Και δεύτερος ασθενής που θεραπεύτηκε από AIDS

Αντρας με AIDS στο Λονδίνο έγινε ο δεύτερος ασθενής – απ’ όσο γνωρίζουμε – που φαίνεται να θεραπεύθηκε τελείως από τον ιό, έπειτα από μεταμόσχευση, προ τριετίας, βλαστικών κυττάρων μυελού των οστών από δωρητή με ανθεκτικότητα στον HIV. Ερχεται μια δεκαετία αφότου θεραπεύθηκε ο πρώτος ασθενής – κάτι που οι επιστήμονες προσπαθούσαν, αλλά αποτύγχαναν μέχρι τώρα, να επαναλάβουν. Η αναπάντεχη επιτυχία τώρα επιβεβαιώνει ότι μια θεραπεία για τον ιό HIV είναι πιθανή, λένε οι επιστήμονες.

Και τα δύο περιστατικά προέκυψαν έπειτα από μεταμοσχεύσεις μυελού των οστών σε ασθενείς με AIDS. Ομως οι μεταμοσχεύσεις αυτές είχαν στόχο να θεραπεύσουν τον καρκίνο από τον οποίο υπέφεραν οι δύο άνδρες, όχι τον ιό HIV. Βέβαια η μεταμόσχευση μυελού των οστών δεν είναι μια ρεαλιστική λύση για το κοντινό μέλλον. Αυτή τη στιγμή υπάρχουν ισχυρά φάρμακα ελέγχου του ιού HIV, ενώ οι μεταμοσχεύσεις είναι επικίνδυνες και συχνά έχουν έντονες παρενέργειες. Ομως η ενίσχυση του σώματος με υγιή κύτταρα προσαρμοσμένα να αντισταθούν στον HIV ίσως επιτύχει ως πειραματική θεραπεία, υποστηρίζουν οι ειδικοί.

Πριν από μια δεκατία ο Τίμοθι Μπράουν, ο λεγόμενος ασθενής του Βερολίνου, που αργότερα αποκάλυψε την ταυτότητά του, έμεινε στην ιστορία ως ο πρώτος άνθρωπος που θεραπεύθηκε από τον HIV, όταν έλαβε ανάλογη θεραπεία για τη λευχαιμία από την οποία έπασχε. Τόσο ο Μπράουν όσο και ο ασθενής στο Λονδίνο που δεν θέλει να διατηρήσει την ανωνυμία του, έλαβαν βλαστοκύτταρα από δωρητή με τη σπάνια γενετική μετάλλαξη delta 32 που προσδίδει αντίσταση στον ιό HIV. Ο Μπράουν, 52 ετών σήμερα, σταμάτησε να λαμβάνει αντιρετροϊκά φάρμακα κατά του HIV πριν από 10 χρόνια και έκτοτε δεν έχει ξαναεμφανισθεί ο ιός. Ο ασθενής του Λονδίνου είχε μολυνθεί από τον HIV το 2003 και το 2012 διαγνώσθηκε με λέμφωμα Χότζκιν, μια μορφή καρκίνου του αίματος. Το 2016 οι γιατροί αποφάσισαν να του κάνουν μεταμόσχευση μυελού των οστών, ως τελευταία ελπίδα επιβίωσής του. Σταμάτησε την αντιρετροϊκή φαρμακευτική θεραπεία κατά του HIV, πριν από 18 μήνες και οι εξετάσεις συνεχίζουν να μη δείχνουν το παραμικρό ίχνος λοίμωξης στον οργανισμό του.

«Δεν υπάρχει πουθενά ιός που να μπορούμε να μετρήσουμε. Δεν μπορούμε να ανιχνεύσουμε τίποτε», διαβεβαίωσε ο επικεφαλής της ομάδας των ερευνητών, καθηγητής Ραβίντρα Γκούπτα του Πανεπιστημίου του Κέμπριτζ, που έκανε τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό «Nature». Επισήμανε ότι ο ασθενής θεωρείται «λειτουργικά θεραπευμένος» και «σε ύφεση», αν και πρόσθεσε ότι «είναι πολύ νωρίς για να μιλήσει κάποιος για πλήρη θεραπεία, κάτι που θα μπορούμε να πούμε έπειτα από δύο χρόνια».

