«Χάθηκε η ψυχή του Παρισιού»

Η «ψυχή του Παρισιού», ο περίφημος καθεδρικός ναός της Παναγίας των Παρισίων, παραδόθηκε χθες στις φλόγες – ένα πλήγμα για τους Γάλλους αλλά και για την παγκόσμια πολιτιστική κληρονομιά.

Η φωτιά ξέσπασε στις 6.50 το βράδυ στη σοφίτα του καθεδρικού ναού, δηλαδή στη βάση του κωδωνοστασίου, και γρήγορα απλώθηκε σε όλο το καμπαναριό, μέχρι το «βέλος» στο οποίο κατέληγε η οροφή του, το οποίο κατέρρευσε. Λίγο αργότερα κατέρρευσε και η οροφή του ναού. Ενα τεράστιο σύννεφο καπνού που ήταν ορατό από μακριά υψώθηκε πάνω από το κέντρο του Παρισιού. Σύμφωνα με εκπρόσωπο, η φωτιά πιθανότατα ξέσπασε λόγω των έργων συντήρησης που γίνονταν εκεί. Η πυρκαγιά ξέσπασε 50 λεπτά αφότου είχε κλείσει ο ναός για τους επισκέπτες και αμέσως μόλις φάνηκαν οι πρώτοι καπνοί ισχυρές δυνάμεις της πυροσβεστικής έσπευσαν στην περιοχή.

Γύρω στα μεσάνυχτα και ενώ στη μάχη της κατάσβεσης είχαν πέσει 400 πυροσβέστες ο υπουργός Εσωτερικών ανακοίνωσε πως ο κυρίως ναός σώθηκε. Εγινε γνωστό πως ένας πυροσβέστης τραυματίστηκε.

«Ολη η χώρα είναι συγκινημένη. Η σκέψη μου βρίσκεται σε όλους τους καθολικούς και σε όλους τους Γάλλους. Οπως όλοι οι συμπατριώτες μας, θλίβομαι απόψε να βλέπω ένα κομμάτι μας να καίγεται» ήταν τα πρώτα λόγια του γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν, που ακύρωσε την προγραμματισμένη για το βράδυ ομιλία του σχετικά με τα αποτελέσματα της εθνικής διαβούλευσης, μιας ιδέας που πρότεινε αφότου ξεκίνησαν οι διαδηλώσεις του κινήματος των Κίτρινων Γιλέκων. Αργότερα ο πρόεδρος έσπευσε στον τόπο της καταστροφής.

Οι πυροσβέστες απομάκρυναν τον κόσμο γύρω από τον ναό, ενώ εκκενώθηκαν και κτίρια στην περιοχή. Κανείς δεν τραυματίστηκε, δήλωσε ο υφυπουργός Εσωτερικών Λοράν Νουνέζ. Εκπρόσωπος του ναού δήλωσε ότι τυλίχθηκε στις φλόγες όλος ο ξύλινος σκελετός, που χρονολογείται από τον 19ο αιώνα από τη μία πλευρά και από τον 13ο από την άλλη. «Ολα καίγονται, δεν θα απομείνει τίποτα» είπε ο Αντρέ Φινό.

Μετά την κατάρρευση του «βέλους» της εκκλησίας, ο αντιδήμαρχος Εμανουέλ Γκρεγκουάρ ενημέρωσε ότι ξεκίνησε μια «ιδιαίτερη αποστολή» για να σωθούν τα έργα τέχνης που φιλοξενούνται στον ναό.

