Καμπανάκι {CR}των ειδικών για {CR}τους Ελληνες

Τα δεδομένα είναι ανησυχητικά: Από υπέρταση πάσχουν δύο εκατομμύρια Ελληνες αλλά δυστυχώς μόνο το 50% αυτών γνωρίζει ότι έχει υψηλή αρτηριακή πίεση και λαμβάνει συνεπώς την ανάλογη φαρμακευτική αγωγή. Το αποτέλεσμα είναι να κινδυνεύουν μελλοντικά από σοβαρές νόσους – μεταξύ των οποίων και από καρδιακή ανεπάρκεια.

Η πρόσφατη προειδοποίηση των ειδικών της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας σε συνδυασμό με την αυριανή Παγκόσμια Ημέρα Υπέρτασης, αποτελεί την απόλυτη ευκαιρία να εστιάσουμε σε μικρές ή μεγάλες καθημερινές αλλαγές για την πρόληψη της νόσου αλλά και σε μύθους που αφορούν τον έλεγχο της υπέρτασης.

Αξίζει να σημειωθεί, ότι συνήθως δεν υπάρχουν ειδικά συμπτώματα που να υποδηλώνουν ότι κάποιος έχει υψηλή πίεση. «Μερικές πληθυσμιακές μελέτες έχουν δείξει μια ποικιλία συμπτωμάτων, όπως πονοκέφαλος ή καρυβαρία (βαρύ κεφάλι), διαταραχές ύπνου, συναισθηματικές διαταραχές και ξηροστομία σε άτομα με υψηλή πίεση. Οι διαφορές όμως από άλλες καταστάσεις άγχους είναι μικρές», σημειώνει ο καθηγητής Καρδιολογίας δρ Κωνσταντίνος Τσιούφης.

Η ΕΡΥΘΡΟΤΗΤΑ. Ο ίδιος δε, διευκρινίζει ότι η ερυθρότητα του προσώπου ή η έξαψη δεν είναι ενδεικτικά υψηλής πίεσης. Αντίστοιχα, ούτε (και) ο πονοκέφαλος αποτελεί κλασικό σύμπτωμα της υπέρτασης. «Υπάρχει ένας μικρός αριθμός ασθενών, με πολύ υψηλά επίπεδα αρτηριακής πίεσης, στους οποίους οι πονοκέφαλοι σχετίζονται άμεσα με το ύψος της αρτηριακής πίεσης. Σε αυτά τα άτομα η θεραπεία της υπέρτασης θα οδηγήσει σε υποχώρηση των συμπτωμάτων».

Υπό τα δεδομένα αυτά, οι επιστήμονες επιμένουν ότι ο μοναδικός τρόπος για να διαπιστώσει κανείς εάν πάσχει από υψηλή αρτηριακή πίεση είναι να τη μετρήσει. Και ο κανόνας αυτός ισχύει και για τα δύο φύλα, καθώς η υπέρταση δεν κάνει διακρίσεις.

Πιο συγκεκριμένα, σε ό,τι αφορά τις γυναίκες, έχει διαπιστωθεί ότι όσο περνούν τα χρόνια παρατηρείται μια ήπια αύξηση της αρτηριακής πίεσης. «Κατά την εμμηνόπαυση έχει παρατηρηθεί ότι η αύξηση αυτή είναι της τάξης των 5 mmHg, η οποία είναι ανεξάρτητη της αύξησης του σωματικού βάρους. Φαίνεται ότι η έλλειψη των οιστρογόνων οδηγεί σε απώλεια της ελαστικότητας των αρτηριών», σημειώνει ο καθηγητής.

Εν τω μεταξύ, «γκρίζα ζώνη» αποτέλεσε για αρκετά χρόνια η λήψη αντισυλληπτικών χαπιών καθώς αρχικά συσχετίστηκαν με αυξημένα επίπεδα αρτηριακής πίεσης. Εντούτοις, ο Δρ. Τσιούφης, αντλώντας στοιχεία από τη μεγαλύτερη παγκόσμια μελέτη σε δείγμα 100.000 γυναικών, σημειώνει ότι το χάπι είναι ασφαλές καθώς ο κίνδυνος ανάπτυξης υπέρτασης είναι χαμηλός. «Κάθε γυναίκα που λαμβάνει αντισυλληπτικά πρέπει να ελέγχει τακτικά την πίεσή της, αλλά γυναίκες με διαγνωσμένη ήδη υπέρταση θα πρέπει να αποθαρρύνονται στη λήψη αντισυλληπτικών δισκίων και να δοκιμάσουν άλλες μεθόδους αντισύλληψης. Η θεραπεία υποκατάστασης με οιστρογόνα αντίθετα, δεν είναι παράγοντας κινδύνου για την ανάπτυξη υπέρτασης, ούτε αντενδείκνυται σε υπερτασικές γυναίκες».

ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ. Κατά κανόνα η αρτηριακή πίεση πέφτει κατά το πρώτο και κυρίως κατά το δεύτερο τρίμηνο της εγκυμόσυνης και αυξάνεται λίγο κατά το τρίτο τρίμηνο. Στο πλαίσιο αυτό, ο γιατρός κατά την εξέταση κρίνει ότι είναι αυξημένη όταν η συστολική είναι 140 ή υψηλότερη και η διαστολική 90 ή υψηλότερη. Ανάλογα, με τον βαθμό αύξησης, η υπέρταση κατά την κύηση χαρακτηρίζεται «ήπια», «μέτρια» ή «σοβαρή».

