Εγγυητής των δικαιωμάτων

Ηταν πριν από σχεδόν 30 χρόνια, στις αρχές της δεκαετίας του 1990, όταν ο ακαδημαϊκός Νικόλαος Βαλτικός, ο οποίος είχε διατελέσει δικαστής στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ), είχε πει απευθυνόμενος προς τον τότε διδακτορικό φοιτητή Λίνο – Αλέξανδρο Σισιλιάνο, δείχνοντάς του την τήβεννο που φορούσε, πως θα έρθει και δική του σειρά να τη φορέσει.

Τα χρόνια που μεσολάβησαν τα λόγια του Νικόλαου Βαλτικού αποδείχθηκαν πέρα για πέρα προφητικά, καθώς ο διδακτορικός φοιτητής, όχι μόνο ακολούθησε τη δική του διαδρομή και φόρεσε την τήβεννο, αλλά πριν από λίγες μέρες ο Λίνος – Αλέξανδρος Σισιλιάνος πέρασε στην ιστορία ως ο πρώτος έλληνας πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου στα 60 χρόνια της λειτουργίας του κορυφαίου αυτού θεσμού.

Γυρίζοντας τον χρόνο πίσω, υπάρχει και μία ακόμα σκηνή μεταξύ του Λίνου – Αλέξανδρου Σισιλιάνου και του Νικόλαου Βαλτικού που ελάχιστοι γνωρίζουν. Κατά την υποστήριξη της διατριβής του προέδρου του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ο προκάτοχός του είχε πει – προφανώς χαριτολογώντας – πως δεν τη διάβασε με την ίδια ευχαρίστηση που είχε διαβάσει το έργο «Οσα παίρνει ο άνεμος», αλλά εξέφρασε την ελπίδα να μην την πάρει ο άνεμος. Και όπως, η Ιστορία έδειξε, όχι μόνο δεν την πήρε ο άνεμος, άλλα αποτέλεσε το στέρεο θεμέλιο μιας πολύ μεγάλης καριέρας.

Κατά την άσκηση των νέων του καθηκόντων, που θα αναλάβει σε λίγες μέρες, ο Λίνος – Αλέξανδρος Σισιλιάνος πιστεύει ότι θα καταφέρει να συνεχίσει τη βελτίωση των μεθόδων του Δικαστηρίου, καθώς και να βάλει τη δική του σφραγίδα στην περιφρούρηση του θεσμού που με πίστη υπηρετεί όλα τα χρόνια. Η επίσημη ανάληψη των καθηκόντων του αναμένεται να γίνει στις 5 Μαΐου 2019, ημέρα με ιδιαίτερα υψηλό συμβολισμό, αφού συμπίπτει με τα 70ά γενέθλια του Συμβουλίου της Ευρώπης.

Η είδηση ότι η Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου εξέλεξε τον Λίνο – Αλέξανδρο Σισιλιάνο στη θέση του προέδρου του Δικαστηρίου του Στρασβούργου, μόνο χαμόγελα χαράς έφερε στον νομικό και τον πολιτικό κόσμο της χώρας. Ο Λίνος – Αλέξανδρος Σισιλιάνος γεννήθηκε στην Αθήνα στις 9 Μαΐου 1960 και ανέλαβε για πρώτη φορά καθήκοντα δικαστή στο ΕΔΔΑ το έτος 2011. Ο νέος πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου είναι αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών. Είναι επίσης μέλος της Συγκλήτου της Ακαδημίας Διεθνούς Δικαίου της Χάγης, συνδεδεμένο μέλος του Ινστιτούτου Διεθνούς Δικαίου το οποίο συγκεντρώνει κορυφαίους διεθνολόγους από όλο τον κόσμο, καθώς και μέλος του Διαρκούς Διαιτητικού Δικαστηρίου που εδρεύει στη Χάγη. Εχει διατελέσει μέλος και αντιπρόεδρος της Επιτροπής του ΟΗΕ για την εξάλειψη των φυλετικών διακρίσεων, αντιπρόεδρος της Εθνικής Επιτροπής για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, αντιπρόεδρος του Διεθνούς Ινστιτούτου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, μέλος του εκτελεστικού συμβουλίου του Οργανισμού Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ, εμπειρογνώμων του Συμβουλίου της Ευρώπης, κ.λπ.

