Η «Ρευστή Ψυχή» του Πειραιά

Ογδόντα τέσσερα μέτρα ύψος μοιρασμένα σε είκοσι δύο ορόφους. Ο πύργος του Πειραιά αλλάζει όψη. Από «Κοιμισμένος Γίγαντας», όπως τον αποκαλούν οι κάτοικοι του Πειραιά και οι ταξιδιώτες που φτάνουν στο λιμάνι με τα νυχτερινά δρομολόγια των πλοίων από τα νησιά, έγινε «Ρευστή Ψυχή». Από ένα αρχιτεκτονικό εγχείρημα στιγματισμένο με αποτυχίες λειτουργικής κατοίκησης απέκτησε χαρακτήρα χωρικής καλλιτεχνικής παρέμβασης με έναν ποιητικό τίτλο. Το «Liquid Soul» αποτελεί τμήμα του έργου της καλλιτεχνικής οντότητας ΣΕΡΑΠΙΣ Maritime. Η φωτεινή παρουσία του πάνω στον πύργο του Πειραιά ξεκίνησε την περασμένη Παρασκευή στο πλαίσιο των εκδηλώσεων «Μέρες Θάλασσας» του Δήμου Πειραιά, για να παραμείνει στη διάρκεια του καλοκαιριού. Με αυτήν την καλλιτεχνική «αφύπνιση» το τοπόσημο διεκδικεί ένα άλλο βλέμμα από τους θεατές – ταξιδιώτες αλλά και αναγγέλλει τη διαδικασία ενός νέου διαγωνισμού με σκοπό άλλη μία ευκαιρία για την αξιοποίησή του.

Η ΣΕΡΑΠΙΣ Maritime εμπνέεται και δημιουργεί το έργο της βασισμένο σε ιστορίες, γεγονότα και τελετουργίες ανθρώπων που αποτελούν το εργατικό δυναμικό διαφόρων επιχειρήσεων, οι οποίες δραστηριοποιούνται στο εμπόριο και τα ναυτιλιακά στο λιμάνι του Πειραιά. Με το «Liquid Soul» (2019) η καλλιτεχνική οντότητα συμμετέχει στην ομαδική έκθεση της γκαλερί Rodeo «Ψυχοσάββατο ΙΙ». Καθώς η παρουσίαση της εγκατάστασης στον πύργο συνδέεται με το έργο τους στην γκαλερί, η υπεύθυνη της Rodeo Σύλβια Κούβαλη και η ομάδα της ΣΕΡΑΠΙΣ Maritime οργάνωσαν έναν ιδιόμορφο περίπλου της ακτογραμμής μεταξύ Προβλήτας Ε8 και Περάματος και τη μετάβαση των καλεσμένων τους στο καραβάκι «Γεώργιος Μπρούφας». Η απογευματινή μας κρουαζιέρα – περιήγηση πλησιάζει τις θηριώδεις πλατφόρμες στο λιμάνι του Περάματος. Το συμβάν των οπτικών αντιθέσεων εντυπωσιάζει τους επιβαίνοντες. Ο ορίζοντας της Πειραϊκής Ακτής, το περίγραμμα της Σαλαμίνας, ο όγκος των εμπορικών πλοίων, η κυβιστική πολύχρωμη διάταξη των στοιβαγμένων φορτίων, οι μπλε σιδηροκατασκευές, ο πορτοκαλί βιομηχανικός ανελκυστήρας των εμπορευμάτων, όλα σχήματα πάνω από την υδάτινη επιφάνεια της θάλασσας. Με τη δύση, ο «Γεώργιος Μπρούφας» κάνει στροφή για την επιστροφή στο λιμάνι. Ο «Κοιμισμένος Γίγαντας» προβάλλει μουντός και θλιμμένος. Οχι για πολύ. Ενα ένα τα παράθυρα της όψης του φωτίζονται. Η επιφάνεια θυμίζει έναν πίνακα πάνω στον οποίο τα πίξελ μιας ηλεκτρονικής οθόνης σχηματίζουν μια αναγγελία. Στην αρχή η φράση δεν είναι ευκρινής. Το ηλιοβασίλεμα δεν βοηθά να μαντέψουμε το μήνυμα. Καθώς χάνεται το φως στον ορίζοντα, βγαίνει νόημα: «Ρευστή Ψυχή». «Σκοπός μας να σας δείξουμε μια άλλη πλευρά του λιμανιού φτάνοντας έως τα σωθικά της COSCO. Θελήσαμε να περάσουμε αυτή την αίσθηση ζωής και ενέργειας που υπάρχει στο υγρό στοιχείο, αλλά και να τονίσουμε την εξωστρέφεια του έργου μας προς την πόλη δουλεύοντας πάνω στην πρόσοψη του πύργου» εξηγεί ο Γιώργος Τίγκας από τη ΣΕΡΑΠΙΣ Maritime, μιλώντας για τη διαδικασία ενεργοποίησής του ως μνημείου – φόρος τιμής στην ιστορία του λιμανιού και τη σχέση του υγρού στοιχείου με το εμπόριο.

