλιέργησαν έντονο συναίσθημα δυσαρέσκειας. Επιπρόσθετα, η προσφυγική κρίση διατάραξε τις ισορροπίες της ΕΕ, καθώς δεν διέθετε το 2015 κοινή μεταναστευτική πολιτική για την αντιμετώπιση αυτού του ζητήματος – χαρακτηριστική και η έκθεση της Υπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ (2016) όπου κατεγράφησαν 65,6 εκατ. βίαια εκτοπισμένοι άνθρωποι παγκοσμίως, εκ των οποίων οι 22,5 εκατ. ήταν πρόσφυγες. Ο συνδυασμός των ανωτέρω συνέβαλε στην άνοδο ακροδεξιών μορφωμάτων και παράλληλα αναζωπύρωσε το ερώτημα περί δημοκρατικού ελλείμματος της ΕΕ. Μεγάλη προβληματική αν οι αρχές της ισονομίας, ισηγορίας, ισοκρατίας και ισοπολιτείας μπορούν να εφαρμοστούν σε ένα sui generis μόρφωμα όπως η ΕΕ. Η απειλή της Ακροδεξιάς είναι μεγάλη, όμως πρωταρχικό μέλημα είναι να αντιληφθούμε τις αιτίες ανόδου της και να μην οχυρωθούμε στον φόβο.

Μεγαλύτερη Ευρώπη ή πιο λίγες χώρες και με χαρακτηριστικά κράτους; Τι λέτε;
Η περαιτέρω ενοποίηση της Ευρωπαϊκής Ενωσης μπορεί να προτάσσεται φαινομενικά ως μοναδική επιλογή προκειμένου να διασφαλιστεί η προνομιούχος θέση και το status quo της. Παρά ταύτα, μια τέτοιου είδους εκ βάθρων αναδόμηση, μορφοποιούμενη είτε σε ένα νέο «ευρωπαϊκό New Deal» ή σαν ένα νέο «Bretton Woods», θα πρέπει de facto να περιλαμβάνει θεσμικές και ασφαλιστικές δικλίδες. Αυτές δεν θα περιλαμβάνουν μόνο τη θωράκιση της νομισματικής ένωσης και των οικονομικών-εμπορικών σχέσεων, αλλά πρωταρχικά την προάσπιση των κεκτημένων της σύγχρονης δυτικής δημοκρατίας. Κυρίως των εξουσιών που απορρέουν από το δικαίωμα ψήφου κάθε πολίτη και συνίστανται στον έμμεσο έλεγχο, διά των εκλεγμένων αντιπροσώπων του, της δράσης κάθε οργανισμού που επιδρά στα συμφέροντά του.

Δεδομένης της αναζωπύρωσης του Προσφυγικού, τι προτείνετε αλήθεια; Τείχη ή ενσωμάτωση;
Η αναζωπύρωση του Προσφυγικού είναι αναντίρρητα ένα φλέγον κοινωνικό, ανθρωπιστικό και πολιτικό ζήτημα που βρίσκεται στην ατζέντα και του ΟΗΕ εδώ και δεκαετίες. Οι λογικές της εφαρμογής στείρων νόμων και πολιτικών μηδενικής ανοχής της Ευρώπης μόνο ως επιτυχημένες δεν μπορούν να αποτιμηθούν. Εν αντιθέσει, τροφοδότησαν τον ρατσισμό και την ξενοφοβία. Χαρακτηριστική αναφορά πρέπει να γίνει στο ότι οι μετανάστες είναι κάτω του 1% του ευρωπαϊκού πληθυσμού και δεν κατακλύζουν την Ευρώπη και παράλληλα υπάρχουν 10 εκατομμύρια κενά κτίρια στις χώρες της ΕΕ. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο μπορεί, και κρίνεται επιβεβλημένο, να λάβει πρωτοβουλίες που θέτουν στο επίκεντρο τον άνθρωπο και όχι αριθμητικά δεδομένα. Μια θεωρητικά δίκαιη κατανομή των μεταναστών και των προσφύγων, δε, θα έπρεπε να είναι η μοναδική αξίωση των χωρών εντός των ευρωπαϊκών συνόρων. Θέτοντας ως βασικό πρόταγμα της διακήρυξής μας τα ανθρώπινα δικαιώματα στην ουσία τους, επισημαίνουμε ότι οι όροι προσέγγισης του προσφυγικού ζητήματος πρέπει να είναι αμιγώς ανθρωποκεντρικοί, δικαιοκρατικοί και κοινωνικοί και όχι τεχνοκρατικοί. Αντιτιθέμεθα πλήρως σε μια Ευρώπη-φρούριο και αξιώνουμε την τήρηση όλων των συνταγματικώς καθιερωμένων εγγυήσεων που καθιστούν την Ευρώπη τόπο δικαιοκρατικής προστασίας κάθε ανθρώπου.

Αν εκλεγείτε, θα κληθείτε να συναποφασίσετε για τη νέα σχέση της Τουρκίας με την Ευρωπαϊκή Ενωση. Ποια, αλήθεια, είναι η θέση σας;
Με απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, με ευρεία πλειοψηφία (370 ψήφων), η Ευρωπαϊκή Ενωση καλείται να αναστείλει επίσημα τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις με την Αγκυρα. Η καταπάτηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Τουρκία, με τις μαζικές (προ)φυλακίσεις αντιφρονούντων, με τον περιορισμό της ελευθερίας του Τύπου και, κυρίως, με τη «συγχώνευση στο σημερινό καθεστώς του ισλαμισμού και των στρατοκρατών», καθιστά την Τουρκία χώρα εκτός του πλαισίου του ευρωπαϊκού ιδεώδους και του κράτους δικαίου. Αυτός ο ασταθής χαρακτήρας της τουρκικής πολιτικής είναι και ένας εκ των λόγων που η κοινή Δήλωση ΕΕ – Τουρκίας διχάζει λόγω της αμφισβητούμενης νομικής ισχύος της. Η εν λόγω δήλωση συνιστά θεσμική καταρράκωση και θεσμική παραβίαση όλων των θεσμικών υποχρεώσεων και της ΕΕ και των κρατών-μελών της. Γι’ αυτό και τασσόμεθα κατά της εν λόγω δήλωσης και υπέρ του παγώματος της ένταξής της στην ΕΕ.

Γιατί με την Πλεύση Ελευθερίας; Νιώθετε πως ανήκετε στις ευρωσκεπτικιστικές δυνάμεις ή συνεχίζετε να πιστεύετε στην ΕΕ;
Η ΕΕ πλέον δεν διαδραματίζει τον ρόλο που είχε όταν διαμορφώθηκε. Μιας Ευρώπης των λαών, αλληλέγγυας, που θέτει στο επίκεντρο τον άνθρωπο και τα δικαιώματα και όχι οικονομικά – χρηματοοικονομικά – τραπεζικά συμφέροντα. Συνεπώς πρέπει να αναλογιστούμε αν υπάρχει χώρος επαναπροσδιορισμού αυτής ή απαιτείται μια ολική εκ νέου δόμηση που θα επέλθει κατόπιν σύγκρουσης. Πιστεύουμε ότι μόνο μέσω σύγκρουσης μπορεί να ανακτηθεί η λαϊκή κυριαρχία ανεξάρτητα, χειραφετημένα και αχειραγώγητα.