Ο εκβιασμός της πρωθυπουργού «ζόμπι»

Θα επρόκειτο για έναν συγκινητικό αποχαιρετισμό. Η χθεσινοβραδινή προβολή της υπέροχης ανθολογίας ταινιών μικρού μήκους με τίτλο «Goodbye Europe», με θέμα τη ζωή κατοίκων του Λονδίνου που κατάγονται από την Ελλάδα και τις υπόλοιπες χώρες της ΕΕ, ήταν ένα κάλεσμα που απηύθυνε στους Βρετανούς η ξακουστή Εθνική Πινακοθήκη Προσωπογραφιών, δίπλα στην Πλατεία Τραφάλγκαρ, να πουν αντίο στην Ευρώπη που χάνουν. Τελικά, μπορεί να μη χρειαστεί.

Το Brexit δεν θα γίνει στις 29 Μαρτίου. Το πότε θα γίνει, παραμένει μυστήριο – και, πάντως, όχι κινηματογραφικό. Παρά τις απανωτές και εξευτελιστικές ήττες που υπέστη στη Βουλή, η Τερίζα Μέι μοιάζει να δικαιώνει τον χαρακτηρισμό του ζόμπι που της έχουν αποδώσει ο Τύπος και οι άσπονδοι πολιτικοί της φίλοι, συνεχίζοντας τις προσπάθειες να περάσει τη συμφωνία της. Η επόμενη προσπάθεια θα καταβληθεί την προσεχή εβδομάδα, οπότε η Βουλή των Κοινοτήτων θα ψηφίσει για τρίτη (!) φορά επί της ίδιας Συμφωνίας Αποχώρησης. Αν η συμφωνία υπερψηφιστεί, το Brexit θα γίνει στις 30 Ιουνίου (ώστε να υπάρχει χρόνος να περάσει η σχετική νομοθεσία από τη Βουλή) – τρεις μήνες μετά την προγραμματισμένη ημερομηνία και τρία χρόνια από την ημέρα που οι Βρετανοί ψήφισαν να εγκαταλείψουν την ΕΕ. Εάν καταψηφιστεί, η παράταση προβλέπεται αρκετά μακρύτερη και η κατάληξή της θα είναι εξαιρετικά αμφίβολη. Εκεί έγκειται και το (εκβιαστικό) δίλημμα που θέτει η Μέι, όχι στους Remainers αυτή τη φορά, αλλά στους Brexiteers βουλευτές των Τόρις: ψηφίστε τη συμφωνία μου ή ρισκάρετε μια μακρά αναβολή ή ακόμη και οριστική ακύρωση του Brexit.

Πώς φτάσαμε ώς εδώ; Την περασμένη Τρίτη, η Βουλή των Κοινοτήτων απέρριψε – για δεύτερη φορά μέσα σε οκτώ εβδομάδες – τη συμφωνία της Μέι, με αποτέλεσμα η έξοδος στις 29 Μαρτίου να βγει οριστικά από το τραπέζι. Την επομένη, οι βουλευτές απέκλεισαν, όπως αναμενόταν, το καταστροφικό ενδεχόμενο εξόδου χωρίς συμφωνία, ενώ προχθές το βράδυ άναψαν το πράσινο φως για να ζητήσει το Λονδίνο από τις Βρυξέλλες παράταση του άρθρου 50, δηλαδή αναβολή του Brexit. Η Μέι έχασε την ψηφοφορία της Τρίτης εξαιτίας της ανταρσίας δεκάδων Συντηρητικών βουλευτών που προωθούν το σκληρό Brexit, οι οποίοι συντάχθηκαν με τους 10 βουλευτές του βορειοϊρλανδικού Δημοκρατικού Ενωτικού Κόμματος (DUP) που στηρίζει την κυβέρνηση μειοψηφίας στη Βουλή. Ποιος άραγε θα φανταζόταν τον Μάρτιο του 2017, όταν η φαινομενικά πανίσχυρη τότε Μέι ενεργοποιούσε το άρθρο 50, ότι η τύχη του όλου εγχειρήματος θα βρισκόταν στα χέρια ενός μικρού βορειοϊρλανδικού κόμματος και μιας μειοψηφίας στην Κοινοβουλευτική Ομάδα των Τόρις; Σίγουρα όχι η ίδια η βρετανίδα πρωθυπουργός, η τραγική φιγούρα της οποίας εκλιπαρούσε την Τρίτη, με φωνή που μετά βίας έβγαινε, τους βουλευτές να ψηφίσουν τη συμφωνία της γιατί αλλιώς «κινδυνεύει να χαθεί το Brexit»…

Γιατί, όμως, οι Brexiteers δεν επέλεξαν το «σίγουρο Brexit» υπερψηφίζοντας τη συμφωνία; Κάποιοι υποστηρίζουν πως ελπίζουν ότι μπορούν ακόμη να μεθοδεύσουν μία έξοδο χωρίς συμφωνία. Αλλοι λένε ότι δεν νοιάζονται πραγματικά για το Brexit, αλλά το μόνο που τους ενδιαφέρει είναι να αναρριχηθούν στην ηγεσία των Τόρις. Μερικοί τους χαρακτηρίζουν, απλώς, ηλίθιους. Μάλλον θα αργήσουμε να μάθουμε τον πραγματικό λόγο. Προέχουν, άλλωστε, απαντήσεις σε πιο καυτά ερωτήματα, όπως ποια θα είναι η διάρκεια της αναβολής του Brexit, ποιος θα είναι ο λόγος που θα επικαλεστεί το Λονδίνο για να τη ζητήσει, εάν η ΕΕ θα αποδεχθεί το αίτημα και υπό ποιους όρους και, εάν, τελικά θα γίνει ή όχι το Brexit. «Το γεγονός ότι η Βουλή ψήφισε κατά της μη συμφωνίας και ζήτησε παράταση, δεν απομακρύνει το ενδεχόμενο της μη συμφωνίας από το τραπέζι. Απλώς αναβάλλει την όποια απόφαση. Το βασικό ερώτημα τώρα είναι πόσο θα διαρκέσει η παράταση που θα ζητήσει η βρετανική κυβέρνηση και, εάν αυτή υπερβεί τον Μάιο, αν η Βρετανία θα χρειαστεί να διεξαγάγει ευρωεκλογές», δήλωσε στα «ΝΕΑ» η Τζορτζίνα Ράιτ, ερευνήτρια θεμάτων Brexit στο Ινστιτούτο Διακυβέρνησης της Βρετανίας.

Ορισμένοι Remainers υπουργοί πιέζουν τη Μέι να αντιληφθεί, επιτέλους, ότι η συμφωνία της έχει πεθάνει και να επιδιώξει συναίνεση με τους Εργατικούς για ένα μαλακό Brexit – με κίνδυνο, όμως, να διασπαστεί το κόμμα της. Αλλοι της ζητούν να παραιτηθεί. Η ίδια, όμως, είναι αποφασισμένη να παίξει το τελευταίο της χαρτί, φέρνοντας για τρίτη φορά τη συμφωνία της στη Βουλή. Δημοσιεύματα αναφέρουν ότι αυτή τη φορά πολλοί Brexiteers αλλά και το DUP εξετάζουν σοβαρά το ενδεχόμενο να την υπερψηφίσουν, «για να μη χαθεί το Brexit». Αν, πάντως, καταψηφιστεί ξανά, όλα είναι πιθανά: εκλογές, μαλακό Brexit ή καθόλου Brexit έπειτα από νέο δημοψήφισμα.