Γιατί παρέλυσε το δεξί χέρι του Ντα Βίντσι

Σε νέα διάγνωση για το πρόβλημα στο χέρι του σπουδαίου καλλιτέχνη της Αναγέννησης Λεονάρντο ντα Βίντσι προχώρησαν ιταλοί επιστήμονες. Σύμφωνα με αυτήν, ο διάσημος πίνακας της «Μόνα Λίζα» έμεινε ατελής εξαιτίας της παράλυσης του δεξιού χεριού του, που προκλήθηκε από μια βλάβη στα νεύρα και όχι από εγκεφαλικό επεισόδιο. Για να καταλήξουν στο συμπέρασμα αυτό, οι ερευνητές μελέτησαν δύο έργα τέχνης που απεικονίζουν τον Λεονάρντο ντα Βίντσι κατά τα τελευταία χρόνια της ζωής του. Το ένα εκ των δύο πορτρέτων αποδίδεται στον καλλιτέχνη του 16ου αιώνα Giovanni Ambrogio Figino.

Η λεπτομέρεια που κέντρισε το ενδιαφέρον των ειδικών είναι ότι στον πίνακα ο δεξιός βραχίονας του Λεονάρντο ντα Βίντσι απεικονίζεται τυλιγμένος σε πτυχώσεις ρούχων. Επιπλέον, το χέρι του είναι ορατό, αλλά δείχνει να είναι σε «άκαμπτη, σφιγμένη θέση». Ο δρ Davide Lazzeri, ειδικός στην πλαστική και επανορθωτική χειρουργική, ο οποίος ηγήθηκε της ανάλυσης που δημοσιεύτηκε στην επιθεώρηση «Royal Society of Medicine», σημειώνει ότι η απεικόνιση του χεριού δεν παραπέμπει στο «τυπικό σφιγμένο χέρι έπειτα από ένα εγκεφαλικό επεισόδιο. Αντιθέτως, η εικόνα έχει εκείνα τα στοιχεία που μπορεί να οδηγήσουν σε μια εναλλακτική διάγνωση, όπως είναι η παράλυση ωλένης».

Οι επιπτώσεις. Τι είναι όμως η πάθηση αυτή; Πόσο συχνή είναι στην εποχή μας; Ποια είναι τα συμπτώματα και ποιες οι επιπτώσεις της στην περίπτωση που δεν αντιμετωπιστεί; Η ωλένια νευρίτιδα ή η παγίδευση του ωλένιου νεύρου στον αγκώνα αποτελεί το δεύτερο σε συχνότητα σύνδρομο παγίδευσης νεύρου μετά τον καρπιαίο σωλήνα. Σύμφωνα με την Αμερικανική Ακαδημία Ορθοπεδικών Χειρουργών (American Academy of Orthopedic Surgeons), το πρόβλημα προκύπτει όταν το συγκεκριμένο νεύρο συμπιεστεί ή ερεθιστεί.

«Το ωλένιο νεύρο είναι ένα από τα τρία κύρια νεύρα του χεριού. Εκτείνεται από τον λαιμό έως τα άνω άκρα και μπορεί να περιοριστεί σε πολλά σημεία κατά μήκος του χεριού, όπως κάτω από την κλείδα ή τον καρπό. Το συνηθέστερο σημείο συμπίεσης του νεύρου είναι πίσω από το εσωτερικό μέρος του αγκώνα. Η συμπιέση του ωλένιου στον αγκώνα ονομάζεται “σύνδρομο κνημιαίων σηράγγων”».

Μοιραία, το μούδιασμα και το μυρμήγκιασμα στο χέρι και στα δάχτυλα είναι τα συνήθη συμπτώματα του συνδρόμου. «Για να αντιληφθεί κανείς το κλασικό σύμπτωμα της κακώσεως, αρκεί να φέρει στη μνήμη του το αίσθημα μουδιάσματος στο μικρό δάχτυλο όταν χτυπά κανείς τον αγκώνα» αναλύει στο «Ενθετο Υγεία» ο δρ Αθανάσιος Αντωνόπουλος, διευθυντής της Γ’ Ορθοπεδικής Κλινικής του νοσοκομείου ΚΑΤ.