«Τα πάντα καταρρέουν» δήλωνε αστυνομικός που βρισκόταν εκεί και οι ξένοι δημοσιογράφοι κατέγραψαν τη θλίψη του. Χιλιάδες πολίτες βγήκαν στους δρόμους παρακολουθώντας με δάκρυα στα μάτια την καταστροφή αυτού του εμβληματικού κτιρίου της γαλλικής πρωτεύουσας. Οπως περιγράφει η «Liberation», μια κάτοικος της περιοχής κοιτούσε την πυρκαγιά περίλυπη έχοντας βγει από το σπίτι με τη ρόμπα και τις παντόφλες της: «Μόλις το έμαθα. Με πήραν από το εξωτερικό να με ρωτήσουν τι συμβαίνει. Ηταν ατύχημα; Επίθεση; Πονάω να βλέπω αυτόν τον θησαυρό να καταστρέφεται. Χάθηκε η ψυχή του Παρισιού».

Η γαλλική τηλεόραση μετέδωσε πως η αστυνομία εξετάζει όλα τα ενδεχόμενα, όμως προς το παρόν αντιμετωπίζει το περιστατικό ως ατύχημα. Πάντως η εισαγγελία του Παρισιού ξεκίνησε έρευνα για τα αίτια της πυρκαγιάς. Ο καθεδρικός ναός, η κατασκευή του οποίου ξεκίνησε τον 12ο αιώνα, πρωταγωνιστεί στο κλασικό μυθιστόρημα του Βίκτωρος Ουγκώ «Η Παναγία των Παρισίων» – μια ιστορία για τον ναό, τον δύσμορφο κωδωνοκρούστη Κουασιμόδο και την Τσιγγάνα Εσμεράλδα. Ο γοτθικός ναός αποτελεί Μνημείο Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO.

Το καμπαναριό, με ύψος 93 μέτρα, αποτελούνταν από 500 τόνους ξύλου και 250 τόνους μολύβδου και είχε κατασκευαστεί στα μέσα του 19ου αιώνα. Μόλις την περασμένη εβδομάδα 16 αγάλματα που διακοσμούσαν τον ναό είχαν μεταφερθεί στα εργαστήρια με τη βοήθεια ενός τεράστιου γερανού για συντήρηση. Αυτή η «ιστορική» συντήρηση των χάλκινων αγαλμάτων αποτελούσε μέρος της ανακαίνισης του καμπαναριού της Notre Dame. Επί 10 ώρες ένας γερανός ύψους 100 μέτρων μετέφερε ένα ένα τα αγάλματα, που απεικόνιζαν τους 12 Αποστόλους και τα τέσσερα σύμβολα των Ευαγγελιστών. Τα αγάλματα βρίσκονταν γύρω από το κωδωνοστάσιο. Καθένα από αυτά έχει ύψος 3 μέτρων και ζυγίζει τουλάχιστον 250 κιλά.

Οι εργασίες συντήρησης στην Παναγία των Παρισίων ξεκίνησαν τον περασμένο Ιούλιο. Ο ναός δέχεται περισσότερους από 13 εκατομμύρια επισκέπτες κάθε χρόνο. Το σχέδιο συντήρησης που εκπονήθηκε προέβλεπε ότι τα έργα θα διαρκούσαν 20 χρόνια. Ομως, όταν ξεκίνησαν οι εργασίες, ο Πατρίκ Σοβέ, εφημέριος του καθεδρικού ναού, έδειχνε ανήσυχος. Το κράτος είχε δώσει 2,5 εκατομμύρια ευρώ για την ανακαίνιση, ποσό που δεν φαινόταν επαρκές. Εκείνος υπολόγιζε ότι για την πλήρη συντήρηση θα χρειάζονταν περισσότερα από 150 εκατομμύρια ευρώ.

Η δήμαρχος του Παρισιού Αν Ινταλγκό λίγο μετά το ξέσπασμα της φωτιάς ανακοίνωσε πως «η πυροσβεστική προσπαθεί να ελέγξει τις φλόγες αυτής της τρομερής πυρκαγιάς», ζητώντας «από όλους τους πολίτες να σεβαστούν την περίμετρο ασφαλείας».

