Η στροφή του Ερντογάν

Καθώς πλησιάζουν οι δημοτικές εκλογές στις 31 Μαρτίου, ο τούρκος πρόεδρος έχει υψώσει απότομα τους τόνους, απειλώντας για πρώτη φορά ότι μπορεί να μετατρέψει την Αγία Σοφία σε τζαμί.

Η απειλή αυτή, που ακούστηκε για πρώτη φορά σε συνέντευξη στο ισλαμιστικό κανάλι TGRT την περασμένη Κυριακή, ανέτρεψε τη θέση που είχε ο ίδιος ο κ. Ερντογάν. «Δεν είναι τόσο απίθανο. Μπορεί και να αλλάξουμε το όνομα σε τζαμί της Αγίας Σοφίας» είπε. «Δεν είναι περίεργη πρόταση. Το τζαμί έγινε μουσείο το 1935. Μπορεί να κάνουμε ένα βήμα πίσω και να το αλλάξουμε αυτό» υπογράμμισε αφήνοντας έκπληκτους τους πάντες για την αλλαγή στάσης. Ηταν μια απροσδόκητη στροφή καθώς πριν από δύο εβδομάδες, σε παρόμοια πρόταση, είχε τονίσει: «Ας γεμίσουν πρώτα τα καινούργια τζαμιά». Φαίνεται ότι για την αλλαγή καθοριστικό ρόλο έπαιξαν ειδικά οι διαδηλώσεις του Anadolu Gençlik Dernegi (γνωστού ως Gümüshanevi Dergahi), που ανήκει στην αδελφότητα των Νακσιμπεντί, στην οποία ανήκει και ο κ. Ερντογάν.

Ο πρόεδρος είχε πλήρη αίσθηση της σημασίας της Αγίας Σοφίας και χρόνια τώρα, σιωπηλά, είχε βάλει βέτο σε όλες τις σχετικές προτάσεις που είχαν γίνει από τους συντηρητικούς και τους ισλαμιστές. Για χρόνια είχε επιμείνει στην αρνητική του στάση. Ηδη δύο σπουδαίες εκκλησίες, η Αγία Σοφία στην Τραπεζούντα με μοναδικές εικόνες και η Αγία Σοφία στη Νίκαια είχαν μετατραπεί σε τζαμιά εδώ και δεκαετίες. Ακόμα και πριν έρθει ο ίδιος στην εξουσία με το ισλαμιστικό ΑΚΡ, η μετατροπή της Αγίας Σοφίας σε τζαμί ήταν πάγια απαίτηση των συντηρητικών κύκλων.

Κατά παράδοξο τρόπο, το μακελειό στο Κράισττσερτς της Νέας Ζηλανδίας, που στοίχισε τη ζωή σε 50 μουσουλμάνους, έμπλεξε περίεργα την Αγία Σοφία στο σκηνικό. Το μανιφέστο του τρομοκράτη Μπρέντον Τάραντ ότι «η Αγία Σοφία θα απελευθερωθεί από τους μιναρέδες και η Κωνσταντινούπολη θα ξαναγίνει χριστιανική» ήταν μια προσβολή κατά της Τουρκίας αλλά και του ίδιου του Ερντογάν. Αυτές οι δηλώσεις του Τάραντ ήρθαν μετά την απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που ανάμεσα στα θέματα ένταξης Τουρκίας – ΕΕ, είχε βέτο κατά οποιασδήποτε προσπάθειας μετατροπής της Αγίας Σοφίας σε τζαμί. Το γεγονός ότι είχε υποκινηθεί από τους έλληνες ευρωβουλευτές είχε εκνευρίσει τους τούρκους ισλαμιστές.

Το θέμα πήρε επιπλέον διαστάσεις όταν την περασμένη εβδομάδα ο Γιαρ Νετανιάχου, γιος του ισραηλινού πρωθυπουργού, έγραψε στο Twitter ότι «η Ιστανμπούλ ονομάζεται Κωνσταντινούπολη! Ηταν η πρωτεύουσα και το κέντρο της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας». Αυτά τα μηνύματα ερμηνεύθηκαν από ακροδεξιές οργανώσεις που είναι βαθιά συντηρητικές και ισλαμιστικές ως η φωνή της Δύσης. Ολα αυτά διογκώθηκαν σε ένα παραλήρημα εθνικισμού. Οπως έγραψε και η φιλοκυβερνητική «Γενί Σαφάκ» για το μακελειό: «Μπορεί να χάθηκαν ζωές, αλλά το όπλο ήταν στραμμένο εναντίον της Τουρκίας».

Η Κατερίνα Μυστακίδου είναι αναπληρώτρια καθηγήτρια στη Σχολή Δημοσιογραφίας και ΜΜΕ του ΑΠΘ