Υπερφορολόγηση, υπερπλεονάσματα, παροχολογία γονατίζουν την οικονομία

Μια επιπλέον ποσοστιαία μονάδα αύξησης του ΑΕΠ είναι 1,7 φορές πιο πολύτιμη για τη μείωση του δημοσίου χρέους προς το ΑΕΠ, απ’ ό,τι μια επιπλέον μονάδα πρωτογενούς πλεονάσματος. Η διαπίστωση αυτή περιλαμβάνεται στην έκθεση της Τράπεζας της Ελλάδος, μέσω της οποίας ο πήχης της ανάπτυξης τοποθετείται φέτος στο 1,9% και εκπέμπεται σήμα κινδύνου με την απαρίθμηση μιας σειράς κινδύνων που καλλιεργούνται στο εσωτερικό σκηνικό ή ελλοχεύουν στο εξωτερικό.

Η κυβέρνηση μέχρι σήμερα παρουσιάζει συστηματική υπέρβαση των στόχων για πρωτογενή πλεονάσματα βάζοντας μαχαίρι στο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων σε καθεστώς υπερφορολόγησης και με συντήρηση ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων 2 δισ. ευρώ προς τους ιδιώτες. Οι επιλογές αυτές έχουν αποδειχθεί άκρως επιζήμιες για την ανάπτυξη.

Εννιά μήνες μετά την έξοδο της Ελλάδας από το πρόγραμμα χρηματοδότησης των Ευρωπαίων, ο ρυθμός ανάπτυξης παραμένει ασθενικός και οι δημοσιονομικές νάρκες ελλοχεύουν. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της ΤτΕ, ακόμα και η νεότερη πρόβλεψη για ρυθμό ανάπτυξης 1,9% όταν η κυβέρνηση συνεχίζει να προβλέπει επέκταση του ΑΕΠ με ρυθμό 2,5% τελεί υπό προϋποθέσεις, ενώ «για να καλυφθούν οι μεγάλες απώλειες που υπέστη η ελληνική οικονομία σε όρους προϊόντος και απασχόλησης, κατά τη μακρά περίοδο της ύφεσης, απαιτούνται ταχύτεροι ρυθμοί οικονομικής μεγέθυνσης».

Μια τέτοια προοπτική με τα σημερινά δεδομένα δεν διαφαίνεται στον ορίζοντα. Αντίθετα την ελληνική οικονομία περικυκλώνουν κίνδυνοι οι οποίοι συνδέονται με τον εκλογικό κύκλο, τις παροχές και τις καθυστερήσεις στις μεταρρυθμίσεις, τα πισωγυρίσματα, την υπερφορολόγηση και το ευμετάβλητο διεθνές περιβάλλον.

Ο υπ’ αριθμόν ένα κίνδυνος στο δημοσιονομικό πεδίο, τον οποίο η Τράπεζα της Ελλάδος έχει επισημαίνει αρκετούς μήνες νωρίτερα, συνδέεται με ενδεχόμενη καθολική εφαρμογή των αποφάσεων του ΣτΕ για αναδρομικά επί μνημονιακών περικοπών συντάξεων και δώρων στο Δημόσιο. Τον κίνδυνο αυτό επισήμανε ο Γιάννης Στουρνάρας στην ομιλία του κατά τη γενική συνέλευση των μετόχων της ΤτΕ, συμπληρώνοντας με νόημα: «Καθώς η χώρα εισέρχεται στον εκλογικό κύκλο, ενισχύονται οι κίνδυνοι επιβράδυνσης της μεταρρυθμιστικής προσπάθειας και δημοσιονομικής χαλάρωσης, με αποτέλεσμα να επιτείνεται η οικονομική αβεβαιότητα. Ελλοχεύει, συνεπώς, ο κίνδυνος ανατροπής της σημαντικής προόδου που έχει συντελεστεί μέχρι σήμερα».

Στην έκθεση επισημαίνονται οι θετικές εξελίξεις, όπως η υπέρβαση των δημοσιονομικών στόχων (αν και γίνεται αναφορά στην παράλληλη «θυσία» των επενδυτικών δαπανών) και οι πρόσφατες εκδόσεις πενταετών και δεκαετών ομολόγων.

Σημειώνεται όμως ότι η μόνιμη επιστροφή του ελληνικού Δημοσίου στις διεθνείς χρηματαγορές με βιώσιμους όρους αποτελεί τη σημαντικότερη πρόκληση στο άμεσο μέλλον, υπογραμμίζεται το υψηλό κόστος των εκδόσεων ελληνικών τίτλων (το σπρεντ των ελληνικών δεκαετών ομολόγων κοντά στις 400 μονάδες) και αναδεικνύεται σε υπ’ αριθμόν ένα πρόβλημα για τις προοπτικές της ελληνικής οικονομίας η επιτυχής και άμεση μείωση των κόκκινων δανείων.

Τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος δείχνουν ότι στο τέλος του 2018 τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια υποχώρησαν στα 81,8 δισ. ευρώ μειωμένα κατά περίπου 12,7 δισ. ευρώ σε σχέση με ένα χρόνο νωρίτερα. Το μεγαλύτερο μέρος της μείωσης αυτής πραγματοποιήθηκε μέσω πωλήσεων και διαγραφών κόκκινων δανείων. Ακόμα και εάν επιτευχθούν οι στόχοι μείωσής τους στο 21,2% των συνολικών δανείων το 2021 (από 45,4% σήμερα) και πάλι το ποσοστό αυτό θα είναι εξαπλάσιο του μέσου όρου της ευρωζώνης.