Με δύναμη από τον άνθρωπο

Εχω προλάβει την εποχή του ενιαίου Γυμνασίου, τότε που, μετά την τρίτη τάξη, χωριζόμαστε σε Κλασικό και Πρακτικό ανάλογα με τις σπουδές που επρόκειτο να ακολουθήσουμε. Τα «κουτάκια» ήταν απολύτως καθορισμένα. Οι των «θετικών» επιστημών – λες και οι υπόλοιπες ήταν αρνητικές – αυτοί που θα ακολουθούσαν «εργαστηριακή κατεύθυνση» όπως, ατύπως, λέγαμε τότε εννοώντας αυτούς που θα έμπαιναν σε πανεπιστημιακά εργαστήρια, οι «μαθητές των αριθμών και των εξισώσεων» πήγαιναν στο Πρακτικό. Εμείς, οι «μαθητές των κειμένων», οι καλλιτεχνίζοντες και οι ονειροπόλοι, αυτοί που θέλαμε να ακολουθήσουμε τις ανθρωπιστικές επιστήμες, πηγαίναμε στο Κλασικό.

Πόσο ξεπερασμένοι και στενόμυαλοι μου φαίνονται σήμερα αυτοί οι διαχωρισμοί. Πόσο αφόρητα πληκτικοί και, στην ουσία τους, αντιπαιδαγωγικοί. Και πόσο δυναμιτίζουν το πρότυπο του «αναγεννησιακού ανθρώπου» – αυτού δηλαδή που η «βεντάλια» των γνώσεων και των ενδιαφερόντων του ακουμπά σε όλες τις επιστήμες – το οποίο, ακόμη και αν δεν μπορούμε να το φτάσουμε, καλό είναι να το βλέπουμε.

Ευτυχώς, όλα αυτά στις μέρες μας έχουν ξεπεραστεί. Και τα έχουν ξεπεράσει οι ίδιες οι επιστήμες. Δεν είναι μόνο ότι η βιολογία και η ιατρική καθώς και η γενετική (που είναι, ας πούμε, το «παιδί» των δύο προηγούμενων) βρίσκονται, τις τελευταίες δεκαετίες, στο κέντρο της παγκόσμιας επιστημονικής  έρευνας. Το καθοριστικό είναι ότι αυτού του είδους η έρευνα απαιτεί πλέον από τον ερευνητή να έχει χαρακτηριστικά κοινά, κατά κάποιον τρόπο, με του καλλιτέχνη. Φαντασία, δημιουργικότητα και επιθυμία να «σπάσει» τα δεδομένα και να «ερμηνεύσει» ως εφικτό το ανέφικτο. Με αυτήν την έννοια δεν μπορώ παρά να δω τα παιδιά μας που διακρίνονται σε τέτοιου είδους διεθνείς διαγωνισμούς ως «το ροκ του μέλλοντός μας» που έλεγε και ο Σαββόπουλος. Αλλά και να επισημάνω την ανθρωπιστική διάσταση επιστημών όπως η βιολογία και η ιατρική. Διότι, στην πραγματικότητα, αυτό που πυροδοτεί την εξέλιξή τους είναι ο υπαρξιακός φόβος του ανθρώπου για τον θάνατο.