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΠΥΡΓΟΥ. Ο πύργος του Πειραιά χτίστηκε από τους αρχιτέκτονες Βικέλα, Μολφέση και Λοΐζο και τον μηχανικό Αρίσταρχο Οικονόμου. Σύμβολο της ανάπτυξης της χώρας αλλά και του λιμανιού, σχεδιάστηκε ως ένα μεγαλόπνοο έργο που δεν ολοκληρώθηκε ποτέ. Το 1972 ο τότε δήμαρχος Πειραιά Αριστείδης Σκυλίτσης γκρέμισε την παλιά αγορά και άρχισαν οι εργασίες για την ανέγερση του πύργου. Οι εργασίες για την ανέγερσή του ήταν το γεγονός της χρονιάς για τον Πειραιά. Το μεγαλύτερο λιμάνι της χώρας θα αποκτούσε ένα υπερσύγχρονο ναυτιλιακό κέντρο, όπου θα στεγάζονταν όλες οι ναυτιλιακές εταιρείες στο ψηλότερο κτίριο της πόλης. Κατά διαστήματα του έχουν
αποδοθεί διάφορα προσωνύμια: «το κτίριο – φάντασμα», «ο πύργος του Σκυλίτση», «ο ουρανοξύστης», «ο στοιχειωμένος πύργος». Δύο χρόνια αργότερα, το 1974, ολοκληρώθηκαν οι εργασίες του σκελετού (μπετόν). Το 1999 στο ισόγειο του κτιρίου των 22 ορόφων, στην Ακτή Ποσειδώνος, στεγάζονταν εμπορικά καταστήματα, στον πρώτο όροφο αποθήκες και στον δεύτερο η Δημοτική Επιχείρηση Προβολής Επικοινωνίας Πειραιά (ΔΕΠΕΠ), καθώς και η Ράλλειος Σχολή. Από τον τρίτο όροφο και πάνω, πίσω από τα πετάσματα, δηλαδή τη γυάλινη επένδυση του κτιρίου, υπήρχε μόνο το μπετόν. Η δικαιολογία που περισσότερο ακουγόταν τότε στον Πειραιά σχετιζόταν με τις ναυτιλιακές εταιρείες που φοβούνταν την… κατασκοπεία και δεν θέλησαν ποτέ να συστεγαστούν στο ίδιο κτίριο. Σήμερα η δημοτική Αρχή Μώραλη και τα συναρμόδια υπουργεία άλλαξαν τη χρήση του κτιρίου από ενιαία σε μεικτή.

info

«Ψυχοσάββατο ΙΙ», έως 1 Ιουνίου, Rodeo Gallery, Πολυδεύκους 41, Πειραιάς