Οι θησαυροί που σώθηκαν, {LF}τα έργα {LF}που χάθηκαν

Tι κατάφερε να σωθεί από την Παναγία των Παρισίων μετά την καταστροφική πυρκαγιά που ξέσπασε το βράδυ της Δευτέρας; Ποιοι από τους θησαυρούς που φυλάσσονταν στο αριστούργημα της γοτθικής αρχιτεκτονικής καταβροχθίστηκαν από τις φλόγες – εκτός από το «βέλος» της οροφής – και ποια από τα ανυπολόγιστης αξίας έργα τέχνης που την κοσμούσαν κατάφεραν να μείνουν αλώβητα κι είναι εκείνα που θα βρουν προσωρινή στέγη στο Μουσείο του Λούβρου;

Ασφαλές είναι το σημαντικότερο – σύμφωνα με πολλούς – θρησκευτικό κειμήλιο που βρισκόταν στην Παναγία των Παρισίων, το Ακάνθινο Στεφάνι. Πρόκειται για τμήμα του στεφανιού που σύμφωνα με την παράδοση οι ρωμαίοι στρατιώτες φόρεσαν στο κεφάλι του Ιησού κατά την άνοδό του στον Γολγοθά. Μεταφέρθηκε στο Παρίσι από την Ιερουσαλήμ το 1238 από τον Λουδοβίκο Θ’ στο επί τούτου ανεγερθέν Αγιο Παρεκκλήσιο και το 1806 βρήκε τη θέση του στον ναό της Παναγίας και σε ειδική θήκη από χρυσό και ορεία κρύσταλλο. Προς το παρόν φιλοξενείται στο δημαρχείο του Παρισιού, αλλά θα μεταφερθεί στο Λούβρο όπως και οι υπόλοιποι θησαυροί.

Την ίδια καλή τύχη είχε και ο χιτώνας του Αγίου Λουδοβίκου – ένα λινό ένδυμα του 13ου αι. – που ανήκε στον μοναδικό γάλλο βασιλιά ο οποίος ανακηρύχθηκε άγιος, τον Λουδοβίκο Θ’, ο οποίος και έφερε στο Παρίσι το Ακάνθινο Στεφάνι. Νικητές, τέλος, στη μάχη με τις φλόγες αποδείχθηκαν και οι δύο κύριοι πύργοι του κωδωνοστασίου, παρά το γεγονός ότι η φωτιά κατέστρεψε μέρος του βόρειου, ενώ σε θαύμα αποδίδεται η σωτηρία των 16 χάλκινων γλυπτών της οροφής που απεικόνιζαν τους δώδεκα Αποστόλους και τους τέσσερις Ευαγγελιστές και τα οποία τοποθετήθηκαν στο μνημείο το 1860, κατά τη διάρκεια της επέκτασής του τον 19ο αι. Τα αγάλματα αυτά είχαν καθαιρεθεί λόγω των εργασιών αποκατάστασης μόλις μία εβδομάδα πριν και θα επέστρεφαν στη θέση τους το 2022.

Αρκετά ωστόσο είναι τα έργα των οποίων η τύχη, όσο τουλάχιστον γράφονταν αυτές οι γραμμές, δεν έχει αποσαφηνιστεί. Κι αυτό διότι καταστροφές δεν προκλήθηκαν μόνο από τις φλόγες, αλλά και από τις μεγάλες ποσότητες νερού που απαιτήθηκαν για να σβήσει η φωτιά. Κατά συνέπεια παραμένει άγνωστο τι έχει συμβεί με το εκκλησιαστικό όργανο της εκκλησίας με τους 8.000 αυλούς, ορισμένοι εκ των οποίων χρονολογούνται στα χρόνια της κατασκευής του, το 1403, καθώς ναι μεν θεωρείται ότι δεν επλήγη από τη φωτιά, δεν γνωρίζουν οι αρμόδιοι όμως αν έχει υποστεί φθορές από το νερό. Αβέβαιη είναι και η τύχη της μαρμάρινης Πιετά, έργου του 18ου αι. που δέσποζε στον βωμό, όπως και των εντυπωσιακών και ιδιαιτέρως χαρακτηριστικών κυκλικών βιτρό που κοσμούσαν τα παράθυρα της Παναγιάς των Παρισίων, τα οποία είναι έργα του 13ου αι. Υπάρχουν μαρτυρίες ότι το βιτρό της βόρειας πλευράς είναι άθικτο, ενώ για το δυτικό και το νότιο οι απόψεις διίστανται καθώς άλλοι υποστηρίζουν ότι το είδαν να καταρρέει μην αντέχοντας τις υψηλές θερμοκρασίες κι άλλοι ότι τελικώς έχει διασωθεί. Αξίζει να σημειωθεί ωστόσο ότι τα βιτρό, η διάμετρος των οποίων κυμαίνεται από 9,6 έως 19 μ. έχουν υποστεί σοβαρές φθορές στο παρελθόν κι έχουν ανακατασκευαστεί, με μόνο το νότιο να διατηρεί τμήματα από την αρχική περίοδο κατασκευής του τον 13ο αι.

Η φωτιά δεν μπόρεσε να αγγίξει τους μεγάλους πίνακες του 16ου και 17ου, γνωστούς ως Mays, οι οποίοι κοσμούσαν το εσωτερικό του ναού. Εκτιμάται, ωστόσο, ότι έχουν υποστεί φθορές από το νερό. Είναι έργα σπουδαίων ζωγράφων της εποχής τους κι απεικονίζουν σκηνές από τον βίο των Αποστόλων. Αποτέλεσαν δε δωρεά της συντεχνίας των χρυσοχόων  του Παρισιού από το 1630 έως το 1707. Από τους συνολικά 66 πίνακες, σε κοινή θέα ώς τη στιγμή της πυρκαγιάς βρίσκονταν οι 13. Τέλος δεν έχει ξεκαθαριστεί το τοπίο ούτε γύρω από την τύχη των 10 καμπανών της Παναγίας των Παρισίων, η παλαιότερη των οποίων κατασκευάστηκε τον 15ο αι. και ζυγίζει 13 τόνους.