Πώς μπορεί η Ευρώπη να αποφύγει τις κυρώσεις στο Ιράν

Η μονομερής απόσυρση των ΗΠΑ από τη συμφωνία του 2015 για τα πυρηνικά του Ιράν έχει φέρει σε δύσκολη θέση την Ευρώπη. Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις από την πλευρά τους παραμένουν προσηλωμένες στις οικονομικές σχέσεις με το Ιράν. Οι εταιρείες όμως που κάνουν εξαγωγές κινδυνεύουν με κυρώσεις από την κυβέρνηση Τραμπ. Για τον λόγο αυτό η Γαλλία, η Γερμανία και η Βρετανία έφτιαξαν μηχανισμό για να συνεχιστεί το εμπόριο με το Ιράν, τον Instex. Ενα μήνα μετά την υιοθέτησή του ο Instex έχει να επιδείξει μηδέν εμπόριο. Υπάρχουν, όμως, λύσεις.

Μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο οι ευρωπαϊκές χώρες έπρεπε να βασίζονται σε διμερείς μόνο συμφωνίες για το εμπόριο μεταξύ τους. Μέχρι το 1950, κατέστη σαφές ότι οι δυσκολίες που καταγράφηκαν στις εμπορικές συναλλαγές εμπόδισαν την ανάκαμψη της ευρωπαϊκής οικονομίας, προτρέποντας 18 ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να δημιουργήσουν την Ευρωπαϊκή Ενωση Πληρωμών (EPU). Ετσι η Ευρώπη μπόρεσε να προχωρήσει το εμπόριό της από διμερές σε πολυμερές επίπεδο.

Υπάρχει ευθεία αναλογία με το Instex. Τώρα το Ιράν θα είναι σε θέση να αντισταθμίσει τα ελλείμματα που θα έχει με κάποιες ευρωπαϊκές χώρες, χρησιμοποιώντας τα πλεονάσματα που έχει με άλλες. Θα είναι σε θέση να το πράξει χωρίς να βασίζεται στο δολάριο και χωρίς να χρειάζεται να πραγματοποιεί πληρωμές μέσω του διατραπεζικού συστήματος SWIFT που υπόκειται σε κυρώσεις των ΗΠΑ.

Με την έλευση του Ψυχρού Πολέμου, η κυβέρνηση του προέδρου Χάρι Τρούμαν και το Κογκρέσο των ΗΠΑ αναγνώρισαν τον επείγοντα χαρακτήρα της ευρωπαϊκής ανασυγκρότησης. Για τον σκοπό αυτό ενέκριναν τη χρήση από την EPU κεφαλαίων ύψους 350 εκατ. δολαρίων από τα χρήματα του σχεδίου Μάρσαλ.

Αυτή τη φορά, οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν πρόκειται να βοηθήσουν την Ευρώπη με το σχέδιο διευθέτησης των εμπορικών της σχέσεων, είτε υπάρχει νέος Ψυχρός Πόλεμος είτε όχι. Ομως σε αντίθεση με το 1950, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις σήμερα είναι ικανές να λειτουργούν μόνες τους χωρίς εξωτερική βοήθεια. Εχουν τα χρήματα. Μπορούν να διαχειριστούν την εκκαθάριση των συναλλαγών. Η ιστορία παρέχει καθοδήγηση για το πώς μπορεί αυτό να γίνει.