Αρωμα μαστίχας και αλλοτινών καιρών

Αρρηκτα δεμένη με τη φημισμένη σε όλον τον κόσμο μαστίχα της, η Χίος, στην καρδιά του συμπλέγματος των νησιών του Βορείου Αιγαίου, απέναντι από τις ακτές της μικρασιατικής χερσονήσου της Ερυθραίας, είναι ένας τόπος πραγματικά ξεχωριστός.

Η μοναδική χιώτικη χλωρίδα, τα κτήματα της περιοχής του Κάμπου με τα εσπεριδοειδή, οι καλλιέργειες με τα μαστιχόδεντρα, τα επιβλητικά ορεινά συγκροτήματα του Πελινναίου και της Αμανής, οι ρεματιές και οι ορθοπλαγιές με την άγρια φυσική ομορφιά, το σπήλαιο των Ολύμπων και οι ενδιαφέρουσες πεζοπορικές διαδρομές προσελκύουν όλες τις εποχές του χρόνου φυσιολάτρες, φυσιοδίφες και οικοτουρίστες από την υπόλοιπη Ελλάδα και το εξωτερικό.

Οι ίδιοι οι Χιώτες, άνθρωποι εύστροφοι και φιλόξενοι, πολύ άξιοι, οι καλύτεροι στις εμπορικές συναλλαγές, ξέρουν όσο κανείς άλλος στον κόσμο να αξιοποιούν τα αγαθά που έχουν στη διάθεσή τους και τις δυνατότητες που τους προσφέρονται.

Οι επισκέπτες εντυπωσιάζονται από τη μακρά παράδοση της Χίου στη ναυτιλία και το εμπόριο, τα ιστορικά και θρησκευτικά μνημεία, τα χωριά με το μεσαιωνικό χρώμα και τον αναλλοίωτο αρχιτεκτονικό χαρακτήρα (πανελληνίως γνωστά είναι τα «ξυστά» στο Πυργί), τα αρχοντικά του Κάμπου, τα εκλεκτά τοπικά προϊόντα (προϊόντα μαστίχας κ.ά.). Εξάλλου, οι αμέτρητες βοτσαλωτές ακρογιαλιές και αμμουδερές παραλίες του νησιού αποτελούν ιδανικές επιλογές για τους παραθεριστές.

ΤΟ ΔΑΚΡΥ ΤΗΣ ΜΑΣΤΙΧΑΣ. Γνωστή παγκοσμίως για το ιδιαίτερο άρωμά της και την πολύ θετική επίδραση που ασκεί στην υγεία του ανθρώπου, η περίφημη μαστίχα Χίου είναι συνυφασμένη με τη φυσιογνωμία και την ιστορική παράδοση του ξακουστού νησιού του Βορείου Αιγαίου.

Η μαστίχα Χίου δεν είναι τίποτα άλλο παρά η αρωματική ρητίνη που εκκρίνεται σαν δάκρυ και ρέει σταγόνα-σταγόνα στο χώμα από τις επιφανειακές τομές που προκαλούν οι καλλιεργητές με αιχμηρά εργαλεία στον κορμό και τα μεγάλα κλαδιά του μαστιχόδεντρου ή σχίνου, ενός αειθαλούς θάμνου.

Η παραγωγή της μαστίχας απαιτεί εργασία και φροντίδα όλες ουσιαστικά τις εποχές του χρόνου. Η Ένωση Μαστιχοπαραγωγών Χίου (Ε.Μ.Χ.) συγκεντρώνει το σύνολο της παραγωγής, το επεξεργάζεται, το συσκευάζει και εμπορεύεται διεθνώς φυσική μαστίχα, μαστιχέλαιο, μαστιχόνερο, σκόνη μαστίχας και τσίχλες ΕΛΜΑ.

Η μαστίχα Χίου έχει επιστημονικά αποδεδειγμένες ευεργετικές ιδιότητες (αντιμικροβιακή δράση, πρόληψη και θεραπεία παθήσεων του πεπτικού συστήματος, συμβολή στη στοματική υγιεινή, επούλωση τραυμάτων, ανάπλαση της επιδερμίδας), καθώς και εκτεταμένες εφαρμογές και χρήσεις (μαγειρική, ποτοποιία, κοσμετολογία, ιατρική, οδοντιατρική, βιομηχανία).

Ο ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΚΑΜΠΟΥ. Οικιστικό σύνολο απλωμένο σε περιοχή που βρίσκεται νοτίως της πρωτεύουσας της Χίου, ο Κάμπος, όπου συνυπάρχουν αρμονικά οι κατοικίες και οι γεωργικές δραστηριότητες, καταφέρνει να διατηρεί το άρωμα αλλοτινών καιρών και μνήμες από το λαμπρό μακρινό παρελθόν του νησιού.

Η ιστορική αφετηρία του οικισμού του Κάμπου ανάγεται στους Βυζαντινούς Χρόνους. Στην κατάφυτη από εσπεριδοειδή περιοχή άρχισαν να χτίζουν από τον 14ο αιώνα τις πολυτελείς κατοικίες-πύργους τους τα μέλη της άρχουσας τάξης της Χίου, γενουάτες αριστοκράτες και ντόπιοι άρχοντες. Πίσω από ψηλούς μαντρότοιχους, φτιαγμένους από τη λεγόμενη θυμιανούσικη πέτρα, κρύβονταν αρχοντικά υψηλής αρχιτεκτονικής ποιότητας, ολάνθιστοι κήποι και περιβόλια με εσπεριδοειδή.

