Πολλά τα κοινά ανάμεσα στις αεροπορικές τραγωδίες

Ολο και μεγαλυτερη πίεση δέχεται η μεγαλύτερη εταιρεία κατασκευής αεροσκαφών στον κόσμο καθώς αναδεικνύονται πολλά κοινά μεταξύ των δύο αεροπορικών καταστροφών στην Αιθιοπία και την Ινδονησία με Boeing 737 MAX 8 που στοίχισαν τη ζωή σε 345 άτομα μέσα σε 5 μήνες. Τα Βoeing 737 είναι από τους πιο δημοφιλείς τύπους παγκοσμίως – κάθε 1,5 δευτερόλεπτο ένα τέτοιο σκάφος απογειώνεται σε προσγειώνεται σε κάποιο αεροδρόμιο του πλανήτη μας. Πλέον οι επιβάτες και οι αεροπορικές εταιρείες δικαιολογημένα φοβούνται – η Boeing βρίσκεται μπροστά στην πιο δύσκολη κρίση στην ιστορία της. Και τα δύο αεροσκάφη ήταν MAX 8 και συνετρίβησαν μερικά λεπτά μετά την απογείωσή τους με τους πιλότους να αναφέρουν στους πύργους ελέγχου προβλήματα στην πτήση. Στο μικροσκόπιο βρίσκεται ένα νέο αυτοματοποιημένο σύστημα στα μοντέλα ΜΑΧ που οδηγεί τη μύτη του σκάφους προς τα κάτω για να αποφευχθεί η δυσλειτουργία του συστήματος σταθεροποίησης. Οι ειδικοί αναρωτιούνται πόσο ενδελεχώς είχε δοκιμαστεί το σύστημα και πόσο καλά είχαν εκπαιδευθεί σε αυτό οι πιλότοι όταν οι αεροπορικές εταιρείες αγόρασαν τα νέα αεροπλάνα.

Και υπάρχει κάτι ακόμα πιο ανησυχητικό: Καθώς οι πιλότοι στις δύο μοιραίες πτήσεις πάλευαν για να πάρουν τον έλεγχο του αεροσκάφους, δεν είχαν δύο κρίσιμα στοιχεία για την ασφάλεια στο πιλοτήριο. Ο κύριος λόγος: Η Boeing τα χρεώνει εξτρά.

Τόσο για την Boeing όσο και για τις άλλες εταιρείες κατασκευής αεροπλάνων, η πρακτική να χρεώνουν εξτρά για την αναβάθμιση των στάνταρ μοντέλων είναι πολύ κερδοφόρα. Κάποιες φορές τα προαιρετικά χαρακτηριστικά έχουν να κάνουν με την αισθητική και την άνεση, όπως τα καθίσματα της πρώτης θέσης, ο φωτισμός ή πρόσθετες τουαλέτες. Ομως άλλα αφορούν τις επικοινωνίες, τα συστήματα πλοήγησης ή ασφάλειας και είναι ουσιώδη για τις λειτουργίες του αεροσκάφους. Πολλές αεροπορικές εταιρείες, ιδιαίτερα εκείνες του χαμηλού κόστους όπως η Lion Air της Ινδονησίας επιλέγουν να μην τα αγοράζουν – και οι αρμόδιες Αρχές δεν τα απαιτούν.

Το 2013, όταν η Boeing άρχισε να πουλά τα 737 ΜΑΧ 8, μια εταιρεία θα μπορούσε να πληρώσει έως και 2 εκατομμύρια εξτρά για διάφορες επιλογές – δηλαδή 5% της τελικής τιμής του αεροσκάφους. Για παράδειγμα, η Boeing χρεώνει επιπλέον για εφεδρικό πυροσβεστικό σύστημα στον χώρο των αποσκευών. Ομως περιστατικά του παρελθόντος δείχνουν πως ένα πυροσβεστικό σύστημα ίσως δεν είναι αρκετό για να σβήσουν οι φλόγες που απειλούν όλο το σκάφος. Οι Aρχές στην Ιαπωνία απαιτούν από τις αεροπορικές εταιρείες να εγκαταστήσουν εφεδρικά συστήματα, στις ΗΠΑ όμως όχι. «Υπάρχουν τόσα πολλά που δεν θα πρέπει να είναι προαιρετικά αλλά οι αεροπορικές εταιρείες θέλουν να πάρουν τα πιο φθηνά αεροπλάνα που μπορούν», σχολιάζει ο Μαρκ Γκούντριχ δικηγόρος και πρώην πιλότος. «Και η Boeing μπορεί να πει: αν τα ήθελαν ας τα αγόραζαν».

Το παγκόσμιο βέτο στα ΜΑΧ ανάγκασε την Boeing να σταματήσει τις παραδόσεις του πιο δημοφιλούς της μοντέλο – 52 σκάφη Β737 παράγονται κάθε μήνα και το σχέδιο είναι να πουληθούν σε 5.100 ακόμα σε 57 χώρες έως το 2019. Ομως αυτό φαίνεται δύσκολο πια. Οπως και η όλη κατάσταση για την εταιρεία. Μια εταιρεία ο τζίρος της οποίας είναι μεγαλύτερος από την οικονομία του Ισημερινού και ίσος με της Βενεζουέλας ή του Λουξεμβούργου. Με ετήσια έσοδα που ξεπερνουν τα 100 δισεκατομμύρια δολλάρια – εκ των οποίων τα 60 δισ. από τους εμπορικούς στόλους. Το 1/4 των συμβολαίων που κλείνει παγκοσμίως η Boeing αφορά αεροσκάφη Β737.