Εξίσου πλούσιο είναι και το επιστημονικό του έργο, το οποίο περιλαμβάνει μονογραφίες, άρθρα και μελέτες σε θέματα γενικού διεθνούς δικαίου, δικαιωμάτων του ανθρώπου και διεθνών οργανισμών.

Εκτός από την έδρα του Στρασβούργου, έχει περάσει από τις έδρες μεγάλων πανεπιστημιακών ιδρυμάτων. Συγκεκριμένα είναι καθηγητής Διεθνούς Δικαίου στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και έχει κληθεί να διδάξει σε ορισμένα από τα μεγαλύτερα πανεπιστήμια της Ευρώπης, όπως οι Νομικές Σχολές των Πανεπιστημίων της Σορβόννης, των Παρισίων ΙΙ, της Οξφόρδης, του Στρασβούργου, της Γενεύης, η Ακαδημία Διεθνούς Δικαίου της Χάγης, κ.ά.

Το ΕΔΔΑ, όπως είναι γνωστό, αποτελεί σε πανευρωπαϊκή κλίμακα τον σημαντικότερο εγγυητή των δικαιωμάτων του ανθρώπου. Εχει εκδώσει πάνω από 47.000 αποφάσεις που αφορούν συνολικά 47 χώρες με πληθυσμό πάνω από 830 εκατομμύρια. Ενώπιον του Δικαστηρίου εκκρεμούν σήμερα περίπου 60.000 προσφυγές που αφορούν ευρύτατο φάσμα θεματικών και άπτονται όλων των ατομικών και πολιτικών δικαιωμάτων, καθώς και καίριων ζητημάτων όπως η οικονομική κρίση, η τρομοκρατία, η ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης, η προσφυγική κρίση και οι ένοπλες συρράξεις στην Ευρώπη.

Μεταξύ αυτών εκκρεμούν επτά διακρατικές προσφυγές ως προς μείζονα ευρωπαϊκά ζητήματα, όπως επικαλούμενες παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Κριμαία, στην Ανατολική Ουκρανία, στη Γεωργία, κ.λπ.

Ειδικότερα για την Ελλάδα, το Δικαστήριο έχει εκδώσει πάνω από 1.000 αποφάσεις που αφορούν σειρά ζητημάτων όπως η εύρυθμη λειτουργία της Δικαιοσύνης, η κατάσταση στις φυλακές, η ελευθερία του Τύπου, το σύμφωνο συμβίωσης, η εφαρμογή του ισλαμικού νόμου (σαρία) στη Θράκη, η θρησκευτική ελευθερία, τα περιουσιακά δικαιώματα, η προσφυγική κρίση και τα ζητήματα κράτησης αλλοδαπών και προσφύγων στα hotspots, κ.λπ.

Με λίγα λόγια, οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα η Ευρώπη αντανακλούν στις υποθέσεις που φτάνουν ενώπιον του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Και αυτός είναι ένας τομέας, που πέραν πάσης αμφιβολίας γνωρίζει άριστα ο Λίνος – Αλέξανδρος Σισιλιάνος, ο οποίος ήταν και ο αγαπημένος ανιψιός μίας επίσης εμβληματικής προσωπικότητας στον χώρο της υπεράσπισης των δικαιωμάτων του ανθρώπου, της καθηγήτριας Αλίκης Γιωτοπούλου – Μαραγκοπούλου (σ.σ. ήταν αδελφή της μητέρας του Σισιλιάνου), η οποία υπήρξε και η πρώτη γυναίκα πρύτανης στην Ελλάδα.