Το AIDS έχει σκοτώσει σχεδόν 35 εκατομμύρια ανθρώπους από τότε που εμφανίσθηκε στη δεκαετία του 1980, ενώ περίπου 37 εκατομμύρια άνθρωποι είναι σήμερα μολυσμένοι με τον ιό. Οι περισσότεροι επιστήμονες εμφανίζονται πάντως επιφυλακτικοί, κατά πόσο τέτοιες θεραπείες, όπως αυτές που εφαρμόσθηκαν στους ασθενείς του Βερολίνου και του Λονδίνου, μπορούν να θεραπεύσουν όλους τους ασθενείς με AIDS, καθώς η διαδικασία είναι ακριβή, πολύπλοκη και ενέχει κινδύνους, συν το γεγονός ότι πρέπει να βρεθούν κατάλληλοι δωρητές με τη σπάνια μετάλλαξη που χαρίζει ανοσία έναντι του ιού. Αυτή τη στιγμή υπάρχουν καταγεγραμμένοι 22.000 τέτοιοι δωρητές, οι περισσότεροι με καταγωγή από τη βόρεια Ευρώπη.

«Ποτέ δεν πίστευα ότι στη διάρκεια της ζωής μου θα υπάρξει θεραπεία»
«Αισθάνομαι ενός είδους ευθύνη να βοηθήσω τους γιατρούς να κατανοήσουν πώς συνέβη όλο αυτό, ώστε να οδηγηθούν στη θεραπεία για όλους», έγραψε μέσω email στους «New York Times», ο ασθενής του Λονδίνου που θεραπεύθηκε. Σχολίασε πως ήταν «συγκινητική και απίστευτη» η στιγμή που έμαθε ότι μπορεί να θεραπεύθηκε και από τον καρκίνο και από τον HIV. «Ποτέ δεν πίστευα ότι στη διάρκεια της ζωής μου θα υπάρξει θεραπεία», πρόσθεσε. Παρά τις επιφυλάξεις των ειδικών, η ανακοίνωση αποτελεί μια κρίσιμη στιγμή στην αναζήτηση θεραπείας, υποστηρίζει ο Αντόν Πόζνιακ, πρόεδρος διεθνούς οργάνωσης για το AIDS. «Αν και δεν πρόκειται για βιώσιμη στρατηγική για θεραπεία σε ευρεία κλίμακα… αυτά τα νέα ευρήματα επιβεβαιώνουν την άποψή μας ότι ο ιός HIV μπορεί να θεραπευθεί», δήλωσε. «Η ελπίδα είναι πως όλα αυτά θα οδηγήσουν κάποια στιγμή σε μια ασφαλή, όχι ακριβή και εύκολη στρατηγική προκειμένου να επιτύχουμε θεραπεία με τη χρήση γονιδιακής τεχνολογίας ή τεχνικών με αντισώματα».
«Δημιουργήθηκε ένας ολόκληρος τομέας για την επεξεργασία του γονιδίου CCR5, μετά τον ασθενή του Βερολίνου», σχολίασε ο καθηγητής Γκούπτα. «Ισως έχετε ακούσει για τα μωρά στην Κίνα στα οποία προστέθηκε αυτό το συγκεκριμένο γονίδιο». Ο κινέζος επιστήμονας που «πείραξε» το γονίδιο στα έμβρυα ενώ βρίσκονταν ακόμα στη μήτρα για να τα κάνει ανθεκτικά στον HIV, καταδικάστηκε από τη διεθνή επιστημονική κοινότητα επειδή το πείραμά του δεν ήταν χρήσιμο και ενείχε πολλούς κινδύνους.