Ο πρώτος κοκκινολαίμης

Η Εμιλι Ντίκινσον φοβόταν την άνοιξη. «Λες ότι η άνοιξη καθυστερεί», έγραψε σε μια φίλη της τον Μάιο του 1866. «Την κατηγορώ για το αντίθετο». Σε ένα ποίημά της, πάλι, ομολογούσε πόσο φοβόταν τον πρώτο κοκκινολαίμη. Εκεί, αλλά και σε άλλα ποιήματα, αποκαλούσε τον εαυτό της «Βασίλισσα του Γολγοθά». Τον ίδιο τίτλο είχε το δοκίμιο που έγραφε ο ποιητής Ράνταλ Τζάρελ όταν έπεσε σε ένα αυτοκίνητο στο Τσάπελ Χιλ της Βόρειας Καρολίνας, το 1965. Δεν ξεκαθαρίστηκε ποτέ αν ήταν δυστύχημα ή αυτοκτονία.

Τα θυμάται στο New York Review of Books ο Κρίστοφερ Μπένφι, ένας αμερικανός κριτικός λογοτεχνίας που φοβάται κι αυτός τον ερχομό της άνοιξης, όταν όλα λιώνουν εκτός από εμάς. «Μια σουβλιά είναι πιο έντονη την άνοιξη», γράφει σε ένα άλλο ποίημά της η Ντίκινσον, «σε αντίθεση με τα πράγματα που τραγουδούν».

Πώς έγινε και συμπίπτει η ημέρα της εαρινής ισημερίας με την Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης; Ηταν μια σκέψη της ποιήτριας Λύντιας Στεφάνου: η άνοιξη συνδυάζει το φως με το σκοτάδι, όπως η ποίηση συνδυάζει το φωτεινό πρόσωπο της αισιοδοξίας με το σκοτεινό πρόσωπο του πένθους. Η αρχική ιδέα όμως να θεσπιστεί Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης ανήκει στον βολιώτη ποιητή και πεζογράφο Μιχαήλ Μήτρα. Το 1997 το πρότεινε στην Εταιρεία Συγγραφέων, την επόμενη χρονιά η ημέρα αυτή γιορτάστηκε στο παλιό ταχυδρομείο της Πλατείας Κοτζιά, ενώ τον Οκτώβριο του 1999 η Γενική Διάσκεψη της UNESCO στο Παρίσι τής προσέδωσε παγκόσμιο χαρακτήρα.

Πριν από δεκαπέντε ημέρες ο Μήτρας αποχαιρέτησε τον μάταιο τούτο κόσμο. Τα «οπτικά ποιήματά» του, έγραφε ο Χάρης Βλαβιανός το 2008 στα «ΝΕΑ», στηρίζονται σε μια προβληματική που τροφοδοτήθηκε από διάφορα ριζοσπαστικά κινήματα του 20ού αιώνα (ντανταϊσμός/ υπερρεαλισμός), αλλά και από τους πειραματισμούς συγκεκριμένων ποιητών, όπως του Απολινέρ, του Μαλαρμέ και του Πάουντ. Να ένα παράδειγμα: «Η θάλασσα είναι πάντα μακριά/ πάντα μακριά η θάλασσα είναι/ μακριά η θάλασσα είναι πάντα/ είναι η θάλασσα πάντα μακριά/ η θάλασσα είναι πάντα μακριά/ είναι πάντα μακριά η θάλασσα/ πάντα είναι η θάλασσα μακριά/ μακριά είναι πάντα η θάλασσα/ η θάλασσα μακριά είναι πάντα/ μακριά πάντα είναι η θάλασσα/ είναι η θάλασσα πάντα μακριά».

Μας έπιασε η άνοιξη, είναι φανερό. Είναι κι η υπερπανσέληνος που σημειώθηκε τη νύχτα, λίγες ώρες μετά την εαρινή ισημερία. Είναι κι ένα άλλο ποίημα της Ντίκινσον για την άνοιξη, λιγότερο μαύρο, πιο ερωτικό, γεμάτο προσδοκία. Η Μύγα λέει στη Μέλισσα ότι την περιμένει να φανεί. «Γυρίσανε οι Βάτραχοι/ Και πιάσανε δουλειά/ Πίσω τα πιο πολλά Πουλιά/ Και το Τριφύλλι είναι ζεστό» (μετάφραση Ερρίκου Σοφρά, από το βιβλίο «44 Ποιήματα & 3 Γράμματα», εκδ. Το Ροδακιό).

Εκείνη αργεί, αλλά πού θα πάει, θα φτάσει, έλιωσαν πια τα χιόνια, φάνηκε το τριφύλλι. Πρέπει να ‘μαστε αισιόδοξοι.