Μια ακύρωση με πολύ παρασκήνιο

Σωρεία εικασιών πυροδότησε, όπως ήταν αναμενόμενο, η αιφνιδιαστική ακύρωση της επίσκεψης που επρόκειτο να πραγματοποιήσει χθες το απόγευμα στο Βερολίνο ο αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάικ Πομπέο για συνομιλίες με την Ανγκελα Μέρκελ και τον γερμανό ομόλογό του Χάικο Μάας. Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ επικαλέστηκε «πιεστικά» αλλά αδιευκρίνιστα «ζητήματα». Γερμανική κυβερνητική πηγή είπε στο πρακτορείο Reuters πως η αμερικανική κυβέρνηση απέδωσε την ακύρωση στην οποία προχώρησε την ύστατη στιγμή σε «διεθνή ζητήματα ασφάλειας». Οπως επεσήμαναν ωστόσο οι «New York Times», οι εκατέρωθεν παρατηρητές είδαν στην απόφαση αυτή μια ακόμα απόδειξη της όξυνσης των διμερών σχέσεων τα τελευταία χρόνια – από όταν εξελέγη στην αμερικανική προεδρία ο Ντόναλντ Τραμπ.

Το Βερολίνο επρόκειτο να ήταν ο δεύτερος, από τους συνολικά τέσσερις, σταθμός της περιοδείας του Μάικ Πομπέο στην Ευρώπη, μετά το Ροβανιέμι της Φινλανδίας – όπου «κατάφερε» χθες να τορπιλίσει την κοινή τελική δήλωση των χωρών-μελών του Συμβουλίου της Αρκτικής αρνούμενος οποιαδήποτε αναφορά στην κλιματική αλλαγή ή στη Συμφωνία του Παρισιού για το Κλίμα. Θα ήταν επίσης η πρώτη του επίσημη επίσκεψη στη Γερμανία ως επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας. Στην επίσημη ατζέντα βρίσκονταν η Ουκρανία, η Ρωσία, η Κίνα, η Συρία, τα Δυτικά Βαλκάνια «και άλλα ζητήματα αμοιβαίου ενδιαφέροντος». Αλλά οι συζητήσεις προαναγγέλλονταν τεταμένες.

Η κυβέρνηση Τραμπ είναι δυσαρεστημένη με το ύψος των γερμανικών δαπανών για την άμυνα, που ανέρχονται σήμερα στο 1,24% του ΑΕΠ, με δεδηλωμένο στόχο να φτάσουν στο 1,5%, σαφώς πιο κάτω από το 2% που ζητεί ο αμερικανός πρόεδρος από όλα τα μέλη του ΝΑΤΟ. Επιπλέον, αμερικανοί αξιωματούχοι είχαν ήδη ξεκαθαρίσει τις προηγούμενες ημέρες πως ο Πομπέο επρόκειτο να επισημάνει για ακόμη μία φορά στη Γερμανία την εναντίωση της Ουάσιγκτον στον Nord Stream 2, έναν αγωγό ύψους 9,8 δισ. ευρώ, που θα εισάγει, μόλις ολοκληρωθεί, πριν από τα τέλη της χρονιάς, ρωσικό αέριο στη Γερμανία μέσω της Βαλτικής: η κυβέρνηση Τραμπ θεωρεί πως ο αγωγός θα αυξήσει την ενεργειακή εξάρτηση της Ευρώπης από τη Ρωσία και έχει απειλήσει με κυρώσεις τις εμπλεκόμενες εταιρείες. Δεδομένο θεωρούνταν επίσης πως ο Πομπέο θα προειδοποιούσε εκ νέου τη γερμανική κυβέρνηση να μη συνεργαστεί με την κινεζική Huawei για την ανάπτυξη των δικτύων κινητής τηλεφωνίας 5G στη χώρα: οι ΗΠΑ θεωρούν πως η κινεζική κυβέρνηση μπορεί να χρησιμοποιήσει την εταιρεία ώστε να αποκτήσει πρόσβαση σε ιδιωτικά προσωπικά και εμπορικά δεδομένα και να θέσει σε κίνδυνο τις νατοϊκές και συμμαχικές επιχειρήσεις συλλογής πληροφοριών, τόσο όμως το Βερολίνο όσο και ο Λονδίνο, επόμενος προγραμματισμένος σταθμός του Πομπέο πριν από τη Γροιλανδία, θεωρούν πως οι κίνδυνοι αυτοί είναι διαχειρίσιμοι.

Σύμφωνα με την πρεσβεία των ΗΠΑ στο Λονδίνο, ο αμερικανός υπουργός Εξωτερικών θα επισκεφθεί κανονικά σήμερα τη βρετανική πρωτεύουσα για συνομιλίες με την Τερίζα Μέι και τον βρετανό ομόλογό του Τζέρεμι Χαντ, όπως ήταν προγραμματισμένο. Οπως αποδεικνύεται, τα «πιεστικά ζητήματα» αφορούσαν μόνο τη χθεσινή ημέρα – ή μόνο τη Γερμανία. «Προσβλέπουμε στον επαναπρογραμματισμό αυτών των σημαντικών συναντήσεων. Ο υπουργός Εξωτερικών ανυπομονεί να βρεθεί σύντομα στο Βερολίνο» δήλωσε, με τον πρέποντα διπλωματικό τόνο, η εκπρόσωπος της αμερικανικής πρεσβείας στη γερμανική πρωτεύουσα. «Περισσότερα από δύο χρόνια από όταν ανήλθε στην εξουσία ο Ντόναλντ Τραμπ», σχολίασε από την πλευρά της η «Suddeutsche Zeitung», «το μεγαλύτερο κομμάτι αυτού που επί μακρόν υμνούνταν ως η γερμανο-αμερικανική φιλία έχει γίνει κομμάτια».