Σύμφωνα μάλιστα με τον ίδιο, πρόκειται για ένα ιδιαίτερα σύνηθες επαγγελματικό νόσημα. «Συνήθως εμφανίζεται σε επαγγελματίες οδηγούς – εξαιτίας της συνήθειάς τους να ακουμπούν το αριστερό τους αγκώνα στο ανοικτό παράθυρο -, σε αρχιτέκτονες που εργάζονται ατελείωτες ώρες στηριζόμενοι στα σχεδιαστήρια, σε σχεδιαστές κ.λπ. Γενικά, η πάθηση αυτή ταλαιπωρεί επαγγελματίες που ακουμπούν τον αγκώνα τους σε τραπέζια και γραφεία και η εργασία τους απαιτεί συνεχιζόμενη κλίση ή κάμψη του αγκώνα. Βέβαια, μπορεί να εκδηλωθεί και έπειτα από μετατραυματικές πιέσεις».

Πιο συγκεκριμένα και σύμφωνα με τους ειδικούς, αυξημένο κίνδυνο εκδήλωσης της νόσου εμφανίζουν και όσοι έχουν βιώσει προγενέστερο κάταγμα ή ταλαιπωρούνται από διαταραχές του αγκώνα ή αρθρίτιδα του αγκώνα, αλλά και εκείνοι που έχουν οίδημα της άρθρωσης του αγκώνα ή κύστες κοντά στη συγκεκριμένη περιοχή.

Τα ύποπτα συμπτώματα. Η Αμερικανική Ακαδημία Ορθοπεδικών Χειρουργών αναλύει στην επίσημη ιστοσελίδα της όλα τα συμπτώματα που πρέπει να θορυβήσουν εκείνους που τα βιώνουν, ώστε να κλείσουν ραντεβού με τον ορθοπεδικό τους:

– Το μούδιασμα και το μυρμήγκιασμα στον παράμεσο και το μικρό δάχτυλο είναι συνηθισμένα συμπτώματα, τα οποία κατά κανόνα έρχονται και φεύγουν. Ειδικότερα, η ενόχληση γίνεται εντονότερη όταν ο αγκώνας είναι λυγισμένος – παραδείγματος χάριν κατά την οδήγηση ή όταν κρατάει κανείς ένα τηλέφωνο. Μερικοί άνθρωποι ξυπνούν τη νύχτα επειδή τα δάχτυλά τους είναι μουδιασμένα.

– Το αίσθημα της «παράλυσης» στον παράμεσο και στο μικρό δάχτυλο, ειδικά όταν ο αγκώνας είναι λυγισμένος. Μάλιστα, σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να είναι δύσκολη για τον ασθενή η κίνηση των δαχτύλων προς τα μέσα ή έξω και ο χειρισμός αντικειμένων.

– Δυσκολία στον συντονισμό των δαχτύλων σε σύνθετες εργασίες – π.χ. κατά την πληκτρολόγηση ή το «παίξιμο» ενός μουσικού οργάνου. Αυτά τα συμπτώματα παρατηρούνται συνήθως σε πιο σοβαρές περιπτώσεις συμπίεσης του νεύρου.

– Εάν η πίεση που ασκείται στο νεύρο είναι έντονη ή εάν η συμπίεσή του συμβαίνει για μεγάλο χρονικό διάστημα, τότε είναι πιθανόν να εξασθενήσουν οι μύες του χεριού. Στην περίπτωση αυτή, η κατάσταση είναι συνήθως μη αναστρέψιμη. Για τον λόγο αυτόν είναι σημαντικό να κλείσει άμεσα κανείς ραντεβού με τον γιατρό του εάν τα συμπτώματα επιμένουν για περισσότερο από έξι εβδομάδες.