Τα «μυστικά» της χειρουργικής αντιμετώπισης

Μετά τη διάγνωση του καρκίνου του νεφρού, ένα από τα πρώτα ερωτήματα που πρέπει να απαντήσει ο γιατρός είναι εάν ο όγκος είναι χειρουργήσιμος. Η τελική απόφαση εντούτοις θα ληφθεί εφόσον μελετηθούν σημαντικοί παράγοντες, όπως είναι για παράδειγμα το στάδιο της νόσου αλλά και το μέγεθος του όγκου. Αξίζει δε, να σημειωθεί ότι ο άνθρωπος μπορεί να επιβιώσει και με ένα νεφρό. Ωστόσο οι χειρουργοί ουρολόγοι προσπαθούν να διασώσουν το προσβεβλημένο νεφρό, βασιζόμενοι σε σειρά μελετών που έχουν δείξει ότι η επέμβαση αυτή έχει ορισμένα σημαντικά πλεονεκτήματα.

Μάλιστα στα μεγαλύτερα χειρουργικά κέντρα των ΗΠΑ, του Καναδά και της Ευρώπης σχεδόν το 90% των εγχειρήσεων για καρκίνο του νεφρού γίνονται πλέον με μερική νεφρεκτομή.

«Η χειρουργική αντιμετώπιση ήταν και παραμένει η κύρια θεραπεία για τον καρκίνο του νεφρού, δεδομένου ότι συνοδεύεται από την καλύτερη πρόγνωση», σημειώνει ο χειρουργός-ουρολόγος δρ Ηρακλής Πούλιας, τ. πρόεδρος της Ελληνικής Ουρολογικής Εταιρείας.

Ειδικότερα – και όπως εξηγεί ο ειδικός – αναλόγως με το στάδιο της νόσου, το μέγεθος του όγκου, τη θέση του εντός του νεφρού και ορισμένους άλλους παράγοντες, λαμβάνεται απόφαση για την έκταση της επέμβασης. «Ετσι, μπορεί να αφαιρεθεί ολόκληρος ο νεφρός με μία επέμβαση που ονομάζεται ριζική νεφρεκτομή. Σε τέτοια περίπτωση μπορεί να απαιτηθεί αφαίρεση και του σύστοιχου επινεφριδίου αν έχει προσβληθεί, αλλά και του λιπώδους ιστού γύρω από τον νεφρό. Σε άλλες περιπτώσεις, όμως, αφαιρείται μόνο ο όγκος μαζί με μικρό τμήμα του παρακείμενου νεφρικού ιστού. Η επέμβαση αυτή λέγεται μερική νεφρεκτομή και κερδίζει συνεχώς έδαφος στην αντιμετώπιση του καρκίνου του νεφρού».

Σύμφωνα με τον ίδιο, το σημαντικότερο πλεονέκτημα της μερικής νεφρεκτομής είναι ότι έχει εφάμιλλα ποσοστά επιτυχίας με την ολική αφαίρεση του νεφρού, δίχως να στερείται εντελώς ο ασθενής τον νεφρό του. «Αυτό είναι πολύ σημαντικό διότι ο καρκίνος του νεφρού κατά κανόνα παρατηρείται σε ηλικιωμένους ανθρώπους και η νεφρική λειτουργία εκ φύσεως φθίνει με την ηλικία. Οταν λοιπόν ένας ηλικιωμένος αντί να έχει ένα νεφρό, έχει π.χ. ενάμιση, είναι λιγότερο πιθανό να εκδηλώσει χρόνια νεφρική νόσο, η οποία παρατηρείται πιο συχνά με την ολική νεφρεκτομή», προσθέτει ο δρ Πούλιας.

Το γεγονός αυτό καθίσταται ακόμα πιο σημαντικό, εάν αναλογιστεί κανείς ότι στις μεγάλες ηλικίες είναι πιθανότερο να πάσχει ο ασθενής από νοσήματα, όπως η υπέρταση και ο σακχαρώδης διαβήτης, που επιβαρύνουν περαιτέρω τη νεφρική λειτουργία.

ΤΣΙΓΑΡΟ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ. Στη χώρα μας υπολογίζεται ότι 1.100 άνθρωποι διαγιγνώσκονται κάθε χρόνο  με καρκίνο του νεφρού – η πλειονότητα τους άνδρες. Επιπλέον, σχεδόν 600 Ελληνες χάνουν τη μάχη για τη ζωή τους, με τους επιστήμονες να σημειώνουν ότι οι καπνιστές και τα παχύσαρκα άτομα διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο να εκδηλώσουν νεφρικό καρκίνο. Για παράδειγμα έχει αποδειχτεί ότι η παχυσαρκία διπλασιάζει τον κίνδυνο, σε σύγκριση με τους ανθρώπους που έχουν φυσιολογικό σωματικό βάρος.

Το θετικό, πάντως, είναι ότι συνήθως η νόσος γίνεται αντιληπτή τυχαία και συχνά σε αρχικό έως μέτριο στάδιο, όταν ακόμα μπορεί να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά.

Η συχνότερη μορφή καρκίνου του νεφρού είναι το νεφροκυτταρικό καρκίνωμα, που αντιπροσωπεύει το 85% των κρουσμάτων του. Υπολογίζεται ότι ποσοστό 40-60% των κρουσμάτων του ανιχνεύονται όταν οι όγκοι έχουν μέγεθος κάτω από τέσσερα εκατοστά.

«Το μέγεθος αυτό είναι ιδανικό για να κάνουμε μερική νεφρεκτομή», συνεχίζει ο ειδικός. «Ωστόσο, τα νεότερα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι με τη μερική νεφρεκτομή μπορούμε να αφαιρούμε με ασφάλεια ακόμα και όγκους που έχουν μέγεθος έως επτά εκατοστά, αρκεί να βρίσκονται στο κατάλληλο σημείο και να ισχύουν ορισμένες ακόμα προϋποθέσεις».

Ομως, η μερική νεφρεκτομή μπορεί να μην είναι κατάλληλη όταν ο όγκος βρίσκεται στο μέσο του νεφρού, όταν ο ασθενής έχει περισσότερους από έναν όγκους στο ίδιο νεφρό ή όταν ο καρκίνος έχει εξαπλωθεί στους λεμφαδένες ή σε απομακρυσμένα όργανα του σώματος.

Δεν είναι επίσης κατάλληλη όταν ο όγκος καταλαμβάνει το μεγαλύτερο τμήμα του νεφρού. Σε τέτοιες περιπτώσεις προτιμότερη μπορεί να είναι η ριζική νεφρεκτομή, η οποία όμως αυξάνει τον κίνδυνο χρόνιας νεφρικής νόσου και καρδιαγγειακών προβλημάτων.