Σάλος από την επίθεση{CR}χάκερ στο WhatsApp

Σύμφωνα με τους ειδικούς, ο «μέσος χρήστης» του WhatsApp «δεν έχει ιδιαίτερους λόγους να ανησυχεί». Ο «μέσος χρήστης» δεν είναι ακτιβιστής υπέρ των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, δημοσιογράφος ή δικηγόρος ασχολούμενος με τον ίδιο τομέα ή διαφωνών σε κάποια όχι και ιδιαίτερα δημοκρατική χώρα: όλοι αυτοί έχουν κάθε λόγο να ανησυχούν για την κυβερνοεπίθεση της οποίας έπεσε στόχος το WhatsApp, μία από τις δημοφιλέστερες εφαρμογές ανταλλαγής μηνυμάτων με 1,5 δισ. χρήστες μηνιαίως.

Σύμφωνα με το WhatsApp, το οποίο εξαγοράστηκε το 2014 από το Facebook έναντι 19 δισ. δολαρίων και υπερηφανεύεται για το υψηλό επίπεδο ιδιωτικότητας που προσφέρει χάρη στην κρυπτογράφηση των μηνυμάτων του, η επίθεση ήταν «εξεζητημένη» και έχει όλα τα χαρακτηριστικά μιας «ιδιωτικής εταιρείας που συνεργάζεται με κυβερνήσεις στον τομέα της παρακολούθησης». Εκμεταλλευόμενοι ένα κενό ασφαλείας στη λειτουργία φωνητικής κλήσης της εφαρμογής, οι χάκερ εγκαθιστούσαν, εν αγνοία του χρήστη, ένα λογισμικό κατασκοπείας στο κινητό του τηλέφωνο, ανεξάρτητα από το αν ήταν iPhone ή Android, ανεξάρτητα από το αν απαντούσε ή όχι στην κλήση τους. Συχνά μάλιστα, επισήμαναν οι «Financial Times», η κλήση εξαφανιζόταν από το μητρώο κλήσεων της συσκευής.

«Η επίθεση έχει όλα τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα μιας ιδιωτικής εταιρείας που φέρεται να συνεργάζεται με κυβερνήσεις, στις οποίες παραχωρεί λογισμικό κατασκοπείας που θέτει υπό τον έλεγχό του τις λειτουργίες των λειτουργικών συστημάτων των κινητών τηλεφώνων» δήλωσε η WhatsApp, καλώντας τους χρήστες της να εγκαταστήσουν άμεσα στις συσκευές τους την αναβάθμιση ασφαλείας που κυκλοφόρησε τη Δευτέρα. Οι «Financial Times» δεν δίστασαν να κατονομάσουν τον δράστη που απλώς φωτογράφισαν οι υπεύθυνοι της εφαρμογής: πρόκειται για μια μυστικοπαθή ισραηλινή εταιρεία ονόματι NSO Group, που εξοπλίζει με τα λογισμικά της δυνάμεις ασφαλείας και υπηρεσίες πληροφοριών πολλών κρατών ανά τον κόσμο και σύμφωνα με τη Διεθνή Αμνηστία «πουλάει τα προϊόντα της σε κυβερνήσεις γνωστές για επανειλημμένες παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, παρέχοντάς τους τα εργαλεία ώστε να κατασκοπεύουν τους διαφωνούντες και επικριτές τους».

Η ίδια η NSO, βέβαια, αρνήθηκε κάθε εμπλοκή, υποστηρίζοντας πως «η τεχνολογία της παραχωρείται σε εξουσιοδοτημένες κυβερνητικές υπηρεσίες με μόνο στόχο την καταπολέμηση του εγκλήματος και της τρομοκρατίας» και πως «η εταιρεία δεν λειτουργεί η ίδια το σύστημα». Οι πληροφορίες του διεθνούς Τύπου, ωστόσο, θέλουν το «λογισμικό κατασκοπείας» που εγκαταστάθηκε σε χρήστες του WhatsApp να ήταν το Pegasus, το πιο γνωστό προϊόν της NSO, ένα πρόγραμμα που επιτρέπει στους χάκερ να εντοπίζουν γεωγραφικά τη θέση του στόχου τους, να διαβάζουν τα μηνύματα και τα e-mail του και να ενεργοποιούν ερήμην του το μικρόφωνο και την κάμερα του κινητού του.

Οι τεχνικοί κυβερνοασφάλειας του WhatsApp αντιλήφθηκαν την κυβερνοεπίθεση αρχές Μαΐου και έχουν ήδη ενημερώσει τόσο το υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ και την αρμόδια ρυθμιστική Αρχή της ΕΕ, την Επιτροπή Προστασίας Δεδομένων, που έχει την έδρα της στην Ιρλανδία, όσο και πολλές οργανώσεις προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων – αυτές θεωρούν άλλωστε ως τον πρωταρχικό στόχο της. Σύμφωνα με τους «Financial Times», μόλις την Κυριακή, ενώ οι τεχνικοί της WhatsApp πάλευαν να κλείσουν το κενό ασφαλείας, μπήκε στο στόχαστρο με την ίδια μέθοδο ένας βρετανός δικηγόρος ειδικευόμενος στα ανθρώπινα δικαιώματα: ο εν λόγω δικηγόρος έχει βοηθήσει μια ομάδα μεξικανών δημοσιογράφων και επικριτών της κυβέρνησης καθώς και έναν σαουδάραβα διαφωνούντα που ζει στον Καναδά να μηνύσουν την NSO στο Ισραήλ, με το επιχείρημα ότι έχει και η εταιρεία ευθύνες για την οποιαδήποτε κατάχρηση του λογισμικού από τους πελάτες της. Σε ένα αντίστοιχο επιχείρημα, επειδή «έχει αγνοήσει τη σωρεία των αποδείξεων που συνδέουν την NSO με επιθέσεις εναντίον υποστηρικτών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων», βασίζει η Διεθνής Αμνηστία την αγωγή που σκοπεύει να κάνει στο ισραηλινό υπουργείο Αμυνας.