Ερχεται το άτακτο Brexit

Περισσότερο πιθανό από ποτέ θεωρεί το άτακτο Brexit η ΕΕ – αυτό ήταν το συμπέρασμα των συζητήσεων που είχαν χθες οι απεσταλμένοι των 27 στις Βρυξέλλες. Γιατί καμία από τις οκτώ προτάσεις για τη συνέχεια που τέθηκαν το βράδυ της Πέμπτης σε ενδεικτική ψηφοφορία στη Βουλή των Κοινοτήτων δεν κατόρθωσε να εξασφαλίσει την πλειοψηφία. Και το χάος συνεχίζεται. Η δέσμευση της Τερίζα Μέι να παραιτηθεί προτού ξεκινήσει το επόμενο στάδιο των διαπραγματεύσεων για το Brexit δεν ήταν, όπως αποδεικνύεται, αρκετή ώστε να εξασφαλίσει την απαραίτητη στήριξη για τη Συμφωνία Αποχώρησης, που περιγράφει τους όρους του διαζυγίου, και τη σαφώς πιο σύντομη Πολιτική Διακήρυξη που τη συνοδεύει, για τις μελλοντικές σχέσεις ΕΕ – Βρετανίας. Η βρετανίδα πρωθυπουργός επιστράτευσε ένα νέο τέχνασμα: φέρνει σήμερα – την ημέρα για την οποία είχε αρχικά προβλεφθεί το Brexit… – στο βρετανικό Κοινοβούλιο μόνο τη Συμφωνία Αποχώρησης, χωρίς την Πολιτική Διακήρυξη.

Το Brexit παραπέμπει άλλοτε σε σκληρή παρτίδα πόκερ και άλλοτε σε σπαζοκεφαλιά: εν προκειμένω ισχύει ξεκάθαρα το δεύτερο. Τρεις μοιάζουν να είναι οι λόγοι που έκαναν την κυβέρνηση Μέι να πάρει χθες το απόγευμα αυτή την απόφαση, να χωρίσει το «πακέτο» για το Brexit που έχει συμφωνηθεί με την ΕΕ στα δύο. Ο πρώτος ήταν να παρακάμψει το βέτο του θρυλικού πια speaker, του προέδρου της βρετανικής Βουλής Τζον Μπέρκοου, που είχε ξεκαθαρίσει επανειλημμένως πως δεν επρόκειτο να δεχθεί τρίτη ψηφοφορία επί της ίδιας πρότασης, μετά την καταψήφισή της με 230 ψήφους στις 15 Ιανουαρίου και με 149 ψήφους στις 12 Μαρτίου. Πράγματι, ο Μπέρκοου αποφάνθηκε χθες πως «αυτή η πρόταση είναι νέα, ουσιαστικά διαφορετική και σύμφωνη με τις αξιώσεις της απόφασής μου».

Ο δεύτερος λόγος είναι η πεποίθηση της βρετανικής κυβέρνησης πως αν κερδίσει τη σημερινή ψηφοφορία, θα έχει ικανοποιήσει τους όρους που έθεσε η ΕΕ στις 21 Μαρτίου, στη διάρκεια της Συνόδου Κορυφής, ώστε να παραταθεί το Brexit έως τις 22 Μαΐου. Η ΕΕ είχε πράγματι θέσει ως όρο για τη μετάθεση του Brexit στα τέλη Μαΐου την ψήφιση της Συμφωνίας Αποχώρησης αυτή την εβδομάδα. Σε αντίθετη περίπτωση, είχε αποφανθεί πως το Brexit θα μετετίθετο για τις 12 Απριλίου, εκτός αν η Βρετανία ζητούσε μέχρι τότε μεγαλύτερη παράταση, δεχόμενη παράλληλα να συμμετάσχει στις ευρωεκλογές του Μαΐου. Η βρετανική κυβέρνηση αναγνωρίζει βέβαια πως, προκειμένου να πληρωθούν τα κριτήρια της βρετανικής νομοθεσίας και να επικυρωθεί επισήμως το πακέτο της εξόδου, θα πρέπει να εξασφαλίσει κοινοβουλευτική έγκριση και για την Πολιτική Διακήρυξη. Παραπέμπει όμως αυτή την ψηφοφορία στο μέλλον. Αρκετοί Εργατικοί βουλευτές αμφισβητούν ήδη τη νομιμότητα αυτού που προσπαθεί να κάνει. «Νόμιμο είναι» εκτίμησε χθες ο βρετανός γενικός εισαγγελέας Τζέφρι Κοξ, δεσμευόμενος να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες σήμερα. Ο Εργατικός Χίλαρι Μπεν τού έθεσε ακόμα ένα ερώτημα: αν η Συμφωνία Αποχώρησης περάσει σήμερα και η Βρετανία πάρει παράταση του άρθρου 50 για τις 22 Μαΐου, μέχρι τότε δεν θα έχει χάσει πια τη δυνατότητα να ζητήσει μεγαλύτερη παράταση, μιας και η διορία για αυτό είναι η 12η Απριλίου;

Το πιο κρίσιμο ερώτημα από όλα βέβαια είναι αν η Συμφωνία Αποχώρησης θα περάσει στην τρίτη της προσπάθεια, χωρίς την Πολιτική Διακήρυξη, από τη βρετανική Βουλή. Αυτός μοιάζει να ήταν ο τρίτος λόγος της απόφασης της Μέι: ελπίζει πως θα πείσει έτσι βουλευτές από άλλα κόμματα, και πρωτίστως από τους Εργατικούς, να την ψηφίσουν, μιας και οι περισσότερες διαφωνίες τους αφορούν την Πολιτική Διακήρυξη. Αλλά οι Εργατικοί το απέκλεισαν. Με το backstop να περιλαμβάνεται στη Συμφωνία Αποχώρησης, το βορειοϊρλανδικό DUP είναι ούτως ή άλλως άτεγκτο: θα ψηφίσει «κατά». Και ορισμένοι σκληροπυρηνικοί όσο και σκληροπυρηνικοί Brexiteers που φάνηκαν να δελεάζονται μετά τη δέσμευση της Μέι να παραιτηθεί το καλοκαίρι, φάνηκαν χθες να αναθεωρούν: ο Μπόρις Τζόνσον, για παράδειγμα. «Η Συμφωνία είναι ούτως ή άλλως νεκρή» δήλωσε χθες.

Η απόφαση τα άλλαξε όλα

Εναν δεύτερο γύρο ενδεικτικών ψηφοφοριών για το Brexit προγραμμάτιζε η Βουλή των Κοινοτήτων αφού απέρριψε προχθές και τις οκτώ προτάσεις που είχαν τεθεί σε ψηφοφορία, από την αποχώρηση χωρίς συμφωνία μέχρι την ανάκληση του άρθρου 50. Ολα όμως άλλαξαν μετά την απόφαση της Τερίζα Μέι να φέρει σήμερα προς ψήφιση τη Συμφωνία Αποχώρησης, έστω και χωρίς την Πολιτική Διακήρυξη. Μπορεί βέβαια να αλλάξουν εκ νέου αν η Συμφωνία καταψηφιστεί.