Ενας δημοφιλής κωμικός νίκησε στον πρώτο γύρο

Ο κωμικός Βολοντίμιρ Ζελένκσι επιβεβαίωσε τις δημοσκοπήσεις και κέρδισε στον πρώτο γύρο των προεδρικών εκλογών στην Ουκρανία. Το ποσοστό του, σύμφωνα με τα exit poll, έφτασε το 30,4%. Ο Ζελένσκι θα αναμετρηθεί στον δεύτερο γύρο της 21ης Απριλίου με τον απερχόμενο πρόεδρο Πέτρο Ποροσένκο, που έλαβε 17,8%. Η πρώην πρωθυπουργός και ηγέτιδα της Πορτοκαλί Επανάστασης του 2004, Γιούλια Τιμοσένκο, συγκέντρωσε το 14% των ψήφων.

O ηλικίας 41 ετών Ζελένσκι είναι ένας νεοφώτιστος πολιτικός, ο οποίος υποστηρίζεται από έναν από τους μεγαλύτερους επιχειρηματικούς κολοσσούς της χώρας. Ενδεχομένη νίκη του θα αποτελέσει την απόλυτη εφαρμογή της ρήσης του Οσκαρ Ουάιλντ «Η ζωή μιμείται την Τέχνη πολύ περισσότερο απ’ ό,τι η Τέχνη μιμείται τη ζωή», καθώς ο Ζελένσκι υποδύεται τον πρόεδρο της χώρας σε δημοφιλή τηλεοπτική σειρά. «Εκφράζει την έκδηλη ανάγκη για νέα πρόσωπα στην πολιτική και θα μπορούσε να επηρεάσει τα νέα μέλη του εκλογικού σώματος», λέει η οικονομική αναλύτρια του Economist, Ανιέζε Ορτολάνι.

Υπάρχουν πάντως και πολλοί Ουκρανοί, που στην επιτυχία του Ζελένσκι βλέπουν ακόμα ένα σημάδι ότι η χώρα τους έχει πιάσει πάτο. Ο δημοφιλής κωμικός προκάλεσε πολλές φορές συγκρίσεις με τον Ντόναλντ Τραμπ και το κίνημα των Πέντε Αστέρων στην Ιταλία, καθώς επέλεξε να στηρίξει την εκστρατεία του σε κωμικά σκετσάκια και χορευτικά εις βάρος των πολιτικών του αντιπάλων.

Πέντε χρόνια μετά το αιματοκύλισμα της πλατείας Μαϊντάν στο Κίεβο, που ανάγκασε τον τότε φιλορώσο πρόεδρο Βίκτορ Γιανουκόφσκι να διαφύγει στη Ρωσία, η Ουκρανία για μία ακόμα φορά βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι.  Η εμπιστοσύνη της κοινής γνώμης προς την κυβέρνηση έχει βυθιστεί σε ποσοστά κάτω του 10%, εν μέσω μίας επίμονης οικονομικής στασιμότητας και ευρείας διαφθοράς.  Αν και η οικονομία αναπτύσσεται με ρυθμό περίπου 3%, o πληθωρισμός πλησιάζει το 10%.  Εκτός Ουκρανίας, στις ειδήσεις που αφορούν τη χώρα, κυριαρχούν τίτλοι για την υποβόσκουσα διαμάχη της χώρας με τους στηριζόμενους από τη Ρωσία αυτονομιστές. Εντός της Ουκρανίας, όμως, ο μεγαλύτερος προβληματισμός είναι η δύσκολη οικονομική κατάσταση. «Ο κόσμος είναι φτωχός», λέει η Γιούλιγια Μπιντένκο, καθηγήτρια Πολιτικών Επιστημών στο Εθνικό Πανεπιστήμιο του Χαρκόβου. «Πίστευαν ότι οι μεταρρυθμίσεις θα ήταν γρήγορες και επαρκείς, αλλά δεν ήταν».

Ετσι, κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας, υποψήφιοι όπως η Τιμοσένκο υποσχέθηκαν στους απεγνωσμένους ψηφοφόρους τα πάντα. Από χαμηλότερους λογαριασμούς γκαζιού μέχρι δωρεάν παραχώρηση αγροτεμαχίων. Το 80% των Ουκρανών ενημερώνονται από την τηλεόραση, που όμως τελεί υπό την κυριαρχία των καναλιών που ανήκουν σε ολιγάρχες και προωθούν πολιτικούς της επιρροής τους. Πολλά δε από αυτά, συμπεριλαμβανομένων των δύο μεγαλύτερων , Ukraina και Inter, είναι φιλορωσικά.

«Η ανεξαρτησία των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης στην Ουκρανία είναι μία αυταπάτη», λέει η Λίντιγια Σταροντούμπτσεβα, επικεφαλής του τμήματος ΜΜΕ στο Εθνικό Πανεπιστήμιο του Χαρκόβου. Εν τω μεταξύ, τα ουκρανικά κοινωνικά δίκτυα βρίθουν από fake news, πολλά από τα οποία προέρχονται από τη Ρωσία, καθιστώντας, όπως αναφέρουν κοινωνικοί λειτουργοί,  ακόμα δυσκολότερη την «ορθή εκπαίδευση» των ψηφοφόρων.

Λίγοι όμως αντιλαμβάνονται κάτι τέτοιο, καθώς η Ουκρανία βρίσκεται πλέον υπό την εξουσία αυτού που αποκαλείται «ολιγαρχικός πλουραλισμός». «Κανείς δεν χρειάζεται εξυπνότερους ψηφοφόρους», λέει η Αλεξάντρα Σκούκινα, ιδρύτρια του οργανισμού Smart Media.

Μέσα σε ένα τέτοιο περιβάλλον και υπό το πρίσμα της πρόσφατης ιστορίας της Ουκρανίας ακόμα και κάποιοι από τους πιο ισχυρούς επιχειρηματίες προβληματίζονται ιδιαίτερα για το τι θα έρθει μετά τις εκλογές.  «Η βασική πρόκληση θα είναι να έχουμε εκλογές χωρίς εμφύλιο πολεμο», δήλωσε ο ουκρανός επιχειρηματικός μεγιστάνας, Ολεξάντρ Φέλντμαν.