Ο Στέφεν Ζάιμπερτ, εκπρόσωπος της γερμανίδας καγκελαρίου Ανγκελα Μέρκελ, έσπευσε να δηλώσει πως «αυτές οι φοβερές εικόνες της Παναγίας των Παρισίων στις φλόγες μάς πληγώνουν. Ο ναός αποτελεί σύμβολο της γαλλικής και της κοινής ευρωπαϊκής μας κουλτούρας. Οι σκέψεις μας βρίσκονται με τους γάλλους φίλους μας». Ο αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, σε μια κίνηση που προκάλεσε αντιδράσεις καθώς φάνηκε να ασκεί κριτική στον γάλλο ομόλογο (και άσπονδο φίλο του) Εμανουέλ Μακρόν, έγραψε στο Twitter λίγο αφότου έγινε γνωστή η πυρκαγιά: «Είναι φοβερό να παρακολουθούμε την τεράστια πυρκαγιά στον καθεδρικό ναό της Παναγίας των Παρισίων. Ισως θα έπρεπε να χρησιμοποιηθούν και ενάερια μέσα για να σβηστεί. Πρέπει να δράσουν γρήγορα!». Στο ερώτημα πάντως γιατί δεν πέταξαν τα πυροσβεστικά αεροσκάφη Καναντέρ, εκπρόσωπος της πυροσβεστικής ενημέρωσε πως τα αεροσκάφη αυτά ρίχνουν 6 τόνους νερού και υπήρχε φόβος ότι θα τραυματιστεί κάποιος άνθρωπος, αλλά και ότι θα καταστραφούν σημαντικά έργα τέχνης και μέρη του ναού.

Νοτρ Νταμ, ένα βιβλίο Iστορίας

Η Παναγία των Παρισίων άρχισε να κτίζεται το 1163 και οι εργασίες ολοκληρώθηκαν πάνω από έναν αιώνα αργότερα, το 1272. Η ιδέα ανήκε στον Μορίς ντε Σιλί, που χειροτονήθηκε επίσκοπος του Παρισιού το 1160 και αποφάσισε να δώσει στην πρωτεύουσα έναν καθεδρικό ναό αντάξιο της μεγαλύτερης πόλης της Γαλλίας. Εκείνος σκέφτηκε τον γοτθικό ρυθμό, εκείνος αποφάσισε να αφιερωθεί ο ναός στην Παναγία. Ο βασιλιάς Λουδοβίκος Ζ’, που ήταν συμμαθητής του, ενέκρινε το σχέδιο. Και όλοι οι τεχνίτες της πόλης (γλύπτες, ξυλουργοί, μαραγκοί, οικοδόμοι, υαλουργοί) εργάστηκαν αδιάκοπα υπό την καθοδήγηση έμπειρων αρχιτεκτόνων.

Εδώ συνέβησαν τόσο πολλά πολιτικά και θρησκευτικά γεγονότα, ώστε ο ιστορικός Ζιλ Μισελέ είπε πως «η Notre Dame είναι από μόνη της ένα βιβλίο ιστορίας». Το 1572, ο βασιλιάς Ερρίκος Δ’ παντρεύτηκε τη Μαργκερίτ ντε Βαλουά και 22 χρόνια αργότερα ασπάστηκε τον καθολικισμό. Το 1804, ο Πάπας Πίος Ζ’ έστεψε τον Ναπολέοντα αυτοκράτορα. Στο τέλος του Πρώτου και του Δεύτερου Παγκόσμιου Πολέμου έψαλαν εδώ οι πιστοί το Te Deum. O Πάπας Ιωάννης Παύλος Β’ επισκέφθηκε την εκκλησία δύο φορές, το 1980 και το 1997. Και το 2005, δεκάδες χιλιάδες πιστοί συγκεντρώθηκαν εδώ για να προσευχηθούν μετά τον θάνατο του Πάπα Ιωάννη Παύλου Β’ και να περιμένουν την ανακήρυξη του διαδόχου του, του Βενέδικτου ΙΣΤ’.