Το εικονοστάσι

Μια φορά έτυχε να μιλήσω με τον Πέτρο Κόκκαλη. Στο καμαρίνι ενός αγαπητού μου φίλου, του Αντώνη Καφετζόπουλου, ύστερα από μια θεατρική παράσταση. Πρέπει να σας πω ότι τον βρήκα εξαιρετικά συμπαθητικό. Δεν είμαι τόσο naive ώστε να μη γνωρίζω ότι το να βρίσκεις κάποιον «εξαιρετικά συμπαθητικό» στην πολιτική δεν σημαίνει σχεδόν τίποτε, παρότι στην αληθινή ζωή – in real life, που λένε στα χωριά μας – σημαίνει σχεδόν τα πάντα. Θέλω να πω, στην καθημερινότητά μας προτιμούμε να κάνουμε παρέα με εκείνους που συμπαθούμε παρά με τους ομοϊδεάτες μας που αντιπαθούμε (ευχής έργον να συμπίπτουν· πλην, φευ, σπανίως συμπίπτουν). Αυτό το αξίωμα έχει τόσο καθολική εφαρμογή, σε σημείο που – ακόμη και στην πολιτική – να μας υποχρεώνει συχνά να κάνουμε τα «στραβά μάτια»: καταδικάζουμε πιο δύσκολα το παράπτωμα ενός αντιπάλου μας που συμπαθούμε και ρίχνουμε στην πυρά πιο εύκολα έναν ομόφρονά μας που αντιπαθούμε. Είτε μας αρέσει είτε όχι, έτσι δουλεύει ο ψυχισμός μας

Υπό ανάλογη οπτική γωνία, κωλύομαι να συμφιλιωθώ με την ιδέα ότι ο Πέτρος Κόκκαλης, επί σχεδόν μία πενταετία, ένιωθε αφόρητη δυσφορία και πάλευε με νύχια και με δόντια για να καταπιεί την αναγούλα του, όποτε καθόταν στον Πειραιά δίπλα-δίπλα με συντρόφους του από τον δημοτικό συνδυασμό του Γιάννη Μώραλη. Ακόμη και αν δεν ήταν piece of cake για κάποιον άλλον να τα βροντήξει, για τον Πέτρο Κόκκαλη δεν νομίζω ότι θα ήταν ιδιαίτερα ψυχοφθόρο. Εκτός και αν τους συμπαθούσε τόσο πολύ και, παρά τις αγεφύρωτες ιδεολογικές του διαφορές μαζί τους, δεν ήθελε να τους κακοκαρδίσει ή, έτι χειρότερα, παρά την αηδία που τον κατέκλυζε, ηδονιζόταν με τον νοσηρό συγχρωτισμό. Οπως θα μας έλεγε και ο Ευάγγελος Λεμπέσης, ελαφρά διαστρεβλωμένος: «Ποτέ μην υποτιμάτε τη σημασία των μαζοχιστών εν τω συγχρόνω βίω».

Επανέρχομαι στο καμαρίνι του Καφετζόπουλου. Ο Πέτρος Κόκκαλης μού έδωσε την εντύπωση ενός ανθρώπου ανεπιτήδευτου (με δεδομένο το βαρύ όνομα που κουβαλούσε στην καμπούρα του) και με γνήσια αίσθηση του χιούμορ. Επιπροσθέτως, καθώς μοίρα καλή τον ευλόγησε να γεννηθεί μέσα στα πλούτη, δεν μου φάνηκε για τύπος που θα υποχρεωνόταν στην οποιαδήποτε αβαρία προκειμένου να προστατεύσει ή να προμοτάρει τη δημόσιά του εικόνα. Ετσι είναι οι πλούσιοι, καλώς ή κακώς· μπορεί κάπου-κάπου να ενδίδουν στο παιχνίδι της γοητείας, αλλά δεν χαλάνε και τη ζαχαρένια τους εάν δεν τα καταφέρουν. Εάν είσαι πάμπλουτος και δεν είσαι cool, αγγίζεις τα όρια της διαστροφής. Δεύτερο αξίωμα αυτό. Ελπίζω να τα καταγράφετε, μην τα λέω τσάμπα.

Δεν σας κρύβω ότι ένιωσα μια μικρή απογοήτευση όταν διάβασα τη συνέντευξή του στη σαββατιάτικη «Εφημερίδα των Συντακτών». Η ενεργός πολιτική είναι ο πιο ξετσίπωτος χορηγός κοινοτοπιών στη ζωή μας, ο πιο χιουμοροκτόνος, αλλά και πάλι, όταν διαθέτεις τις καβάτζες του Κόκκαλη, δύσκολα καταφεύγεις σε κοινοτοπίες όπως «το πιο δεξιό πράγμα που έχω ψηφίσει είναι ΠΑΣΟΚ» ή «δεν επιλέγουμε ούτε τους γονείς, ούτε τους προγόνους μας, ούτε την τάξη μας». Τι θέλει να μας πει ο ποιητής; Οτι η ψήφος δεν είναι παρά μια υπεύθυνη δήλωση του Νόμου 105, άσχετη με τον υπόλοιπο βίο μας ή ότι, αν ήταν στο χέρι του να επιλέξει, θα δούλευε ολημερίς στην οικοδομή τραγουδώντας, όμοια με τον Παπαμιχαήλ στις «Διπλοπενιές»; Οχι. Μάλλον θέλει να μας πει ότι η ελληνική πολιτική σκηνή δεν είναι παρά μια ατέλειωτη σειρά από αριστερά και δεξιά εικονοστάσια και, όπως κάθε ευσεβής νεοφώτιστος πολιτικός, ανάβει και αυτός το κεράκι του.