Στον σωστό δρόμο το σχέδιο του νέου Ποινικού Κώδικα

Το σχέδιο του νέου Ποινικού Κώδικα δημιουργεί νέες συνθήκες στο δικαστηριακό τοπίο της ελληνικής δικαιοσύνης. Οι αντιδράσεις κατά των σχεδίων είναι αναμενόμενες σε μια συντηρητική κοινωνία που δύσκολα αλλάζει, όπως η ελληνική κοινωνία. Ομως θα πρέπει να καταλάβουμε όλοι μας ότι ο Ποινικός Κώδικας αλλά και ο Κώδικας Ποινικής Δικονομίας χρειάζονται αλλαγές και εξορθολογισμό.

Αναμφίβολα, παρά τις προσπάθειες της Επιτροπής στο σχέδιο υπάρχουν αστοχίες και προβλήματα. Π.χ. το ευνοϊκότερο καθεστώς για τους βομβιστές και για τις εκρήξεις δεν ήταν αναγκαίο σε μία εποχή που η τρομοκρατία αναγκάζει την κοινωνία σε αμυντική στάση. Ομως αυτά είναι ήσσονος σημασίας και μπορούν να λυθούν με βελτιώσεις του σχεδίου κάτι που είναι απολύτως εφικτό.

Εκτιμώ ότι το σχέδιο τόσο του Ποινικού Κώδικα όσο και του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας βρίσκονται στον σωστό δρόμο και είναι ένα βήμα προς τα μπροστά, ένα βήμα που χρειάζεται το ελληνικό νομικό σύστημα για τον εκσυγχρονισμό του. Εναρμονίζονται με τα σύγχρονα δεδομένα και με τις απαιτήσεις των διεθνών συμβάσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων αλλά και τη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.

Το σχέδιο του Ποινικού Κώδικα: Πρώτον εξορθολογίζει τις ποινές καταργώντας τις ακρότητες. Μειώνει τα πλαίσια των ποινών και τα περιθώρια επιμέτρησης των δικαστών. Μειώνει δηλαδή τη δυνατότητα αυθαιρεσίας των δικαστηρίων. Πιο συγκεκριμένα το πλαίσιο ποινής από πέντε έως 20 χρόνια για τα κακουργήματα δεν ισχύει πλέον. Ο δικαστής καλείται να επιμετρήσει ποινές μεταξύ πέντε έως 15 έτη, με συνηθέστερο πλαίσιο την επιλογή μεταξύ πέντε έως 10 ή 10 έως 15 χρόνια.

Στα κακουργήματα στις ποινές πρόσκαιρης κάθειρξης μπαίνει «ταβάνι» τα 15 χρόνια από τα 20 που υφίστανται με τον ισχύοντα ποινικό κώδικα. Επίσης, όπου προβλεπόταν ποινή ισόβιας κάθειρξης ως μοναδική ποινή πλέον υπάρχει και εναλλακτική λύση η πρόσκαιρη κάθειρξη 10-15 ετών. Ουσιαστικά δηλαδή καταργείται η μοναδικότητα της ποινής.

Δεύτερον γίνεται μια πολύ μεγάλη αλλαγή και καταργείται η μετατροπή της ποινής φυλάκισης σε χρηματική. Η μετατροπή αυτή ήταν πατέντα της ελληνικής νομοθεσίας και δεν υπήρχε πουθενά αλλού στον κόσμο. Πλέον οι ποινές είτε αναστέλλονται είτε μετατρέπονται σε κοινωφελή εργασία, κάτι που είναι μια σημαντική και ωφέλιμη για το κράτος και την κοινωνία αλλαγή. Επίσης τα πλημμελήματα διαιρούνται σε ελαφρά και βαριά. Σε όσα προβλέπονται ποινές φυλάκισης από τρία έως πέντε χρόνια η ποινή αυτή εκτελείται πλέον όπως γινόταν μέχρι σήμερα στα κακουργήματα. Δηλαδή ο καταδικασθείς οδηγείται στις φυλακές!

Τρίτον καταργείται ο νόμος 1608 / 1950. Ετσι, τα οικονομικά εγκλήματα κατά του Δημοσίου τιμωρούνται κατά κύριο λόγο με ποινές πρόσκαιρης κάθειρξης μέχρι 15 χρόνια. Η κατάργηση αυτή, η οποία ενσωματώνει τον παλιό νόμο ως επιβαρυντική περίπτωση στον καινούργιο ποινικό κώδικα, αποκαθιστά την λογική και εξαφανίζει την παραλογία αφού στα οικονομικά εγκλήματα κατά του ελληνικού Δημοσίου οι ποινές ήταν εξοντωτικές και μερικές φορές εξομοιώνονταν με ποινή διάπραξης ανθρωποκτονίας. Πλέον αυτού δεν υπάρχει πλέον ισότιμο προστατευτικό πλαίσιο με αυτό του Δημοσίου για τις τράπεζες, κάτι απόλυτα λογικό.

Ο Βασίλης Χειρδάρης είναι δικηγόρος