Ο Ρουβίκωνας {LF}ως μέσο υπονόμευσης {LF}της Δημοκρατίας

Οι ενέργειες του Ρουβίκωνα και οι κρίσεις χαμηλής έντασης που δημιουργεί κάθε φορά σε πολλές περιπτώσεις παρουσιάζονται πια ως μια κανονικότητα. Κατά καιρούς οι δράσεις του χαρακτηρίζονται ως «ακτιβιστικές» ή «στα όρια της παραβατικότητας», παρουσιάζοντας μια πλασματική εικόνα σχετικά με τη σοβαρότητα και κυρίως με τους συμβολισμούς αυτών των πράξεων.

Συχνά τέτοιες ενέργειες εκλαμβάνονται ως ενέργειες αντεκδίκησης ανάλογες με υποθέσεις διαπροσωπικής βίας. Ωστόσο στις περιπτώσεις των ομάδων, οι ενέργειες αυτές μας «κοστίζουν» περισσότερο. Πράξεις βίας οι οποίες προέρχονται από τέτοιου είδους ομάδες υπονομεύουν και πλήττουν τα θεμέλια της Δημοκρατίας. Το αυξημένο άδικο που θίγεται σε αυτές τις μορφές βίαιης συμπεριφοράς αφορά τη Δημόσια Τάξη. Ταυτόχρονα εξευτελίζονται οι επίσημοι φορείς κοινωνικού ελέγχου καθώς δίνουν την εντύπωση ότι δεν είναι σε θέση να προστατεύσουν κρίσιμους στόχους και να διασφαλίσουν την κοινωνική ειρήνη. Μακροπρόθεσμα κυριαρχούν ο φόβος και η ανασφάλεια. Παρουσιάζεται ο Ρουβίκωνας ως υπερασπιστής λαϊκών αιτημάτων, αντικαθιστώντας θεσμούς και φορείς. Χώροι, σε πανεπιστήμια παραδείγματος χάριν, καταλαμβάνονται, δημιουργώντας την αντίληψη ότι δεν υφίστανται κανόνες. Παρουσιάζεται ο Ρουβίκωνας ως υπερασπιστής του δικαίου. Ενός δικαίου όμως το οποίο δεν έχει ορθολογική βάση.

Κατ’ αυτόν τον τρόπο οικοδομούνται σταδιακά οι ανομικές κοινωνίες. Φτάνουμε στο σημείο να αντιμετωπίζουμε παραβατικές πράξεις που φέρουν έναν ιδεολογικό μανδύα ανάλογα με το πλαίσιο και τα στερεοτυπικά χαρακτηριστικά των θυμάτων, «ο κακός», «ο ανήθικος», ανάλογα με την ιδεολογία τους. Η σχετικοποίηση κυριαρχεί. Η δικαιολόγηση της πράξης μέσω της επίκλησης ανώτερων κινήτρων προωθεί την ηθικοποίηση της βίας και την υποτίμηση της ίδιας της ανθρώπινης υπόστασης των θυμάτων. Ουσιαστικά πρόκειται για απανθρωποποίηση – dehumanization, απογύμνωση των ατόμων από την ανθρώπινη υπόστασή τους.

Κρίσιμο επίσης είναι να αναδειχθεί σχετικά με τις δράσεις του Ρουβίκωνα ο κίνδυνος της ριζοσπαστικοποίησης κάποιων μελών της ομάδας. Η αποδοχή της βίας ως κανονικότητας και μέσου πολιτικών και κοινωνικών διεκδικήσεων μπορεί να γίνει προάγγελος ριζοσπαστικοποίησης και πλαίσιο επώασης τρομοκρατικών ενεργειών.

Η εργαλειοποίηση δίκαιων και άδικων λαϊκών αιτημάτων από τον Ρουβίκωνα και άλλες ομάδες με κοινά χαρακτηριστικά δεν έχει ως κύριο σκοπό να πλήξει τον συγκεκριμένο στόχο. Στόχος είναι το πολιτικό και κοινωνικό μας σύστημα, η ίδια η Δημοκρατία. Ποιο είναι το μέλλον μιας κοινωνίας που θα αποδεχθεί σταδιακά το δίκαιο των ρόπαλων; Ποιο είναι το μέλλον μιας κοινωνίας η οποία θα ηθικοποιήσει τη βία και θα αποδομήσει τους θεσμούς της; Η έκταση της ανομίας συνδέεται με την ικανότητα μιας Πολιτείας να προασπιστεί την κοινωνική ειρήνη.

Το τρίπτυχο Ασφάλεια – Δικαιοσύνη – Ελευθερία θα πρέπει να είναι ζητούμενο όλων μας. Η Δημοκρατία δεν θα επιβιώσει αν υποχωρήσει σε απειλές ή αν διαπραγματεύεται με όσους την υπονομεύουν.

Η Ελενα Συρμαλή είναι υποψήφια διδάκτορας Εγκληματολογίας Παντείου Πανεπιστημίου