Ο φόρος έφερε λαθρεμπόριο

Αύξηση 20% με 30% στην τιμή των προϊόντων, φαινόμενα λαθρεμπορίου, παρεμπορίου και παράνομων εισαγωγών, με τα λαθραία προϊόντα να καταλαμβάνουν ήδη το 10% της αγοράς, αλλά και μείωση της κατανάλωσης έφερε η επιβολή του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στον καφέ, ο οποίος μετέτρεψε μια καθημερινή συνήθεια σε είδος πολυτελείας.

Οι επιχειρηματίες του κλάδου και η Ελληνική Ενωση Καφέ (ΕΕΚ) που εκπροσωπεί τις εταιρείες του κλάδου κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου υπογραμμίζοντας ότι η επιβολή του φόρου δημιούργησε παρεμπόριο σε μια αγορά στην οποία δεν υπήρχε, λέγοντας ότι το περιθώριο κέρδους για τους επιτήδειους είναι μεγάλο και προβλέποντας αύξηση του λαθρεμπορίου όσο ο φόρος θα παραμένει υψηλός. Μάλιστα, σύμφωνα με τα ευρήματα μελέτης της Nielsen που έγινε για λογαριασμό της Ελληνικής Ενωσης Καφέ, η επιβολή του ΕΦΚ στον καφέ οδήγησε σε υψηλή αύξηση τιμής από 10%-30%, έως και σε διπλασιασμό του κόστους της πρώτης ύλης, επηρεάζοντας σημαντικά τους επαγγελματίες του κλάδου. Οι μεγαλύτερες συνέπειες της μετακύλισης του φόρου παρατηρήθηκαν στο ράφι, δηλαδή στα καταστήματα λιανικής, με τις αυξήσεις να φτάνουν στο 23%. Μάλιστα, σύμφωνα με την έρευνα, οι αυξήσεις αυτές είναι ακόμη μεγαλύτερες στις πιο οικονομικές και διαδεδομένες κατηγορίες καφέ, όπως είναι ο ελληνικός καφές (30% αύξηση μέσης λιανικής τιμής πώλησης).

Επιπλέον από τη δημογραφική ανάλυση του προφίλ των καταναλωτών προκύπτει ότι το μέτρο επηρέασε σε μεγαλύτερο βαθμό τις ασθενέστερες κοινωνικοοικονομικές τάξεις, όπως είναι οι συνταξιούχοι και οι νέοι, ενώ εκτιμάται ότι η ετήσια επιβάρυνση ανά νοικοκυριό – σύμφωνα με τις καταναλώσεις – είναι στα 45 ευρώ.

Μάλιστα, η συνολική ζήτηση στον καφέ κινήθηκε με αρνητική ποσοστιαία μεταβολή της τάξης του -6,8% (στοιχεία για την περίοδο Αύγουστος 2015 – Δεκέμβριος 2016 Vs Ιανουάριος 2017 – Ιούνιος 2018) ως απόρροια της επιβολής του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στον καφέ, ενώ στο σύνολο του 2018 η μείωση του όγκου πωλήσεων σε σχέση με το 2017 άγγιξε το -1,9%.

Σε επίπεδο κατανάλωσης οι συνέπειες ήταν εξίσου εμφανείς, με τη μείωση να αγγίζει το πρώτο δίμηνο του 2018, σε σύγκριση με το αντίστοιχο του 2016, το 15% για το σύνολο του καφέ, ενώ είναι ακόμη μεγαλύτερη σε συγκεκριμένες κατηγορίες.

Την ίδια ώρα, πάντως, για το ελληνικό Δημόσιο η απόφαση να μετατρέψει σε είδος πολυτελείας μια καθημερινή συνήθεια των Ελλήνων αποδεικνύεται ιδιαίτερα προσοδοφόρα, αφού τα κρατικά έσοδα από τον καφέ διαμορφώθηκαν στα 90,4 εκατ. ευρώ το 2017 και στα 122,7 εκατ. ευρώ το 2018.

«Για δεύτερη συνεχή χρονιά εφαρμογής του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης και παρά το γεγονός ότι μέρος της επιβάρυνσης απορροφήθηκε από τις επιχειρήσεις, η κατανάλωση καφέ παρουσιάζει κάμψη, ενώ είχε θετική πορεία όλα τα προηγούμενα χρόνια. Ως Ελληνική Ενωση Καφέ θα συνεχίσουμε να εργαζόμαστε έχοντας ως κατεύθυνση την κατάργηση του μέτρου, πιστεύοντας ότι θα έχει θετικά αποτελέσματα με πολλαπλασιαστικό όφελος για την οικονομία, την αγορά, τις επιχειρήσεις και τους καταναλωτές» δήλωσε ο πρόεδρος της Ελληνικής Ενωσης Καφέ Γιάννος Μπενόπουλος.

Πρωταθλητές οι Ελληνες
Η Ελλάδα αποτελεί μία από τις χώρες με την υψηλότερη κατά κεφαλήν κατανάλωση καφέ στον κόσμο. Συγκεκριμένα, η κατανάλωση αγγίζει τις 510 κούπες καφέ ανά άτομο, που μεταφράζεται σε συνολική ετήσια κατανάλωση 5 δισ. κούπες, 40.000 τόνοι σε όγκο, με το 40% να καταναλώνεται εκτός σπιτιού και το 60% εντός σπιτιού. Η συνολική αξία της κατανάλωσης εντός σπιτιού ανέρχεται σε 400 εκατ. ευρώ, ενώ η ετήσια κατανάλωση εκτός σπιτιού στα 3 δισ. ευρώ.

Τέλος, βάσει των καταναλωτικών προτιμήσεων των Ελλήνων, ο ελληνικός καφές είναι η πρώτη επιλογή με 32%, ο στιγμιαίος με 30%, ενώ ακολουθούν ο εσπρέσο και ο φίλτρου με 28% και 10% αντίστοιχα (σύνολο κατανάλωσης εντός / εκτός σπιτιού).