Ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα

Το ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα αποτελεί το συχνότερο πρωτοπαθές νεόπλασμα του ήπατος. Αποτελεί πολύ συχνή νεοπλασία και μάλιστα είναι η τέταρτη συχνότερη αιτία θανάτου από καρκίνο επειδή μέχρι προσφάτως δεν υπήρχαν αποτελεσματικές συστηματικές θεραπευτικές αγωγές.

Η εμφάνιση ηπατοκυτταρικού καρκινώματος σχετίζεται με την ύπαρξη υποκείμενης βλάβης του ήπατος, κυρίως ως αποτέλεσμα ηπατίτιδας Β και C ή/και αλκοολισμού. Η ανάπτυξη εμβολίου για την ηπατίτιδα Β αλλά και θεραπείας για την ηπατίτιδα C αναμένεται να μειώσει την επίπτωση της νόσου λόγω ηπατίτιδας στον ανεπτυγμένο κόσμο. Μεγάλο όμως μέρος του παγκόσμιου πληθυσμού δεν έχει πρόσβαση σε τέτοιες θεραπείες. Επιπλέον, η έξαρση της παχυσαρκίας στον ανεπτυγμένο αλλά και τον αναπτυσσόμενο κόσμο σχετίζεται με την εμφάνιση μη αλκοολικής αιτιολογίας λιπώδη νόσο του ήπατος που αναμένεται να αποτελέσει την πρώτη αιτία ανάπτυξης ηπατοκυτταρικού καρκινώματος στον Δυτικό κόσμο τα επόμενα χρόνια.

Τα τελευταία χρόνια βελτιώνεται διαρκώς η κατανόηση της μοριακής βιολογίας του ηπατοκυτταρικού καρκινώματος και πλέον έχουν αναγνωριστεί δύο διαφορετικές υποκατηγορίες της νόσου: ο πολλαπλασιαζόμενος τύπος και ο μη πολλαπλασιαζόμενος. Ο πρώτος απαντάται κυρίως σε ασθενείς με ηπατίτιδα Β, χαρακτηρίζεται από γονιδιακή αστάθεια και χαμηλή διαφοροποίηση και έχει φτωχή πρόγνωση. Ο μη πολλαπλασιαζόμενος χαρακτηρίζεται από μεταλλάξεις στο γονίδιο της Β-κατενίνης, απαντάται συνήθως σε ασθενείς με ηπατίτιδα C.

Μέχρι πρόσφατα, η θεραπεία του ηπατοκυτταρικού καρκινώματος περιοριζόταν σε τοπικούς χειρισμούς (χειρουργική εξαίρεση ή χημειοεμβολισμός) σε ασθενείς αρχικών σταδίων με βάση τον αλγόριθμο της κλινικής ήπατος της Βαρκελώνης. Σε λίγες περιπτώσεις, όπου η νόσος διαγιγνώσκεται σε αρχικό στάδιο, είναι δυνατή η ριζική χειρουργική αντιμετώπιση που μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα τη θεραπεία του ασθενούς. Τα τελευταία χρόνια έχει εξελιχθεί σημαντικά η συστηματική θεραπεία του ηπατοκυτταρικού καρκινώματος. Το πρώτο φάρμακο που εγκρίθηκε για το ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα ήταν ο αναστολέας των τυροσινικών κινασών σοραφενίμπη.

Τα τελευταία δύο χρόνια όμως άλλα τέσσερα φάρμακα έχουν αποδείξει την αποτελεσματικότητά τους σε αυτή τη νόσο σε μεγάλες μελέτες φάσης 3. Στην 1η γραμμή, η λενβατινίμπη είναι εναλλακτική θεραπεία της σοραφενίμπης, ενώ στη 2η γραμμή έχουν αποδείξει αποτελεσματικότητα έπειτα από αποτυχία της σοραφενίμπης, οι παράγοντες καμποζατινίμπη, ραμουσιρουμάμπη και ρεκοραφενίμπη. Σε αυτό το διαρκώς εξελισσόμενο πλαίσιο, η ανοσοθεραπεία απέδειξε κάποια αποτελεσματικότητα μετά την αποτυχία της σοραφενίμπης.