Με βελόνα και κλωστή

Ο Βαγγέλης Κύρης υπήρξε ένας από τους βασικούς πρωταγωνιστές της ελληνικής φωτογραφίας στα ειδικά έντυπα της μόδας. Αργότερα, ύστερα από αμέτρητα στιγμιότυπα αισθητικοποιημένης παρουσίασης των τάσεων στα ανδρικά και γυναικεία ρούχα, ξεκίνησε να πειραματίζεται με αφηρημένες ιδέες και συγκεκριμένες ταξιδιωτικές εντυπώσεις. Ενα συνονθύλευμα εικόνων από όλη τη γη, που ξεκινά από την Ασία και την Αφρική για να φτάσει στην Ελλάδα, αποτελούν το υλικό των ιδιόμορφων πορτρέτων που παρουσιάζει αυτές τις μέρες (1-4 Απριλίου) στην έκθεση «A Voyage Within» στο κέντρο της πόλης στο κτίριο της Αμαλίας 36.

Τυπωμένες σε καμβά από βαμβάκι, οι φωτογραφίες που τραβάει ο Κύρης από τους  ιδιαίτερους τόπους και ανθρώπους από την Ασία, την Υεμένη, το Νεπάλ, το Κασμίρ και την Ελλάδα αποτελούν το πρώτο κεφάλαιο μιας καλλιτεχνικής και συναισθηματικής  συνάντησης. Οι εικόνες από τα ταξίδια του Βαγγέλη Κύρη περνάνε  στον φίλο και συνεργάτη του φωτογράφου τα τελευταία πέντε χρόνια, Ανατόλι Γκεοργκίεβ. Ο οποίος κέντησε στον καμβά  λεπτομέρειες και στοιχεία, δίνοντας «ασυνείδητα στα πορτρέτα ένα ζωντανό, τρίτο επίπεδο, ξεκλειδώνοντας έτσι καινούργιες, πολυεπίπεδες αναγνώσεις του ίδιου έργου, μέσα από την υφή», όπως σημειώνει η Ελένη Βασιλείου, με την οποία δούλεψαν μαζί στην Κύπρο την ιδέα του «A Voyage Within».

«Οι εικόνες μου δεν ακολούθησαν τις ρίζες της παράδοσης. Προτίμησα να κάνω μια ελεύθερη φωτογραφική απόδοση παρά να προσεγγίσω τη μέθοδο της εθνογραφικής απεικόνισης. Γι’ αυτό η δικιά μου γκέισα δεν παρουσιάζεται ως αυστηρό πρότυπο της γκέισας από την Ιαπωνία», λέει ο Βαγγέλης Κύρης.

Οσο για τον γεννημένο στη Βουλγαρία Ανατόλι Γκεοργκίεβ, πρώτα ήταν το κέντημα και στη συνέχεια ο χορός και η φωτογραφία που συμπλήρωσαν τον χάρτη των καλλιτεχνικών του αναζητήσεων. Η ιδέα του να κεντήσει άλλοτε λεπτομέρειες από τους τυπωμένους καμβάδες ή να τους εμπλουτίσει με  δικές του εικόνες ανακαλώντας από τη μνήμη του στιγμές ή λεπτομέρειες προσωπικών συμβάντων, θυμίζει στον θεατή την καταγωγή του ευρωπαϊκού κεντήματος. Μια πρακτική παρόμοια με τα μεσαιωνικά λευκά κεντήματα με ασπροκλωστή που ξεκίνησαν από τα μοναστήρια της Γερμανίας του 12ου αιώνα και εξαπλώθηκαν στην Ευρώπη του 16ου αιώνα.

Τα κεντήματα αυτά ήταν πολύ φτωχά για να γίνονται με μεταξωτές κλωστές και τα λινά υφάσματα που χρησίμευαν ως βάση του κεντήματος χρησιμοποιούνταν με φειδώ. H κλωστή του κεντήματος, με αρκετό πάχος,  πολύ πιο χονδρή από αυτή του υφάσματος, έδινε στο σχέδιο μια ιδιαίτερη εμφάνιση. Η ποικιλία των βελονιών που χρησιμοποιούνταν ήταν μικρή αλλά η εργασία γινόταν με πολλή τέχνη. Και η μαστοριά της κεντητικής φαινόταν  όχι μόνο στην όψη αλλά και στην επίσης φροντισμένη πίσω πλευρά του υφάσματος. Τα ασπροκεντήματα εμφανίζονται από τον 12ο αιώνα αρχικά για εκκλησιαστική χρήση. Τα μεγάλων διαστάσεων χρησιμοποιήθηκαν ως καλύμματα της αγίας τράπεζας, ή κουρτίνες της Σαρακοστής. Εως τον 14o αιώνα είχαν αποκλειστικά θρησκευτικά θέματα, ενώ αργότερα εμφανίζονται και θέματα κοσμικά. Τον 16o αιώνα διαδίδονται σε όλη την Ευρώπη. Οι άχρονες εικόνες του σημερινού κοινού πρότζεκτ «A Voyage Within» προσθέτουν ένα ακόμη συστατικό στη  χειροτεχνία τους. Η εμπειρία του ταξιδιού εκπέμπει απτικά και όχι μόνο οπτικά ερεθίσματα χάρη στην ανάγλυφη υφή του κεντήματος.