Μπροστά σε ένα νέο Κραν Μοντανά

Με διαφορετικό τρόπο, αλλά πάντα στην ίδια λογική, η Κύπρος αντιμετωπίζει και σήμερα τις επιθετικές μεθοδεύσεις της Τουρκίας. Η στάση της τουρκικής κυβέρνησης, με περιφρόνηση του Διεθνούς Δικαίου της Θαλάσσης και αυθαίρετες μονομερείς αξιώσεις, απομονώνει και τελικά αποκλείει την Αγκυρα από ένα πλαίσιο ενεργειακής συνεργασίας που αναπτύσσεται ανάμεσα στα κράτη της περιοχής της Ανατολικής Μεσογείου. Ως αντίδραση σε αυτή την «αυτοαπομόνωση», η Τουρκία εκδηλώνει σε καθημερινή βάση προκλήσεις έναντι της Κυπριακής Δημοκρατίας, αμφισβητώντας την κυριαρχία της και την ΑΟΖ, στην οποία απειλεί και με επέμβαση.

Οι εξελίξεις γύρω από το κυπριακό ζήτημα μπαίνουν σε οριακή φάση. Επειτα από μια περίοδο σχετικής αδράνειας που ακολούθησε τη διάσκεψη στο Κραν Μοντανά, ο ΓΓ των ΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες έχει εκδηλώσει πρωτοβουλία για επανέναρξη των διαπραγματεύσεων, η οποία όμως δεν έχει ευοδωθεί. Τίθεται το ερώτημα αν η Τουρκία συνεχίζοντας να κωλυσιεργεί θα οδηγήσει σε τέλμα, αποθαρρύνοντας την όποια διάθεση του διεθνούς παράγοντα.

Των δυο διασκέψεων των ΗΕ του 2017, όπου για πρώτη φορά η ίδια η Τουρκία είχε βρεθεί σε διαπραγμάτευση ενώπιον της Κύπρου και του προέδρου της και παρουσία της ΕΕ, είχαν προηγηθεί πυκνές ενδοκυπριακές διαπραγματεύσεις, των οποίων η πρόοδος είχε ενθαρρύνει τα ΗΕ. Σε αυτό οφείλεται το ότι ο Γκουτέρες για πρώτη φορά έθεσε εκ μέρους των ΗΕ τα ζητήματα της ασφάλειας (εγγυήσεις-επεμβάσεις, στρατεύματα) ως αναπόσπαστο μέρος μιας συνεκτικής συμφωνίας για λύση. Η ελληνική πλευρά έκτοτε προσπαθεί να διατηρήσει και να ενεργοποιήσει αυτό το πολύ σημαντικό διαπραγματευτικό «κεκτημένο», που θα απάλλασσε την Κύπρο από τη μέγγενη του ελέγχου της Τουρκίας και θα άνοιγε τον δρόμο για μια αποδεκτή λύση.

Η σημερινή συγκυρία παρουσιάζει τέσσερα χαρακτηριστικά:

– Τη διάθεση της ελληνικής πλευράς και τις ακατάπαυστες προσπάθειες του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας για επανέναρξη των διαπραγματεύσεων από το σημείο όπου είχαν αυτές διακοπεί και με ενεργοποίηση ως «οδηγού» των έξι παραμέτρων που πρότεινε στο Κραν Μοντανά ο ίδιος ο ΓΓ.

– Την καταρχήν θέληση των ίδιων των ΗΕ να συνεχίσουν τη διαπραγμάτευση, αλλά και τη μέριμνα του ΓΓ να διασφαλίσει ότι αυτή τη φορά θα υπάρχουν προϋποθέσεις κατάληξης, με τις εμπλεκόμενες πλευρές να είναι διατεθειμένες – δεσμευμένες να συζητήσουν όλα τα θέματα. Εξού και η αποστολή ειδικής συμβούλου του.

– Η δεδηλωμένη απροθυμία της Τουρκίας, που παραπέμποντας την όποια συνέχεια μετά τις Ευρωεκλογές, καλλιεργεί την ιδέα ότι «εξαντλήθηκε το πλαίσιο των ΗΕ» και θα πρέπει να αναζητηθούν «άλλα μοντέλα».

– Τη συστηματική προσπάθεια να παρακαμφθεί το «Πλαίσιο Γκουτέρες», προκειμένου η Τουρκία να ξεφύγει από την αποδοχή ότι δεν θα κηδεμονεύει την Κύπρο και μετά τη λύση είτε με εγγυήσεις-επεμβατικά δικαιώματα είτε με στρατιωτική παρουσία.

Μέρος αυτής της προσπάθειας αποτελεί και η συστηματική προπαγάνδα της τουρκοκυπριακής πλευράς να εμφανίσει το Κυπριακό ως ζήτημα «πολιτικής ισότητας», αποσιωπώντας τις άλλες «παραμέτρους Γκουτέρες» και υποσκάπτοντας το «κεκτημένο του Κραν Μοντανά». Ετσι προβάλλει αξιώσεις που στο όνομα της «πολιτικής ισότητας» οδηγούν και πέραν της κοινής «αριθμητικής εξίσωσης» σε πλήρη έλεγχο της διακυβέρνησης από την τουρκοκυπριακή πλευρά. Κατά καιρούς δε εκδηλώνονται απόπειρες να εμπλακεί στη διαπραγμάτευση και θέμα «συνδιαχείρισης της ενέργειας».

Γι’ αυτούς τους λόγους και ενώ συνεχίζονται οι πρωτοβουλίες του Προέδρου της Δημοκρατίας για επανέναρξη των διαπραγματεύσεων και αξιοποίηση της προόδου, τόσο τυχόν κρίσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας των ΗΕ αυτές τις μέρες, όσο και η επερχόμενη περίοδος θεωρείται κρίσιμη.

Ο Πρόδρομος Προδρόμου είναι κυβερνητικός εκπρόσωπος της Κυπριακής Δημοκρατίας