«Ο πόνος και η ανάγκη είναι πέρα από φύλα»

Είναι ίσως ο πιο αδικημένος ήρωας του Τρωικού Πολέμου. Ενα δάγκωμα φιδιού και η εγκατάλειψη από τους συντρόφους του τον καθήλωσαν στη Λήμνο για μία δεκαετία. Οταν ο χρησμός επιβάλλει την επιστροφή του στη μάχη, οι Αχαιοί τον φέρνουν στην Τροία, όπου με τα βέλη του σκοτώνει τον Πάρη και τους χαρίζει τελικά τη νίκη. Με την ιστορία του «Φιλοκτήτη» του Σοφοκλή καταπιάνεται η ομάδα Elephas Τiliensis στην ομώνυμη παράσταση που ανεβαίνει από τις 10 Μαΐου στο Κέντρο Ελέγχου Τηλεόρασεων. Ο Δημήτρης Αγαρτζίδης με τη Δέσποινα Αναστάσογλου σκηνοθετούν ένα έργο για τη «θεραπευτική λειτουργία των χαρακτήρων».

«Το κείμενο μιλά για τον πόνο, το τραύμα και τη διέξοδο της θεραπείας. Μέσα, λοιπόν, από αυτή την ερμηνευτική οπτική της ψυχοθεραπείας μπορέσαμε να μιλήσουμε γι’ αυτό που μας απασχολεί. Για την καθημερινή πάλη με τον εαυτό μας, να νικήσουμε τη συνήθεια που μας κατατρώει, και να κατακτήσουμε έναν καινούργιο εαυτό που μπορεί να χαρεί, να υπάρξει ολοκληρωτικά χωρίς φόβο» αναφέρει ο Δημήτρης Αγαρτζίδης στο «Νσυν». «Ηταν μια ουσιαστική πρόκληση να μιλήσουμε για κάτι που μας απασχολεί σήμερα με ένα κείμενο που έρχεται από το παρελθόν. Ηταν η πρώτη μας επαφή με την τραγωδία και ήταν αποκαλυπτική. Από επιλογή προέκυψε η απόφαση το βασικό δίπολο των ηρώων, τον Φιλοκτήτη και τον Νεοπτόλεμο, να τους ερμηνεύσουν δυο γυναίκες. Για να εστιάσουμε στο περιεχόμενο και στην ψυχαναλυτική συνεξέλιξη των ηρώων, προκειμένου να μπορέσουμε και εμείς να αντιληφθούμε τη θέση και τον εαυτό μας πάνω στα ζητήματα που θίγει το συγκεκριμένο κείμενο. Ο πόνος και η ανάγκη είναι πέραν του φύλου και οποιουδήποτε κοινωνικού προσδιορισμού».

Επί σκηνής, λοιπόν, ο λόγος του Σοφοκλή τείνει να πλησιάσει τη φροϊδική ψυχολογία και εκκινεί ένα παιχνίδι μεταξύ θεραπευτή και θεραπευομένου. «Η ίδια η θεραπεία είναι μια κατασκευή, ένα τέχνασμα και μια συνθήκη, στην οποία ο θεραπευόμενος ανατρέχει σε έναν θεραπευτή, προκειμένου να θεραπεύσει τις πληγές του. Οι θεατές παρακολουθούν όλη τη διαδικασία της θεραπείας. Οι δυο ήρωες εναλλάσσονται στους ρόλους του θεραπευτή και του θεραπευομένου και στο τέλος ο καθένας αναλαμβάνει τις ευθύνες του, αυξάνει τις επιλογές του και σταδιακά θεραπεύεται. Πολλές φορές στις πρόβες συζητήσαμε για τη θεραπευτική λειτουργία του θεάτρου. Το θέατρο είναι εργαλείο προς τη θεραπεία και η παράσταση και ένα κείμενο μπορούν να λειτουργήσουν θεραπευτικά για την ψυχή μας» επισημαίνει ο σκηνοθέτης.

Ακόμα και με την ψυχαναλυτική προσέγγιση που δοκιμάζει η ομάδα Elephas Τiliensis, στον πυρήνα του έργου εξακολουθούν να συγκρούονται έννοιες που αγγίζουν και το σήμερα. «Το έργο θέτει το ζήτημα της δικαιοσύνης. Τι είναι δίκαιο και τι είναι άδικο. Και επίσης, πόσο μπορούμε να αντέξουμε το διαφορετικό, αυτό που δεν μας μοιάζει; Είναι πολύ πιο εύκολο να το εξορίσουμε για να αισθανόμαστε εμείς καλά, γιατί μας είναι δύσκολο να μπούμε στη θέση του διαφορετικού. Δεν μπορούμε να αισθανθούμε πώς νιώθει ο διαφορετικός για να καταφέρουμε να τον βοηθήσουμε. Πώς μπορούμε να τον βοηθήσουμε, αν δεν καταφέρουμε να δούμε τη θέση του, να μπούμε στη θέση του; Είναι ένα θέμα ηθικό, ίσως παρόμοιο με αυτό που τέθηκε και τις προηγούμενες μέρες, με τα πολλά χρήματα που αμέσως βρέθηκαν προκειμένου να αναστηλωθεί η Παναγία των Παρισίων, ενώ δεν βρίσκονται χρήματα για να βοηθηθούν την ίδια στιγμή άνθρωποι που υποφέρουν. Νομίζω δεν υπάρχει μια απάντηση και μια λύση σ’ αυτό» καταλήγει ο Αγαρτζίδης.

INFO{CR}

«Φιλοκτήτης» από 10 Μαΐου έως 9 Ιουνίου, κάθε Παρασκευή έως Κυριακή, στο Κέντρο Ελέγχου Τηλεοράσεων (Κύπρου 91Α και Σικίνου 35Α, Κυψέλη, τηλ. 213-0040.496, είσοδος 10-12 ευρώ).