To τελευταίο πράγμα που ζήτησε

Ηταν το 1987. Στην Ισπανία, δεκάδες χιλιάδες φοιτητές και μαθητές είχαν βγει στους δρόμους διαμαρτυρόμενοι για τους νέους εκπαιδευτικούς νόμους. Τα ΜΑΤ διέλυαν συχνά βίαια τις διαδηλώσεις, χρησιμοποιώντας δακρυγόνα και ελαστικές σφαίρες. Ο Σαντιάγο Λιόν, μετέπειτα αντιπρόεδρος του Associated Press υπεύθυνος για το φωτογραφικό υλικό, βρισκόταν στη Μαδρίτη, φωτογράφιζε τα γεγονότα για λογαριασμό τότε του Reuters, μαζί με άλλους διαπιστευμένους δημοσιογράφους: φορούσαν όλοι πράσινα περιβραχιόνια που τους προστάτευαν από τις επιθέσεις της αστυνομίας.

Μια μέρα, ο Λιόν και οι συνάδελφοί του πρόσεξαν έναν νεαρό φωτογράφο που δεν είχαν ξαναδεί, χωρίς το πολύτιμο περιβραχιόνιο: προσπαθούσε να τραβήξει φωτογραφίες και η αστυνομία συνεχώς τον ενοχλούσε. Εδειχνε όμως ατρόμητος και αποφασισμένος, ο Λιόν και οι υπόλοιποι τον παρακολουθούσαν, κάθε μέρα, να αποκρούει τους αστυνομικούς. «Ποιος είναι αυτός ο τύπος;».

Η απορία τους λύθηκε μερικές εβδομάδες αργότερα, όταν ο Λιόν είδε τον άτρομο νεαρό να παίζει φλιπεράκι σε ένα μπαρ. «Εσύ δεν είσαι που βλέπουμε συνεχώς να βρίσκει τον μπελά του με τους μπάτσους στις διαδηλώσεις;», τον ρώτησε.

Χαμογελώντας, ο νεαρός του είπε πως λεγόταν Ντέσμοντ Μπόιλαν, πως ήταν Ιρλανδός αλλά είχε μεγαλώσει στην Ισπανία και πως, παρότι σπούδαζε σε ένα πανεπιστήμιο της Μαδρίτης, το πάθος του ήταν η φωτογραφία. Οι ζωές τους ήταν σαν καθρέφτες: ο Λιόν είχε γεννηθεί στην Ισπανία από γονείς Αμερικανούς και είχε μεγαλώσει στην Ιρλανδία. Επιασαν λοιπόν τη συζήτηση και ο Λιόν έφερε τον Μπόιλαν σε επαφή με ένα photo editor του Associated Press που τον είχε βοηθήσει και εκείνον να ξεκινήσει την καριέρα του.

Πράγματι, ο Ντέσμοντ Μπόιλαν άρχισε να συνεργάζεται τακτικά με το Associated Press, μαθαίνοντας σταδιακά πώς να στέλνει τις φωτογραφίες που εμφάνιζε, μαζί και τις λεζάντες που έγραφε, στο περιφερειακό γραφείο του – στην προψηφιακή εποχή, όλα αυτά ήταν πολύ πιο δύσκολα. Το 1993, μετακινήθηκε στο Reuters. Η καριέρα του πήγαινε όλο και καλύτερα, ο ίδιος γύριζε τον κόσμο. Κάλυψε το τέλος του απαρτχάιντ στη Νότια Αφρική, τον πόλεμο στην πρώην Γιουγκοσλαβία, την αμερικανική εισβολή στο Ιράκ, την αναταραχή στην Αλβανία, την παλαιστινιακή Ιντιφάντα, την οικολογική καταστροφή που προκάλεσε το ναυάγιο του Prestige ανοιχτά της Γαλικίας. Κάλυψε επίσης πολλούς Ολυμπιακούς Αγώνες, πρωταθλήματα της Φόρμουλα 1 και αγώνες μοτοσυκλέτας, αναρίθμητα πρωταθλήματα ποδοσφαίρου, σκι, στίβου και τουρνουά γκολφ: πολλοί φωτογράφοι των πρακτορείων είναι έτσι, «πανεπιστήμονες». Η δουλειά τους είναι συχνά εξαιρετική και αρκετές φορές βραβεύεται – οι περισσότεροι από αυτούς όμως παραμένουν αφανείς ήρωες.

