Γοητευτικοί εγκληματίες

«Μπήκε μέσα στο διαμέρισμα, άφησε λεκέδες αίματος στο χαλί. Και έπειτα έτρεξες στην κρεβατοκάμαρα. Σου επιτέθηκε. Ηταν η καταδίκη σου». Οι στίχοι από το «Smooth Criminal» ακούγονται διαφορετικά μετά το «Leaving Neverland». Κι αυτό γιατί, όσο μεγάλος φαν του Μάικλ Τζάκσον κι αν είσαι, δεν μπορείς να βγάλεις από το μυαλό σου τον Γουέιντ Ρόμπσον να διηγείται πώς, ύστερα από μια απόπειρα βιασμού, ο τραγουδιστής τού ζήτησε να καταστρέψει το ματωμένο εσώρουχο, έτσι ώστε να μην υπάρχουν αποδείξεις για όσα συνέβησαν. Ο Ρόμπσον τότε είχε ήδη καταθέσει μια φορά υπέρ του Τζάκσον για υπόθεση σεξουαλικής κακοποίησης ανηλίκου. Ο ίδιος ήταν θύμα του από επτά ετών.

Γιατί είναι τόσο δύσκολο να πιστέψουμε τις μαρτυρίες που γίνονται χωρίς τρεμάμενη φωνή και δάκρυα στα μάτια; Γιατί ψάχνουμε ακόμα για δικαιολογίες εκεί που δεν υπάρχουν; Ναι, ο Μάικλ Τζάκσον ήταν ο βασιλιάς της ποπ. Εγραψε ιστορία με την παρουσία του στη σκηνή, άλλαξε τη μουσική βιομηχανία και είχε φανατικούς θαυμαστές σ’ όλον τον κόσμο. Και, ναι, κατηγορείται για παιδεραστία. Το δεύτερο δεν αναιρεί το πρώτο και το πρώτο δεν δικαιολογεί το δεύτερο. Η σημασία του ντοκιμαντέρ που αποκαλύπτει τι πραγματικά συνέβαινε είναι ακόμα μεγαλύτερη στις ΗΠΑ: Η μαύρη κοινότητα χάνει ένα ακόμα ίνδαλμά της από καταγγελίες κακοποίησης. Δύο μόλις μήνες μετά τις παρόμοιες αποκαλύψεις για τον R Kelly και οκτώ μετά την καταδίκη του Μπιλ Κόσμπι, ο Μάικλ Τζάκσον αποκαθηλώνεται μετά θάνατον, χωρίς να μπορεί να υπερασπιστεί τον εαυτό του. Ενδεικτικό, ίσως, πως η ιστορία ενός ανθρώπου δεν έχει μόνο μια πλευρά και, κυρίως, δεν χτίζεται με βάση την πολιτική ορθότητα. Οπως πολλοί καλλιτέχνες πριν από αυτόν, ο Τζάκσον δεν ήταν άγιος. Για την ακρίβεια, ήταν το ακριβώς αντίθετο – ένας γοητευτικός εγκληματίας.

Από την άλλη, η ίδια πολιτική ορθότητα επιτάσσει σε ραδιοσταθμούς να σταματούν να παίζουν τα τραγούδια του, σε ταινίες να αλλάζουν σάουντρακ, σε θεατρικές παραστάσεις με θέμα τη ζωή του να αναβάλλονται. Ο διαχωρισμός ανάμεσα στον καλλιτέχνη και στο έργο του ποτέ δεν ήταν πιο δύσκολος. Απαγορεύεται, δηλαδή, να χορεύει κανείς υπό τους ήχους του «Thriller» ή του «Beat it»; Στην Αμερική δεν είναι λίγα τα τραγούδια του Τζάκσον που εκλαμβάνονται ως ομολογίες ενοχής. Οπως δεν είναι λίγοι εκείνοι που πιστεύουν πως το έργο επηρεάζεται βαθιά από τον καλλιτέχνη. Και άλλοι που νομίζουν πως, έστω και αργά, πρέπει, με κάποιον τρόπο, να πάρουν θέση υπέρ των θυμάτων. Για τον Ζαν Κοκτό, από την άλλη, ένας καλλιτέχνης δεν μπορεί να μιλήσει για την τέχνη του, όπως ένα φυτό δεν είναι σε θέση να μιλήσει για φυτολογία. Στην πραγματικότητα, η συζήτηση που ξεκινά εκ νέου είναι απίστευτα ελκυστική γιατί δεν έχει απάντηση. Αλλάζει κάτι στις ταινίες του Γούντι Αλεν αν όντως βίασε τη θετή κόρη του; Βλέπουμε αλλιώς τα γραπτά του Εζρα Πάουντ επειδή ο δημιουργός τους εξυμνούσε τον φασισμό; Ναι και όχι. Οχι και ναι. Είναι αυτή ακριβώς η σχέση που αφήνει τα θύματα των καλλιτεχνών δύο φορές απροστάτευτα μπροστά στην κοινή γνώμη – έρχονται αντιμέτωπα όχι μόνο με όσα τους συνέβησαν, αλλά και με την κληρονομιά του θύτη. Δεν φταίνε εκείνοι που βγήκαν μπροστά. Ακόμα κι αν είναι πια δύσκολο να ακούς το «Smooth Criminal» χωρίς δεύτερες σκέψεις.