Παγιδευμένες οι αγορές στο τρίγωνο του διαβόλου

Μια νέα σύγκρουση της Ιταλίας με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, κυρίως για θέματα χρέους και ελλείμματος, ο εμπορικός πόλεμος των ΗΠΑ με την Κίνα και την Ευρώπη και οι νέες γεωπολιτικές εντάσεις στη Μέση Ανατολή από όπου παράγονται και διακινούνται τεράστιες ποσότητες πετρελαίου, είναι οι τρεις μεγάλοι κίνδυνοι που αντιμετωπίζει αυτό το διάστημα η παγκόσμια οικονομία.

Ηδη οι φόβοι αυτοί καταγράφονται στις αγορές με μεγάλες διακυμάνσεις στα χρηματιστήρια που τις προηγούμενες ημέρες υποχώρησαν στα χαμηλά διμήνου πριν να ανακάμψουν ελαφρά στη συνέχεια. Επίσης υπάρχει άνοδος επιτοκίων σε υψηλά έτους στην Ιταλία (2,8% για το δεκαετές ομόλογο) και στροφή επενδυτών σε πιο ασφαλείς τοποθετήσεις όπως τα ομόλογα της Γερμανίας όπου τα επιτόκια έφτασαν το -0,1% που είναι χαμηλά τριετίας. Παράλληλα καταγράφονται ανοδικές πιέσεις στις τιμές του πετρελαίου που πλήττουν την τσέπη των καταναλωτών. Το μπρεντ έχει φτάσει τα 72,6 δολάρια το βαρέλι από 50 δολάρια που ήταν τον Δεκέμβριο του 2018.

Τους προηγούμενους μήνες ο μεγαλύτερος φόβος για την οικονομία ήταν η επιθετική πολιτική του Ντόναλντ Τραμπ απέναντι κυρίως στην Κίνα αλλά και την Ευρώπη, σε μια προσπάθεια να μειώσει τα μεγάλα εμπορικά ελλείμματα των ΗΠΑ. Η κόντρα αυτή δεν έχει πάρει προς το παρόν τουλάχιστον χαρακτήρα κατά μέτωπο σύγκρουσης. Ομως το μπαράζ δασμών άνω των 200 δισ. δολ. που έχουν επιβάλλει κυρίως οι ΗΠΑ έχει προκαλέσει τριγμούς στο εμπόριο απειλώντας μεταξύ άλλων μεγάλες εταιρείες οι οποίες επιλέγουν να κατασκευάζουν προϊόντα τους στην Ασία. Οσο δεν βρίσκεται οριστική λύση με με την απειλή νέων δασμών να πλανάται πάνω από τις αγορές, για παράδειγμα στις εισαγωγές ευρωπαϊκών αυτοκινήτων στις ΗΠΑ, τα χρηματιστήρια παραμένον παγιδευμένα σε κύκλο διακυμάνσεων που δεν ευνοεί το γενικότερο κλίμα. Δεν είναι τυχαίο ότι σε νέα έκθεσή της η JP Morgan Asset Management έκανε λόγο για ανησυχία των αγορών αναφορικά με τις προοπτικές περαιτέρω βιομηχανικής ανάπτυξης στην Ευρώπη.

Οι αγορές είχαν δεχτεί θετικά την αλλαγή κατεύθυνσης των κεντρικών τραπεζών, κυρίως της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας που ανέβαλαν την υιοθέτηση πιο αυστηρής νομισματικής πολιτικής μέχρι να σταθεροποιηθεί η οικονομία. Τώρα όμως υπεισέρχεται και ο αστάθμητος παράγοντας των τιμών του πετρελαίου και της ενέργειας που απειλεί να αλλάξει ξανά τον προγραμματισμό τους.

Μετά το νέο πιο αυστηρό εμπάργκο των ΗΠΑ στο Ιράν, στον Περσικό Κόλπο έχουν εκδηλωθεί επιθέσεις σε τάνκερ και εγκαταστάσεις πετρελαίου της Σαουδικής Αραβίας που τάραξαν τα νερά. Οι επιθέσεις αυτές ήταν μικρής κλίμακας χωρίς θύματα και μεγάλες υλικές ζημιές, αλλά έχουν ανεβάσει το θερμόμετρο στην ευαίσθητη αυτή περιοχή που είναι πάντα κοντά σε ανάφλεξη.

Οι αναταραχές έφτασαν παράλληλα και στην Ευρώπη, όπου ενόψει των ευρωεκλογών ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης συνασπισμού της Ιταλίας και επικεφαλής της Λέγκας του Βορρά Ματέο Σαλβίνι ξαναχτύπησε. Σε επανάληψη της ρητορικής του περασμένου Δεκεμβρίου ο Σαλβίνι υποστήριξε ότι μπορεί να αγνοήσει τους ευρωπαϊκούς κανονισμούς για όρια στα ελλείμματα και το χρέος, προκειμένου να αυξήσει τις δαπάνες για τους Ιταλούς. Οι δηλώσεις αυτές σε συνδυασμό με τη διαφαινόμενη κόντρα με τον κυβερνητικό του εταίρο και επικεφαλής του Κινήματος των Πέντε Αστέρων Λουίτζι ντι Μάιο που προτιμά πολιτική επικεντρωμένη σε μείωση δαπανών και μείωση φοροδιαφυγής, ανεβάζουν πάλι το θερμόμετρο. Η Ιταλία φαίνεται ότι μπορεί να απειλήσει ξανά την Ευρώπη με μια νέα κρίση χρέους, εκτός εάν μετά τις ευρωεκλογές επέλθει συμβιβασμός με την Κομισιόν όπως είχε γίνει και στα τέλη του 2018.