Καμιά φορά βέβαια, τραβούν την προσοχή. Το 1994, ο Μπόιλαν κάλυπτε την ορκωμοσία του Νέλσον Μαντέλα στη Νότια Αφρική. Είδε μπροστά του τον Φιντέλ Κάστρο, του μίλησε ισπανικά, έπιασαν την κουβέντα, ο Μπόιλαν του έδωσε την κάμερα του, ο Κάστρο τράβηξε τους φωτογράφους και η φωτογραφία του με την κάμερα του Μπόιλαν έκανε τον γύρο του κόσμου.

Την ώρα που ο κουβανός ηγέτης επέστρεφε την κάμερα, ρώτησε τον Μπόιλαν αν είχε επισκεφθεί ποτέ την Κούβα. Δεν είχε. Αλλά πήγε για διακοπές στο νησί μερικούς μήνες αργότερα. Εκεί γνώρισε τη μέλλουσα σύζυγό του, την Γκλόρια Γκονζάλες, μαζί απέκτησαν έναν γιο, τον Μάικλ, σπουδάζει σήμερα τουριστικά στη Μαδρίτη. Ο Μπόιλαν είχε για χρόνια ως βάση του την Ισπανία, κάλυπτε τακτικά το Φεστιβάλ ταυροδρομίας του Σαν Φερμίν, ήταν μάλιστα από τους πρώτους που τοποθέτησαν τηλεχειριζόμενες κάμερες στον δρόμο των ταύρων. Κατόπιν, το Reuters τον έστειλε στην Ινδία, κι έπειτα, το 2013, ο Μπόιλαν ανέλαβε επικεφαλής φωτογράφος του πρακτορείου στην Κούβα. Αγάπησε τόσο πολύ αυτόν τον τόπο, «τον πιο όμορφο τόπο που έχουν αντικρίσει ποτέ ανθρώπινα μάτια», και αυτόν τον λαό, «που μου διδάσκει καθημερινά πώς να αντιμετωπίζω τις δυσκολίες με χαμόγελο», που αποφάσισε να μείνει εκεί, μαζί με τη σύζυγό του, ακόμα και όταν το Reuters κατήργησε τη θέση του, το 2013. Επέστρεψε στο Associated Press, συνέχισε να αφηγείται την ιστορία, την ομορφιά και τις δυσκολίες του νησιού.

Αυτό έκανε και την παραμονή της Πρωτοχρονιάς του 2019. Περιπλανιόταν στην Αβάνα, φωτογράφιζε. Ξαφνικά, αισθάνθηκε δυσφορία, χτύπησε μια πόρτα να ζητήσει λίγο νερό, κάθισε στον καναπέ, έκλεισε τα μάτια και πέθανε. Καρδιακή προσβολή. Ηταν μόλις 58 χρόνων. Συνάδελφοί του από όλο τον κόσμο έπλεξαν το εγκώμιο ενός ζεστού και γενναιόδωρου ανθρώπου, πάντα πρόθυμου να συμβουλεύσει τους νεώτερους, αιωνίως παθιασμένου – «θα ήθελα να είμαι αόρατος», έλεγε συχνά ο Ντέσμοντ Μπόιλ, «ώστε να μπορώ να βρίσκομαι στον δρόμο με τον κόσμο, τραβώντας φωτογραφίες». Εφυγε όμως πολύ νέος. Και η οικογένειά του έχασε έτσι τη μοναδική πηγή εισοδήματός της.

Ηταν το τελευταίο ποστ του Γιάννη Μπεχράκη στο Facebook. Ενα λινκ στην πλατφόρμα GoFundMe και μία παράκληση, στα αγγλικά: «Παρακαλώ κάντε μία εισφορά για την οικογένεια του Ντέσμοντ!» – του «αδελφού» του. Αυτό είναι το λινκ: www.gofundme.com/desmond-boylan-fund. Και αυτός είναι ένας άλλος φόρος τιμής σε έναν Σπουδαίο. RIP Γιάννη Μπεχράκη.