Η αύξηση της αρτηριακής πίεσης είναι επικίνδυνη όταν οδηγεί σε σοβαρές διαταραχές όπως αυτή της προεκλαμψίας που μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές επιπλοκές τόσο για τη γυναίκα που κυοφορεί όσο και για το έμβρυο, στην περίπτωση που αφεθεί χωρίς θεραπεία. Οπως σημειώνει ο καθηγητής Καρδιολογίας, η υπέρταση της κύησης είναι πιο πιθανό να εκδηλωθεί σε νεαρές πρωτότοκες, με σακχαρώδη διαβήτη ή αρτηριακή υπέρταση.

ΠΡΟΛΗΨΗ. Το τι περιέχει το πιάτο μας είναι δείκτης υγείας. Με βάση αυτόν τον κανόνα η σωστή διατροφή αποτελεί όπλο για την πρόληψη ή την αντιμετώπιση της υπέρτασης, με τους  επιστήμονες της Mayo Clinic στη Μινεσότα των ΗΠΑ να συνιστούν την υιοθέτηση της δίαιτας «DASH». Το προτεινόμενο διαιτολόγιο είναι πλούσιο σε φρούτα, λαχανικά, δημητριακά ολικής αλέσεως, πουλερικά, ψάρια και σε γαλακτοκομικά προϊόντα χαμηλής περιεκτικότητας σε λιπαρά. Αντιθέτως, αποκλείονται τα κορεσμένα και τα trans λιπαρά.

Το κάλιο είναι επίσης σημαντικός σύμμαχος για όσους θέλουν να νικήσουν την υπέρταση, καθώς βοηθά τον οργανισμό να αποβάλλει την περίσσεια νατρίου. Τροφές πλούσιες σε κάλιο είναι τα πορτοκάλια, οι μπανάνες, καθώς και όλα τα φρέσκα φρούτα, το αβοκάντο, τα ωμά λαχανικά, τα σπόρια, τα αμύγδαλα και τα καρύδια (ανάλατα).

Σημαντικός στόχος είναι (και) ο περιορισμός του νατρίου σε λιγότερα από 2.300 χιλιοστόγραμμα (mg) την ημέρα. Ωστόσο και σύμφωνα πάντα με τους ειδικούς στη Mayo Clinic, η χαμηλότερη πρόσληψη νατρίου – έως και 1.500 mg την ημέρα – είναι ιδανική για τους περισσότερους ενήλικες. Εκτός, όμως, από το επιτραπέζιο αλάτι, παγίδα για να ξεφύγει κανείς από τον επιθυμητό στόχο είναι οι επεξεργασμένες τροφές και τα τρόφιμα που διατηρούνται σε κονσέρβες.

Γκρίζα ζώνη αποτελεί και το σκόρδο ή το κρεμμύδι. Παρότι, όμως, δεν  έχει διαπιστωθεί σε ελεγχόμενες μελέτες επίδραση στην πίεση ύστερα από αυξημένη κατανάλωσή τους (σε φυσική μορφή ή σε σκευάσματα) οι ειδικοί δεν απαγορεύουν την κατανάλωσή τους ούτε όμως τη συνιστούν.

ΚΑΦΕΣ – ΤΣΙΓΑΡΟ. Το τσάι και ο καφές είναι ροφήματα πλούσια σε αντιοξειδωτικές ουσίες που δρουν ευεργετικά στον μεταβολισμό της χοληστερόλης, επισημαίνει ο δρ Τσιούφης. «Οσον αφορά όμως την αρτηριακή πίεση και τα δύο ροφήματα έχουν σημαντική περιεκτικότητα σε καφεΐνη που προκαλεί αγγειοσύσπαση και αύξησή της. Ιδίως η κατανάλωση στιγμιαίου καφέ (νες) δεν συνιστάται καθώς περιέχει σε μεγαλύτερη συγκέντρωση καφεΐνη», προσθέτει.

Ειδικότερα, οι πρόσφατες μελέτες συνιστούν μέτρια κατανάλωση καφέ – ένα με δύο φλιτζάνια περιεκτικότητας σε καφεΐνη 27,5% – καθώς δεν φαίνεται να επηρεάζουν τα επίπεδα της αρτηριακής πίεσης και έχουν ευεργετική επίδραση στην καρδιοαγγειακή λειτουργία μέσω των αντιοξειδωτικών ουσιών που περιέχουν. Ο ελληνικός ή ο καφές φίλτρου προτιμάται, ενώ ο στιγμιαίος καλό είναι να αποφεύγεται.

Σε ό,τι αφορά το κάπνισμα ο καθηγητής Καρδιολογίας διευκρινίζει ότι για τον υπερτασικό ασθενή, το τσιγάρο δεν αθροίζει κίνδυνο μόνο άμεσα, αλλά και ενισχύει τις βλάβες της υπέρτασης. «Αυτό που πρέπει να θυμόμαστε είναι ότι το κάπνισμα, η υπερλιπιδαιμία, η παχυσαρκία και η υπέρταση κι ιδίως η συνύπαρξή τους, αποτελούν θεμελιώδεις και τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου για καρδιοαγγειακά επεισόδια, οπότε αρκεί η δική μας θέληση για να αναστρέψουμε την κακή πορεία της υγείας μας», καταλήγει.