Δυστυχώς, οι κατοικίες του Κάμπου υπέστησαν μεγάλες καταστροφές τόσο από τους Τούρκους (σφαγή της Χίου, Μάρτιος-Απρίλιος 1822) όσο και, κυρίως, από το σεισμό του 1881. Οι επισκέπτες του Κάμπου έχουν σήμερα τη δυνατότητα να γνωρίσουν ιστορικά διατηρητέα μνημεία, κτίρια εξαίρετης αρχιτεκτονικής που λειτουργούν ως ξενώνες, καθώς και αξιόλογα εκκλησιαστικά μνημεία.

Ο «ΜΥΣΤΡΑΣ» ΤΗΣ ΧΙΟΥ. Ανάβατος (αυτός στον οποίον δεν είναι δυνατόν να ανεβεί κάποιος) και όχι Αναβατός (αυτός στον οποίον μπορεί να ανεβεί κάποιος): η ονομασία του περιβόητου οικιστικού συνόλου της Χίου υποδηλώνει τον κατεξοχήν αμυντικό-οχυρωματικό χαρακτήρα του μεσαιωνικού οικισμού.

Τόπος μοναδικής ομορφιάς, γεμάτος ιστορία, τέχνη και θρύλους, ο Ανάβατος, ο «Μυστράς» της Χίου, στέκει περήφανος στην πλευρά ενός απόκρημνου βράχου, φύσει οχυρή θέση στο κέντρο του νησιού. Η μεσαιωνική πολιτεία με το μεγάλο ιστορικό και πολεοδομικό-αρχιτεκτονικό ενδιαφέρον γνώρισε περίοδο ακμής κατά τους τελευταίους αιώνες της Τουρκοκρατίας, αλλά δέχτηκε ισχυρά πλήγματα τόσο από τους Τούρκους κατά τη διάρκεια της Ελληνικής Επανάστασης όσο και από τον καταστρεπτικό σεισμό του 1881.

Η ΝΕΑ ΜΟΝΗ. Στα αξιομνημόνευτα γεγονότα των Βυζαντινών Χρόνων, πέραν της οικοδόμησης του φρουρίου της πόλης της Χίου (τέλη 10ου αιώνα), περιλαμβάνεται η ίδρυση της Νέας Μονής, του σπουδαιότερου θρησκευτικού κέντρου του νησιού επί αιώνες.

Η Νέα Μονή, που βρίσκεται στην ευρύτερη περιοχή των Καρυών, δυτικά της πόλης της Χίου, ιδρύθηκε στα μέσα του 11ου αιώνα, με χορηγία του αυτοκράτορα Κωνσταντίνου Θ’ Μονομάχου, της συζύγου του, Ζωής, και της αδελφής αυτής, Θεοδώρας (οι δύο γυναίκες ήταν θυγατέρες του αυτοκράτορα Κωνσταντίνου Η’). Χάρη στα σημαντικά προνόμια που παραχώρησε ο Κωνσταντίνος Θ’ Μονομάχος στη μονή και διευρύνθηκαν από τους διαδόχους βυζαντινούς αυτοκράτορες, η Νέα Μονή κατέστη ένα από τα επιφανέστερα και πλουσιότερα μοναστήρια του αιγαιακού χώρου έως τα χρόνια της Ελληνικής Επανάστασης.

Κατά τη διάρκεια της χιλιόχρονης σχεδόν ιστορίας του το ονομαστό χιώτικο μοναστηριακό συγκρότημα πέρασε πολλές δοκιμασίες, πυρπολήθηκε και λεηλατήθηκε από τους Τούρκους το 1822, υπέστη δε μεγάλες καταστροφές από τον σεισμό του 1881, που σημάδεψε τη νεότερη ιστορία του νησιού.

Η Νέα Μονή Χίου, λόγω της υψίστης σημασίας της από την άποψη της ιστορίας της τέχνης και της αρχιτεκτονικής, συμπεριελήφθη το 1990 στον κατάλογο των Μνημείων Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO.

ΜΗΝ ΠΑΡΑΛΕΙΨΕΤΕ

Να δείτε τους μύλους στην περιοχή Ταμπάκικα, παλαιά βιομηχανική ζώνη στο βόρειο τμήμα της πόλης της Χίου, ένα τοπόσημο μεγάλης ιστορικής και αισθητικής αξίας.

Να περιηγηθείτε τα Μαστιχοχώρια (Πυργί, Μεστά, Ολύμποι, Ελάτα, Βέσσα κ.ά.), στο νοτιοδυτικό τμήμα του νησιού, για να ταξιδέψετε νοερά στη μεσαιωνική Χίο.

Να επισκεφθείτε το Μουσείο Μαστίχας Χίου, τέκνο της οικογένειας του Πολιτιστικού Ιδρύματος Ομίλου Πειραιώς (ΠΙΟΠ), για να γνωρίσετε τον «πολιτισμό της μαστίχας», τη διαχρονία και την αειφορία της μαστιχοκαλλιέργειας.

Να κολυμπήσετε στα Μαύρα Βόλια, υπέροχη ακρογιαλιά με μεγάλα μαύρα βότσαλα, στη νοτιοανατολική ακτογραμμή της Χίου.

Να έλθετε σε άμεση επαφή με το μαγευτικό φυσικό περιβάλλον της μυροβόλου Χίου (μαστιχόδεντρα, εσπεριδοειδή, τουλίπες, ορχιδέες, σπάνια αγριολούλουδα, αρωματικά βότανα κ.ά.).