«Ηθικό χρέος στον ποντιακό ελληνισμό»

Αν κάτι διέκρινε τους Ελληνες του Πόντου, ανά τους αιώνες, είναι αυτός ο σπάνιος συνδυασμός ανθεκτικότητας και προσαρμοστικότητας μέσα στον χώρο και τον χρόνο. Η πορεία τους, διά πυρός και σιδήρου, διαμόρφωσε και την ποιότητα του χαρακτήρα τους, που σχετίζεται όχι μόνο με το δεδομένο ένστικτο της ιστορικής επιβίωσης, αλλά και με την αδιάλειπτη εκδήλωση της πολιτισμικής ταυτότητας. Ο Ποντιακός Ελληνισμός, όπως μας υπενθυμίζει ο Ερωτόκριτος Σαββίδης στην αφήγηση που κατέγραψε η Ρενέ Στυλιαρά (και κυκλοφορεί αύριο Κυριακή 19/5 με «ΤΟ ΒΗΜΑ της Κυριακής»), είναι μια ανοιχτή υπόθεση του παρόντος, κρίσιμη για την εθνική μας αυτογνωσία: η υπεράσπιση της μνήμης και ο αγώνας για την απονομή δικαιοσύνης. Σημειώνει ο Σαββίδης:

«Ο σκοπός της παραγωγής αυτής ήταν το ηθικό μου χρέος προς τους ανθρώπους χάρη στους οποίους τώρα βρίσκομαι εδώ και σας μιλάω. Και δεν εννοώ μόνον τους γονείς μου που με έφεραν στον κόσμο και τους παππούδες και τις γιαγιάδες μου που με μεγάλωσαν, αλλά θέλω να σας πάω πιο μακριά, στην προγιαγιά μου, που φρόντισε να μου δώσει όλες εκείνες τις ιστορικές μαρτυρίες των γονιών της, χάρη στις οποίες μπόρεσα μεγαλώνοντας να καταλάβω ποιοι είμαστε πραγματικά εμείς οι Πόντιοι και τι περάσαμε όλους αυτούς τους αιώνες. Και αναφέρομαι συγκεκριμένα από την παράδοση της Αυτοκρατορίας της Τραπεζούντας, το 1461, και μετά, όπου με θυσίες των προγόνων μας επί αιώνες καταφέραμε να κρατήσουμε μέσα μας τη ρωμαίικη ταυτότητά μας, είτε ως ορθόδοξοι Πόντιοι που αναγκαστήκαμε να χάσουμε τις εστίες αιώνων μετά την τελική φάση της Γενοκτονίας που συντελέστηκε από τον Μουσταφά Κεμάλ, είτε ως κλωστοί ή ως κρυπτοχριστιανοί κατατρεγμένοι έως και τις μέρες μας στην ιστορική μας πατρίδα, τη γη του Πόντου. Μέσα από το βιβλίο και το τραγούδι θέλω να περάσω τα έξης δύο μηνύματα:

1) Παρότι εμείς οι Πόντιοι είμαστε πολλές φορές διαφορετικοί μεταξύ μας και αυτό οφείλεται στο ότι ο Πόντος δεν είναι μια μικρή γεωγραφική περιοχή (φανταστείτε πως είναι 10 φορές σε έκταση όσο η Κρήτη) και στο ότι φεύγαμε από την ιστορική μας πατρίδα σε διαφορετικές ιστορικές περιόδους περνώντας και διαφορετικά δεινά ο καθένας μας, άλλοι γίνανε μουσουλμάνοι αλλά κράτησαν τη ρωμαίικη ταυτότητα, άλλοι παρέμειναν χριστιανοί αλλά αλλάξανε τη γλώσσα τους, άλλοι φύγανε μετά τους ρωσοτουρκικούς πολέμους, άλλοι μετά τη Γενοκτονία και την Καταστροφή. Πολλοί συμπατριώτες μας που βρέθηκαν στη Ρωσία περάσανε και μια δεύτερη γενοκτονία που υπέστησαν από τον Στάλιν που λόγω της ελληνικής τους καταγωγής τούς έστειλε στη Σιβηρία και το Καζακστάν. Παρ’ όλα αυτά όταν βρισκόμαστε στην Παναγία μας μπροστά, στην Παναγία μας τη Σουμελά, είμαστε μια δύναμη όλοι μαζί ενωμένοι να διεκδικήσουμε την αναγνώριση της Γενοκτονίας που υπέστησαν οι πρόγονοί μας.

2) Το θέμα της αναγνώρισης της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου δεν είναι ευθύνη μόνο των Ελλήνων που κατάγονται από αυτή τη μαρτυρική περιοχή αλλά όλου του Ελληνισμού. Γι’ αυτό τον λόγο το βιβλίο επέλεξα να το γράψει μια νέα κοπέλα μη ποντιακής καταγωγής, το τραγούδι που επέλεξα επίσης δεν είναι στην ποντιακή διάλεκτο, αλλά στη νεοελληνική και τα δύο πρόσωπα που παίξανε στο βιντεοκλίπ το οποίο γυρίσαμε στην Κωνσταντινούπολη, στην Τραπεζούντα και στη μαρτυρική Σάντα του Πόντου δεν ήταν καθόλου τυχαία. Με τον τρόπο αυτό ήθελα να απευθυνθώ στους νέους και μέσω ενός μυθιστορήματος και μιας ιστορίας αγάπης που διαδραματίζεται μέσα σε αυτό, την οποία η συγγραφέας Ρενέ Στυλιαρά αποδίδει με έναν μοναδικό τρόπο, θέλω να περάσουμε κάποια ελάχιστα ιστορικά γεγονότα και τις συνέπειές τους που πιστεύω πως πρέπει να ξέρει η σημερινή νεολαία, τα οποία δυστυχώς δεν διδάσκονται στα σχολεία».

info

«Αροθυμώ σε». Ενα ταξίδι από, προς και για τον Πόντο. Το βιβλίο της Ρενέ Στυλιαρά σε αφήγηση του Ερωτόκριτου Σαββίδη κυκλοφορεί την Κυριακή 19 Μαΐου μαζί με «ΤΟ ΒΗΜΑ της Κυριακής»