«Οχι στην αλλαγή συνόρων Σερβίας – Κοσόβου»

Ανγκελα Μέρκελ και Εμανουέλ Μακρόν πιέζουν τη Σερβία και το Κόσοβο να διευθετήσουν τις εδαφικές τους διαφορές. Πρόοδος στα Δυτικά Βαλκάνια μπορεί να υπάρξει μόνον όταν τα επιμέρους κράτη πάψουν να αλληλοϋπονομεύονται, είπε η γερμανίδα καγκελάριος πριν από τη χθεσινοβραδινή συνάντηση του Βερολίνου με τους ηγέτες των έξι χωρών των Δυτικών Βαλκανίων (Σερβία, Βοσνία και Ερζεγοβίνη, Μαυροβούνιο, Κόσοβο, Βόρεια Μακεδονία, Αλβανία), καθώς επίσης της Κροατίας και της Σλοβενίας. Ο Μακρόν τόνισε ότι δεν γίνονται υποδείξεις στη Σερβία και στο Κόσοβο για τον τρόπο που θα επιλύσουν τις διαφορές τους. Μακρόν και Μέρκελ χαρακτήρισαν «ενθαρρυντικό παράδειγμα» την επίλυση της διένεξης για το όνομα μεταξύ Ελλάδας και Βόρειας Μακεδονίας.

Για το Βερολίνο και το Παρίσι, η πρόσδεση των Δυτικών Βαλκανίων στην ΕΕ είναι η μόνη απάντηση στη διείσδυση της Κίνας και της Ρωσίας στην περιοχή. Πέτρα του σκανδάλου ωστόσο αποτελεί ένα σχέδιο ανταλλαγής εδαφών μεταξύ Σερβίας και Κοσόβου βάσει εθνικών κριτηρίων: σερβοκρατούμενες περιοχές στο Βόρειο Κόσοβο να περάσουν στη Σερβία και αλβανοκρατούμενες περιοχές της Νότιας Σερβίας να ενταχθούν στο Κόσοβο. Το Κόσοβο κήρυξε την ανεξαρτησία του το 2008 έπειτα από έναν σχεδόν δεκαετή εμφύλιο πόλεμο. Στο μεταξύ αναγνωρίστηκε από τις ΗΠΑ και πολλές χώρες της ΕΕ, αλλά όχι από τη Σερβία και τη Ρωσία, ενώ επέβαλε υψηλούς δασμούς στις εισαγωγές από τη Σερβία.

Το σχέδιο ανταλλαγής εδαφών προώθησαν ενεργά η ύπατη εκπρόσωπος Εξωτερικών της ΕΕ Φεντερίκα Μογκερίνι, ο επίτροπος Γιοχάνες Χαν, ο αμερικανός σύμβουλος ασφάλειας Τζον Μπόλτον, ο καγκελάριος της Αυστρίας Σεμπάστιαν Κουρτς, ο πρωθυπουργός της Ουγγαρίας Βίκτορ Ορμπαν. Η Ανγκελα Μέρκελ αντιτάχθηκε εξαρχής σθεναρά στην επαναχάραξη συνόρων. Το επιχείρημα είναι ότι θα ανοίξει ο ασκός του Αιόλου στα Βαλκάνια. Αντιπροτείνει ειδικό καθεστώς για το Βόρειο Κόσοβο, όπως η σερβική αυτοδιοικητική ομοσπονδία που συμφωνήθηκε μεταξύ Σέρβων και Κοσοβάρων το 2013, αλλά δεν εφαρμόστηκε. Η ιδέα της ανταλλαγής εδαφών προκάλεσε έντονη ανησυχία κυρίως στους Σέρβους του Νότιου Κοσόβου που φοβούνται την εθνική εκκαθάριση. Δημοσιεύματα στον γερμανικό Τύπο που επικαλούνται διπλωματικές πηγές σημείωναν χθες ότι και η Ουάσιγκτον στο μεταξύ παίρνει απόσταση από την ιδέα, εκτιμώντας ότι είναι προβληματική η υλοποίησή της.

Η αναγνώριση του Κοσόβου από το Βελιγράδι είναι το βασικό εμπόδιο στην πορεία ένταξης της Σερβίας στην ΕΕ. Υποστηρίζεται σε αυτό από τη Ρωσία, η οποία επίσης δεν αναγνωρίζει το Κόσοβο και έχει κάθε λόγο να διατηρείται ανοιχτή η διένεξη για να εμποδίζεται η ευρωπαϊκή πορεία της Σερβίας. Στο μεταξύ η ένταξη στην ΕΕ είναι όλο και λιγότερο δημοφιλής στους Σέρβους – όπως δείχνει δημοσκόπηση που έκανε το «Βαλκανικό Βαρόμετρο» του Συμβουλίου Συνεργασίας με έδρα το Σαράγεβο και δημοσίευσε χθες η «Φρανκφούρτερ Αλγκεμάινε Τσάιτουνγκ», μόνον το 29% των Σέρβων περιμένει κάτι θετικό οικονομικά από μια ένταξη στην ΕΕ, ενώ το 60% βλέπει την ένταξη αρνητικά ή αδιάφορα. Ανταπόκριση της εφημερίδας σημειώνει ότι ο σέρβος πρόεδρος Αλεξάνταρ Βούσιτς στηρίζεται αναφανδόν από λαϊκιστικά μίντια όπως η εφημερίδα «Informer» και το κανάλι Pink που προπαγανδίζουν συνεχώς ότι οι Siptari – απαξιωτικός χαρακτηρισμός για τους Αλβανούς – θα καταστρέψουν τη Σερβία, αλλά ευτυχώς θα τους εμποδίσει ο Πούτιν.